TRƯỚC KHI ĐI HỌC VỀ, HÃY ĐỂ QUÊN MỘT CÁI GÌ ĐÓ

(Lược trích: Lớp học của tôi bỗng xôn xao vì một chuyện lạ: thằng Tí là người luôn đi học sớm. Khi đến lớp, nó nhảy xổ đến bàn cô giáo nhặt một cải gì đó rồi đi về bàn mình và cười miết. Chúng tôi cố gắng đi sớm hơn nhưng vẫn đến sau thằng Tí. Mãi cả tuần sau, tôi mởi trở thành người đến lớp đầu Tíên.)

Trên bàn cô giáo có một gói giấy nhỏ. Khi mở ra bên trong có một viên kẹo, chẳng biết ai đã để ở đây và để khi nào. Tôi vừa lột viên kẹo bỏ vào miệng thì vừa lúc thằng Tí xông vào.

Tôi hét to:

– Tao biết bí mật của mày rồi!

Thằng Tí bĩu môi:

– Tao đã ăn được những hai mươi viên.

– Nhưng ai để lại vậy?

– Tao không biết.

Giờ ra chơi, tụi bạn bu quanh tôi hỏi:

– Cái gì vậy?

Tôi nhìn thằng Tí rồi cười cười. Bọn chúng tức điên lên, hỏi mãi, tôi cũng chi cười cười. Làm sao có thể cho bọn chúng biết điều bí mật ngọt ngào này được!

Cách vài hôm, lại thêm một đứa mới biết điều bí mật. Chúng tôi cứ nhìn nhau cười cười … Rồi dần dần, lớp chúng tôi ai cũng biết điều bí mật. Nhưng ai là người làm ra điều bí mật đó thì không được biết. Chúng tôi đã phân công nhiều ổ mai phục, nhưng cuối cùng chẳng thu được kết quả gì. Luôn luôn, vào sáng sớm, trên bàn cô lại xuất hiện một viên kẹo.

Lúc đầu chúng tôi cứ nghĩ là cô giáo Hà. Nhưng không phải. Cô luôn ra khỏi lớp khi trong phòng vẫn còn chúng tôi. Vậy thì ai? Nghĩ mãi vẫn không ra.

Một hôm tôi ngồi lì trong lớp, định ngồi đến sáng để chờ người lạ mặt nhưng vì đói bụng quá đành ôm sách về. Rồi tôi chợt nghĩ, tại sao mình không gởi cho người lạ mặt một lá thư. Thế là tôi viết ngay. “Gởi người lạ mặt. Anh là ai vậy, có thể cho tôi biết được không?”

Hôm sau tôi vào lớp sớm, trên bàn vẫn như thường lệ có một viên kẹo gói trong tờ giấy nhỏ. Không có thư trả lời, còn lá thư của tôi thì biến mất, chứng tỏ người lạ mặt đã lấy nó đi.

Tôi suy nghĩ lung lắm. Tại sao người lạ mặt không trả lời tôi? Một ý định khác chợt đến với tôi, tôi sẽ là người lạ mặt. Tại sao không chứ? Tôi cũng làm được vậy.

Hôm đó tôi giấu một trái ổi to tướng trong cặp. Đợi tụi bạn đi học về hết, gói nó lại bằng một tờ báo rồi đè chữ lên: Tôi – Người lạ mặt – có món quà nhỏ tặng người đến sớm.

Hôm sau, tôi nghe bọn chúng kháo nhau:

– Đến hai người lạ mặt. Một người để trải ổi, một người để cục kẹo.

Hôm sau nữa bỗng xuất hiện ba người lạ mặt, rồi bốn, rồi năm, rồi sáu, bảy … Bây giờ thì chúng tôi vỡ lẽ ra rồi. Người lạ mặt đang ở trong lớp. Những buổi đi học về, đứa này cứ nhìn đứa kia nấn ná không muốn rời lớp. Chúng chính là những kẻ lạ mặt.

Nhưng người lạ mặt đầu tiên là ai, vẫn không biết.

Những buổi sáng đi học sớm, chúng tôi – những người lạ mặt – người lạ mặt này ăn món quà của người lạ mặt kia. Lâu lâu trong món quà còn kèm những câu hỏi rất vui. Và chúng tôi ngầm thỏa thuận trả lời những câu hỏi của nhau bằng những món quà. Nhưng chúng tôi vẫn ấm ức một điều, ai là người lạ mặt đầu tiên?

Tôi kể chuyện này cho bố nghe. Bố nói:

– Đó mới là điều bí mật. Trong mỗi người bạn của con đều có một điều bí mật và một món quà, đúng chưa? Khi biết món quà của ai, ta sẽ yêu người đó mà không yêu những người khác. Khi nhận một món quà không biết ai gởi, con sẽ yêu tất cả những người con quen. Vì biết đâu, một trong số họ đã gởi món quà đó. Chúng ta không nên biết người lạ mặt để làm gì cũng là một điều hay …

Tôi đi học và tôi biết, mỗi buổi sáng luôn có một người bạn nào đó tặng tôi một món quà.

(Nguyễn Ngọc Thuần, Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ, NXB Trẻ, TP. Hồ Chí Minh, 2024, tr. 59 – 62)

Gợi ý:

– Giới thiệu truyện ngắn “Trước khi đi học về, hãy để quên một cái gì đó” của Nguyễn Ngọc Thuần và khái quát nét đặc sắc nghệ thuật: tác phẩm hấp dẫn bởi lối kể chuyện hồn nhiên, giàu chất thơ và chứa đựng nhiều ý nghĩa nhân văn sâu sắc.

– Phân tích các đặc sắc nghệ thuật tiêu biểu:

+ Truyện được kể theo ngôi thứ nhất, qua lời kể của nhân vật “tôi”, giúp câu chuyện trở nên gần gũi, chân thực, bộc lộ tự nhiên cảm xúc tò mò, háo hức của trẻ nhỏ.

+ Tác giả xây dựng tình huống truyện độc đáo: những món quà bí mật xuất hiện mỗi sáng trên bàn cô giáo đã khơi gợi sự tò mò, tạo sức cuốn hút và làm nổi bật vẻ đẹp của sự sẻ chia vô tư.

+ Nghệ thuật xây dựng nhân vật tự nhiên, sinh động qua hành động, lời nói, tâm lí. Những đứa trẻ hiện lên hồn nhiên, đáng yêu, giàu tình cảm.

+ Ngôn ngữ kể chuyện giản dị, trong sáng; đối thoại ngắn gọn, gần với lời ăn tiếng nói hằng ngày của trẻ em nên tạo cảm giác chân thực, ấm áp.

+ Chi tiết “người lạ mặt” và những món quà bí mật mang ý nghĩa biểu tượng, góp phần gửi gắm thông điệp về tình yêu thương và sự gắn kết giữa con người.

– Khẳng định: Chính những đặc sắc nghệ thuật ấy đã làm cho truyện ngắn trở nên hấp dẫn, giàu cảm xúc và để lại trong người đọc nhiều suy ngẫm đẹp đẽ về tình bạn, sự yêu thương trong cuộc sống.

Đoạn văn 200 chữ phân tích một số đặc sắc nghệ thuật của truyện ngắn “Trước khi đi học về hãy để quên một cái gì đó” của Nguyễn Ngọc Thuần

Giữa những bộn bề của cuộc sống, con người luôn cần những điều giản dị để giữ lại niềm tin vào tình yêu thương và sự gắn kết. Văn chương của Nguyễn Ngọc Thuần thường nhẹ nhàng như thế, trong trẻo mà sâu lắng, đưa người đọc trở về với thế giới tuổi thơ đầy hồn nhiên và nhân hậu. Truyện ngắn “Trước khi đi học về, hãy để quên một cái gì đó” hấp dẫn không chỉ bởi nội dung giàu ý nghĩa mà còn bởi nhiều nét nghệ thuật đặc sắc. Tác phẩm được kể theo ngôi thứ nhất qua lời kể của nhân vật “tôi” giúp câu chuyện trở nên gần gũi, chân thật và giàu cảm xúc. Tình huống những món quà bí mật liên tiếp xuất hiện trên bàn cô giáo đã khơi gợi trí tò mò, tạo sức cuốn hút tự nhiên cho câu chuyện. Hình ảnh những đứa trẻ hiện lên sinh động qua hành động, lời nói và tâm lí hồn nhiên, đáng yêu. Ngôn ngữ kể chuyện giản dị, trong sáng, mang đậm giọng điệu trẻ thơ khiến câu chuyện thêm ấm áp. Đặc biệt, chi tiết “người lạ mặt” cùng những món quà bí mật đã góp phần gửi gắm thông điệp đẹp về sự sẻ chia và yêu thương giữa con người với con người. Chính những yếu tố nghệ thuật ấy đã làm nên sức hấp dẫn riêng cho truyện ngắn này.