“Phạm Tử Hư quê ở Cẩm Giàng, là một người tuấn sảng hào mại không ưa kiềm thúc. Theo học nhà xử sĩ Dương Trạm, Trạm thường răn Tử Hư về cái tính hay kiêu căng. Từ đấy chàng cố sức sửa đổi, trở nên người có đức tính tốt. Khi Dương Trạm chết, các học trò đều tản đi cả, duy Tử Hư làm lều ở mả để chầu chực, sau ba năm rồi mới trở về. Năm 40 tuổi, Tử Hư đi thi vẫn chưa đỗ; đời Trần, sang du học ở kinh, ngụ ở trong một nhà dân bên bờ hồ Tây.
Một buổi sáng, ở nhà trọ đi ra, trong áng sương mù thấy có một đám những tán vàng kiệu ngọc bay lên trên không; kế lại có một cỗ xe nạm hạt châu, kẻ theo hầu cũng rất chững chạc. Tử Hư khẽ dòm trộm xem thì người ngồi trong xe, chính thầy học mình là Dương Trạm. Chàng toan đến gần sụp lạy nhưng Trạm xua tay nói:
– Giữa đường không phải chỗ nói chuyện, tối mai nên đến đền Trấn Vũ cửa Bắc, thầy trò ta sẽ hàn huyên. Tử Hư bèn sắm rượu và thức nhắm, đúng hẹn mà đến. Thầy trò gặp nhau vui vẻ lắm, chàng nhân hỏi rằng:
– Thầy mới từ trần chưa bao lâu, thoắt đã trở nên hiển hách khác hẳn ngày trước, xin thầy cho biết rõ duyên do để con được vui mừng. Dương Trạm nói:
– Ta thuở sống không có một điều thiện nào đáng khen, chỉ có hay giữ điều tín thực đối với thầy bạn, quý trọng những tờ giấy có chữ, hễ thấy rơi vãi liền nhặt mà đốt đi. Đức Đế quân đây ngài khen là có bụng tốt, tâu xin cho làm chức trực lại ở cửa Tử đồng. Hôm qua ta hầu lính giá ngài lên chầu Thiên cung, tình cờ lại gặp nhà ngươi, đó cũng là vì thầy trò mình có cái mối duyên…”
(Trích Chuyện Phạm Tử Hư lên chơi Thiên Tào, Truyền kì mạn lục, Nguyễn Dữ, NXB Trẻ, 2016, Tr.142)

I. Mở đoạn:

– Giới thiệu ngắn gọn đoạn trích “Phạm Tử Hư lên chơi Thiên Tào” của Nguyễn Dữ.

– Nêu vấn đề: phẩm chất của Phạm Tử Hư và ý nghĩa đạo lý mà đoạn trích gửi gắm.

II. Thân đoạn

a. Cảm nhận về chủ đề:

– Phẩm chất của Phạm Tử Hư

+ Ban đầu có tính kiêu căng, nhưng biết nghe lời thầy để sửa đổi → cho thấy ý thức tự tu dưỡng.

+ Hết lòng với đạo thầy trò: dựng lều ở mộ thầy, ở lại ba năm → hiếu nghĩa, thủy chung.

+ Khi gặp thầy trong cảnh thần tiên, vẫn giữ thái độ cung kính → tôn sư trọng đạo.

+ Kiên trì học tập dù 40 tuổi vẫn chưa đỗ đạt → nghị lực và lòng ham học.

– Ý nghĩa đạo lý từ lời Dương Trạm

+ Những việc làm nhỏ bé như giữ điều tín nghĩa, nhặt chữ mà đốt… vẫn được “Thiên đình” ghi nhận.

+ Thông điệp: làm việc thiện không cần lớn lao; có tâm tốt sẽ được trời đất thấu hiểu.

+ Truyện đề cao đạo nghĩa thầy trò, coi trọng sự tu dưỡng và lòng chân thành.

+ Quan niệm nhân quả: sống thiện sẽ gặp điều lành, dù cuộc đời thực không dễ dàng.

b. Cảm nhận khái quát về nghệ thuật

+ Cốt truyện đơn giản, gần gũi

+ Ngôi kể thứ ba tạo góc nhìn đa chiều

+ Truyện truyền kì có yếu tố kì ảo thu hút người đọc

III. Kết đoạn:

– Khẳng định lại giá trị đạo lý sâu sắc của đoạn trích.

– Nêu cảm nhận: câu chuyện gửi gắm bài học về sống thiện, biết ơn thầy cô và nỗ lực rèn luyện bản thân.

Bài làm tham khảo (200 chữ)

Mỗi tác phẩm truyện hay đều bắt đầu từ một chủ đề mang hơi thở của cuộc sống. Truyện “Phạm Tử Hư lên chơi Thiên Tào” của Nguyễn Dữ cũng vậy, qua câu chuyện về Phạm Tử Hư và cuộc gặp gỡ kì lạ với người thầy đã khuất, nhà văn đã gợi lên chủ đề về sự tu dưỡng đạo đức, lòng biết ơn thầy cô và giá trị của những việc thiện, khiến người đọc phải suy ngẫm và đồng cảm. Từng có tính kiêu căng, Tử Hư đã biết lắng nghe lời dạy bảo của thầy để sửa mình, trở thành người có đức hạnh. Sau khi thầy mất, chàng dựng lều bên mộ, tận tâm thờ phụng suốt ba năm, thể hiện tấm lòng thủy chung, son sắt và đạo lí tôn sư trọng đạo. Dù tuổi đã bốn mươi vẫn chưa đỗ đạt, chàng không từ bỏ con đường học vấn, cho thấy nghị lực và tinh thần cầu tiến đáng quý. Qua lời kể của Dương Trạm, Nguyễn Dữ còn khẳng định rằng những việc thiện dù nhỏ bé, như giữ chữ tín hay trân trọng giấy có chữ, đều đáng được nâng niu và ghi nhận. Bằng cốt truyện giản dị kết hợp yếu tố kì ảo đặc trưng của thể loại truyền kì, tác giả gửi gắm niềm tin vào lẽ nhân quả, đồng thời nhắc nhở mỗi người hãy sống chân thành, biết ơn và không ngừng rèn luyện bản thân.

🔻 Xem thêm:

• Cảm nhận về nhân vật Phạm Tử Hư trong đoạn trích “Phạm Tử Hư du Thiên Tào lục” (Nguyễn Dữ)