Cảm nhận vẻ đẹp của nhân vật Thận trong đoạn trích "Nhành mai" của Nguyễn Minh Châu

Nhành Mai

(Lược đoạn mở đầu: Lượng cùng tiểu đội lính pháo binh về làng Đằng đóng quân trong những ngày đầu kháng chiến. Họ xin ở nhờ nhà một bà cụ nghèo. Nhà chỉ có hai mẹ con, cô con gái là du kích, tên Thận…)

Chúng tôi đóng quân trong làng, cấu trúc trận địa phòng ngự xong thì giặc tràn tới. Chúng từ các làng mạn trên thị xã tiến xuống. Tiếng súng cối nổ từ sáng sớm. Trên mé đường cái, xe cộ, súng ống, lính Tây, lính ngụy bắt đầu dàn đội hình chuẩn bị tiến vào làng. Trong bữa cơm liên hoan, quân dân ở sân đình, các cụ phụ lão cùng ban chỉ huy bộ đội đã chỉ tay về hướng địch mà thề sống chết có nhau. Đơn vị chúng tôi hôm đó phòng ngự cố thủ. Gần hai trăm đồng bào không chịu tản cư, cương quyết ở lại cùng bộ đội đánh giặc. Đội du kích xã bám sát bên từng hố chiến đấu của chúng tôi. Gần chiều, các làng xung quanh trông thấy lửa bốc lên từ lũy tre làng Đằng. Địch đã chiếm được nửa làng. Tôi bị thương nặng. Địch xung phong vào lối ngõ nhà Thận, nhà tôi ở. Lúc trông thấy những bóng áo trắng của lính Tây lấp ló sau cái ngõ trống, tôi bảo Thận: “Cô quay lại phía sau xem đồng bào còn ai thì dắt xuống hầm, mau!”. Thận không nghe. Cô chỉ có một thanh mã tấu, liền vứt thanh mã tấu xuống, nhặt lấy cây tiểu liên của tôi bắn chết một tên địch rồi cõng tôi lui về phía sau. Đêm ấy, đơn vị chúng tôi phá vòng vây thoát ra ngoài. Trừ một số du kích ở lại bám sát địch, nhân dân lại gồng gánh ra đi theo bộ đội. Một hàng cáng thương binh từ sân đình theo con ngòi sau làng lặng lẽ tiến ra bờ sông Thong. Tôi nằm trên chiếc võng bà mẹ Thận thường hay nằm. Người cáng tôi đêm ấy chẳng phải ai khác lại chính là Thận. Năm năm rồi, lúc nào tôi cũng như trông thấy một mép khăn mỏ quạ bay lất phất trên cái cổ cao rám nắng, và thanh mã tấu in hằn xuống một bên vai áo nâu cứ đánh lách cách bên thanh đòn khiêng.

[…] Đêm ấy trời chưa lạnh lắm. Không có sóng nhưng tôi vẫn nghe tiếng róc rách dưới lưng. Bầu trời đỏ lửa, nhưng vẫn đầy sao. Mỗi vì sao như những con mắt nhấp nháy nhìn chúng tôi. Thận đỡ tôi nằm trên tấm ván lát mạn đò. Giữa trời sao khuya, một đôi mắt đen và to khẽ chớp. Tim tôi đập rộn lên trong cái chớp mắt ấy. Thận cẩn thận gài lại mép chăn cho tôi rồi cúi xuống, sát hơn: “Anh chóng lành để trở về giết thật nhiều giặc nhé – Anh đừng quên em!” Tôi thò tay ra ngoài mép chăn nắm chặt lấy bàn tay ram ráp bụi cát và ấm áp. Thận nhẹ nhàng xô đò ra. Tôi nằm dưới đò, nghe tiếng sóng Thong vỗ nhè nhẹ và nhìn theo cái bóng bé nhỏ của cô du kích đi khuất trong những vạt lúa đang trỗ. Tôi phỏng đoán sáng ngày mai địch lại tiếp tục càn lớn.

(Lược một đoạn: Nhân vật tôi kể lại lần về làng Đằng tìm gia đình Thận. Nhà Thận bị giặc đốt, chưa kịp dựng lại. Hai mẹ con đi nơi khác. Nhân vật tôi viết lại mấy chữ rồi gài vào gốc cây mai với hi vọng một ngày Thận sẽ về và nhận được tin mình. Cuối cùng nhân vật tôi cũng tìm được Thận sau năm năm)

[….]Chúng tôi gặp nhau quá đột ngột. Cổ tôi như bị nghẹn. Dưới ánh sao lờ mờ, tôi khao khát ngắm khuôn mặt Thận và để cho tình yêu giấu kín bấy lâu tự nó trào lên trong lòng mình. Chúng tôi đều mừng và xúc động không nói nên lời … Thận châm một ngọn đèn nhỏ. Bên ánh đèn, tôi thấy khuôn ngực Thận phập phồng. Tôi biết Thận đang xúc động. Tôi thương Thận quá! Mới mấy năm mà trông Thận gầy và già đi nhiều. Đôi mắt ngày xưa trong sáng bây giờ đã thâm quầng, hằn lên những nét lo nghĩ. Gương mặt trái xoan hiền hậu cũng trở nên rắn rỏi và cương nghị.

Tôi không biết hỏi chuyện gì trước với Thận. Thời gian chúng tôi xa nhau có bao nhiêu chuyện xảy ra.

– Bây giờ nhà ta ở đâu, em? – Tôi buột miệng hỏi.

– Em ở nhiều nơi, thỉnh thoảng mới tạt về nhà.

– Vậy mẹ ở đâu?

– Mẹ mất rồi!

– Sao?

– Chúng nó giết mẹ rồi, anh ạ!

Tôi ôm khẩu súng vào lòng, đầu óc choáng váng. Tôi hỏi thêm:

– Bây giờ em làm gì?

Thận ngồi sát tôi hơn:

– Em hoạt động cho đoàn thể.

– Em được kết nạp vào Đảng rồi ư?

– Vâng.

Tôi đặt bàn tay lên bên vai gầy gò của Thận – một người đồng chí – và nhìn ra ngoài. Bên ngoài bóng đêm vẫn dày đặc…

(Trích Nhành mai, Nguyễn Minh Châu, Tuyển tập truyện ngắn, NXB Vănhọc, 2006).

Dàn ý tóm tắt

I. Mở bài

– Giới thiệu khái quát về truyện ngắn “Nhành mai” của Nguyễn Minh Châu: tác phẩm viết về những năm tháng kháng chiến chống Pháp đầy gian khổ nhưng chan chứa vẻ đẹp tình người và lý tưởng chiến đấu.

– Trong tác phẩm, nổi bật lên hình ảnh cô du kích Thận, một người con gái nông thôn bình dị mà kiên cường, âm thầm mà sáng lên vẻ đẹp của chủ nghĩa anh hùng cách mạng.

– Giới thiệu vấn đề nghị luận: cảm nhận về vẻ đẹp của nhân vật Thận qua đoạn trích.

II. Thân bài

1. Khái quát vị trí nhân vật Thận trong tác phẩm

Thận là cô du kích trẻ của làng Đằng, sống cùng mẹ trong mái nhà nghèo, trực tiếp cùng bộ đội bám trụ chiến đấu. Nhân vật hiện lên trong nhiều hoàn cảnh khác nhau: giữa chiến đấu ác liệt, lúc chăm sóc thương binh, trong những mất mát riêng tư sau chiến tranh, và cả trong giây phút tái ngộ đầy xúc động. Chính sự đa dạng của bối cảnh đã góp phần làm nổi bật vẻ đẹp toàn diện của Thận.

2. Những vẻ đẹp của nhân vật Thận

a. Thận mang tình yêu quê hương, đất nước sâu nặng và lòng căm thù giặc mãnh liệt

– Giữa trận càn dữ dội, Thận không hề run sợ hay lùi bước.

– Khi thấy giặc lao vào ngõ, dù chỉ có thanh mã tấu, Thận vẫn lập tức chiến đấu: quyết đoán vứt mã tấu, nhặt tiểu liên bắn hạ tên địch – hành động mạnh mẽ thể hiện lòng căm thù giặc và tinh thần chiến đấu không khoan nhượng.

– Ý thức trách nhiệm với làng xóm: kiên quyết ở lại cùng dân và bộ đội, không tản cư, sẵn sàng hy sinh để bảo vệ quê hương.

b. Thận gan dạ, thông minh, giàu tình đồng đội

– Giữa nguy hiểm, Thận dũng cảm lao vào cứu người: cõng nhân vật “tôi” đang bị thương nặng đưa ra tuyến sau, bất chấp súng đạn.

– Hình ảnh người con gái “vai áo nâu in hằn thanh mã tấu”, “mép khăn mỏ quạ bay lất phất” khi khiêng cáng thương binh gợi lên vẻ đẹp lam lũ mà kiên cường của người phụ nữ nông thôn thời chiến.

– Sự ân cần của Thận trên chuyến đò vượt sông Thong: chỉnh lại chăn, dặn dò “Anh chóng lành để trở về giết thật nhiều giặc nhé”, vừa là tình đồng chí, vừa man mác một mầm tình cảm trong sáng.

c. Thận bản lĩnh, nghị lực, giàu sức sống nội tâm vượt qua mất mát để tiếp tục chiến đấu

– Sau chiến tranh, Thận gánh chịu nhiều đau thương (nhà bị đốt, mẹ bị giặc sát hại). Nhưng cô không gục ngã; trái lại, những mất mát ấy được chuyển hóa thành động lực để chiến đấu mạnh mẽ hơn, để rồi gia nhập đoàn thể, đứng trong hàng ngũ Đảng.

– Gương mặt “gầy, già đi nhiều”, đôi mắt “thâm quầng, hằn lên những nét lo nghĩ” là dấu ấn của chiến tranh nhưng đồng thời cũng phản chiếu sự trưởng thành, rắn rỏi và phẩm chất kiên trung.

d. Vẻ đẹp của tình cảm thầm lặng, trong sáng

– Dù ngôn từ ít ỏi, lặng lẽ, nhưng qua ánh mắt, cử chỉ, Thận hiện lên là một cô gái có đời sống tình cảm tinh tế, chân thành.

– Tình cảm âm thầm dành cho nhân vật “tôi” là điểm nhấn làm nhân vật trở nên gần gũi, nhân văn.

– Trong giây phút tái ngộ, sự xúc động của Thận khiến vẻ đẹp tâm hồn cô càng được tô đậm: giàu yêu thương, thủy chung, biết trân trọng tình người ngay giữa bom đạn.

3. Đánh giá

Qua hình ảnh Thận, Nguyễn Minh Châu ca ngợi vẻ đẹp người phụ nữ Việt Nam thời kháng chiến: dung dị, quả cảm, giàu đức hy sinh và lý tưởng sống cao đẹp. Nhân vật vừa mang vẻ đẹp riêng của một cô gái trẻ, vừa tiêu biểu cho thế hệ thanh niên sẵn sàng dấn thân trong cuộc chiến bảo vệ Tổ quốc.

III. Kết bài

– Khẳng định vẻ đẹp toàn diện của nhân vật Thận: từ lòng yêu nước, tinh thần dũng cảm, sự kiên cường vượt lên mất mát đến đời sống tình cảm trong sáng và sâu sắc.

– Nhấn mạnh ý nghĩa hình tượng Thận: góp phần làm sáng lên chủ nghĩa anh hùng cách mạng và vẻ đẹp bất tử của những con người bình dị trong văn học Nguyễn Minh Châu.

– Gợi mở: Hình ảnh Thận là biểu tượng đẹp của người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh – những bông mai kiên cường nở giữa đạn bom.

Bài văn nghị luận 600 chữ cảm nhận vẻ đẹp của nhân vật Thận trong đoạn trích “Nhành mai” của Nguyễn Minh Châu

Truyện ngắn “Nhành mai” của Nguyễn Minh Châu là một trong những tác phẩm đẹp đẽ viết về những con người bình dị trong những năm đầu kháng chiến chống Pháp. Không miêu tả những chiến công lớn lao, nhà văn tập trung khắc họa vẻ đẹp lặng thầm mà rực sáng của người dân quê giữa gian lao khói lửa. Trong đó, hình ảnh cô du kích Thận hiện lên như một biểu tượng trong trẻo của lòng yêu nước, của nghị lực và phẩm chất anh hùng của người phụ nữ Việt Nam. Qua đoạn trích, vẻ đẹp của Thận được thể hiện một cách sâu sắc, vừa chân thực vừa lắng đọng.

Trước hết, Thận hiện lên là người con gái có tình yêu quê hương đất nước nồng nàn và lòng căm thù giặc sâu sắc. Khi lũ giặc tràn xuống làng Đằng, tiếng súng cối nổ từ sáng, dân làng có người đã tản cư, nhưng Thận và đội du kích vẫn kiên quyết bám trụ chiến đấu. Ở thời khắc kề cận cái chết, khi bóng áo trắng của lính Tây xuất hiện sau ngõ, Thận không hề run sợ. Dù chỉ có thanh mã tấu, cô dứt khoát vứt nó đi, nhặt lấy cây tiểu liên của nhân vật “tôi” để bắn trả và tiêu diệt một tên địch. Hành động ấy cho thấy sự quyết liệt của một cô gái trẻ coi việc đánh giặc, bảo vệ làng quê là lẽ sống thiêng liêng. Tình yêu nước ở Thận không biểu hiện qua lời nói mà bằng bản lĩnh chiến đấu quả cảm và tinh thần sẵn sàng hy sinh.

Không chỉ dũng cảm, Thận còn là người giàu tình đồng đội và tấm lòng nhân hậu. Giữa lúc địch áp sát, cô vẫn lao đến cứu nhân vật “tôi” đang bị trọng thương, cõng anh rời chiến tuyến trong mưa bom đạn. Hình ảnh Thận khiêng cáng thương binh trong đêm – “một mép khăn mỏ quạ bay lất phất”, “thanh mã tấu in hằn trên vai áo nâu” – vừa bình dị vừa lay động. Đó là vẻ đẹp của những người phụ nữ thôn quê, chưa từng được học chiến lược, chiến thuật nhưng lại có trái tim quả cảm và tình thương sâu nặng. Sự ân cần của Thận trên chuyến đò vượt sông Thong, khi cô cúi xuống chỉnh lại chăn và nhẹ nhàng dặn: “Anh chóng lành để trở về giết thật nhiều giặc nhé – Anh đừng quên em!”, cho thấy đời sống nội tâm phong phú của cô gái nhỏ giữa chiến tranh khốc liệt.

Đi qua mất mát, vẻ đẹp của Thận càng trở nên bền bỉ và kiên cường hơn. Sau chiến tranh, nhà bị giặc đốt, mẹ bị sát hại, Thận gầy và già đi nhiều. Đôi mắt trong sáng ngày xưa giờ thâm quầng vì lo toan và thương đau. Nhưng thay vì gục ngã, Thận chọn tiếp tục hoạt động cách mạng, đứng vào hàng ngũ của Đảng. Sự trưởng thành ấy cho thấy nghị lực mạnh mẽ của một con người biết biến đau thương thành động lực sống, biến mất mát thành niềm tin và lý tưởng chiến đấu.

Cuối cùng, Thận còn đẹp bởi tình cảm thầm lặng, chân thành dành cho nhân vật “tôi”. Đó không phải thứ tình yêu rực rỡ mà là mạch ngầm ấm áp, trong sáng. Ở giây phút tái ngộ, khi cả hai xúc động không nói nên lời, Thận hiện lên vừa mạnh mẽ của một chiến sĩ, vừa dịu dàng của người con gái biết yêu và biết hy sinh.

Với ngòi bút tinh tế, Nguyễn Minh Châu đã xây dựng thành công hình tượng Thận – một cô du kích nhỏ bé nhưng mang trong mình vẻ đẹp lớn lao: yêu nước, quả cảm, nhân hậu và kiên cường. Hình ảnh ấy góp phần làm sáng lên vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh, những “nhành mai” kiên cường nở giữa khói lửa, để lại dư âm sâu lắng trong lòng người đọc.

Bài văn 400 chữ

Truyện ngắn “Nhành mai” của Nguyễn Minh Châu đã khắc họa thành công vẻ đẹp bình dị mà cao quý của những con người nơi hậu phương kháng chiến. Trong đó, nhân vật Thận – cô du kích trẻ của làng Đằng hiện lên như một biểu tượng rực sáng của lòng yêu nước, tinh thần quả cảm và nghị lực kiên cường của người phụ nữ Việt Nam trong những năm đầu chống Pháp.

Trước hết, Thận là người con gái có tình yêu quê hương sâu nặng và ý chí chiến đấu mạnh mẽ. Khi địch mở cuộc càn quét, dù chỉ có một thanh mã tấu trong tay, Thận vẫn không hề run sợ. Cô nhanh trí nhặt lấy cây tiểu liên của nhân vật “tôi” và bắn hạ một tên địch, góp phần bảo vệ làng xóm. Tinh thần gan dạ ấy cho thấy ở Thận là sự kết tinh của lòng căm thù giặc, tình yêu nước và bản lĩnh của một chiến sĩ thực sự.

Không chỉ dũng cảm, Thận còn giàu tình nghĩa và lòng nhân hậu. Ngay giữa lúc bom đạn ác liệt, cô sẵn sàng cõng người thương binh nặng rời khỏi lối ngõ đầy nguy hiểm. Hình ảnh “thanh mã tấu in hằn trên vai áo nâu” hay bóng dáng cô khiêng cáng thương binh trong đêm là minh chứng sống động cho tinh thần hy sinh và tấm lòng của người con gái nông thôn. Sự chăm sóc ân cần của Thận trên chuyến đò vượt sông Thong như chỉnh lại mép chăn, dặn dò “Anh chóng lành để trở về giết thật nhiều giặc”, vừa giản dị, vừa gợi nhiều rung động về một mầm tình cảm trong sáng giữa chiến tranh.

Vượt qua mất mát, Thận càng trở nên trưởng thành và kiên cường. Nhà bị đốt, mẹ bị giặc sát hại, nhưng cô không gục ngã mà tiếp tục hoạt động cách mạng, đứng vào hàng ngũ của Đảng. Nghị lực ấy cho thấy sức mạnh tinh thần phi thường của người phụ nữ Việt Nam, biết biến đau thương thành động lực chiến đấu.

Qua hình tượng Thận, Nguyễn Minh Châu đã tôn vinh vẻ đẹp của những con người bình dị mà anh dũng. Cô du kích nhỏ bé ấy là “nhành mai” kiên cường nở giữa bom đạn, để lại trong lòng người đọc niềm kính phục và xúc động sâu sắc.

Đoạn văn 200 chữ

Giữa những trang văn viết về kháng chiến, người đọc không chỉ bắt gặp tiếng súng, ngọn lửa hay những trận đánh quyết liệt, mà còn thấy những bông hoa đẹp nở lặng lẽ giữa bom đạn – đó là vẻ đẹp của những con người bình dị giàu lòng yêu nước. Nhân vật Thận trong truyện ngắn “Nhành mai” của Nguyễn Minh Châu chính là một “nhành mai” như thế. Thận trước hết nổi bật bởi tinh thần dũng cảm và tình yêu quê hương sâu sắc: khi giặc ập đến, dù chỉ có một thanh mã tấu, cô vẫn quyết liệt chiến đấu, nhanh trí nhặt lấy tiểu liên và bắn hạ tên địch. Không chỉ gan dạ, Thận còn giàu tình nghĩa khi cõng người thương binh đang trọng thương rời khỏi lối ngõ nguy hiểm, rồi chăm sóc anh ân cần trên chuyến đò vượt sông Thong. Đặc biệt, sau những mất mát khốc liệt Thận vẫn kiên cường dấn thân, đứng vào hàng ngũ của Đảng. Qua hình tượng Thận, Nguyễn Minh Châu đã tôn vinh vẻ đẹp trong sáng, quả cảm và giàu nghị lực của người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh.

Ngữ Văn 9