Cảm nhận về hình tượng Đất nước trong đoạn trích "Đất nước" của Bằng Việt

Đề bài: Anh/chị viết bài văn nghị luận 600 chữ cảm nhận về hình tượng Đất nước trong đoạn trích sau:

[…]Tôi đi như bốc lên trên bụi đường số Một
Qua gạch vụn hai bên, người đang tới dựng nhà,
Nhịp cầu mới vươn tay kéo nhịp cầu đã sập
Cây nham nhở tàn tro vừa kịp nhú nhành hoa…

Tôi gặp khắp nơi những bàn tay vun quén
Tôi thuộc đến như in những vóc dáng cần cù
Đất nước dám hy sinh tất cả dành Kháng chiến
Ngày thắng giặc hôm nay, sẽ đủ sức làm bù.

Mỗi em bé phút này tung tăng vào lớp một
Đều sinh trong thời có triệu tấn bom rơi,
Mỗi cô gái thu này bắt đầu may áo cưới
Đều đã đứng lên từ công sự bom vùi!

Đâu tiếng ru à ơi qua nghìn làng sơ tán?
Đêm thức trắng không đèn, chuyến phà chật mùa mưa?
Kỷ niệm vẫn theo ta, diết da và loé sáng,
Truyền sức sống hôm qua vào sức sống bây giờ!

(Tam Đảo 1973)

(Trích Đất nước, Bằng Việt, Đất sau mưa, NXB tác phẩm mới, 1977, tr.8)

Dàn ý tóm tắt

I. Mở bài

Giới thiệu được tác giả, tác phẩm, vấn đề nghị luận.

II. Thân bài

1. Cảm nhận được hình tượng Đất nước:

a. Hình tượng Đất nước trong cảm nhận của chủ thể trữ tình:

+ Đó là một Đất nước phải trải qua nhiều đau thương, mất mát vì bom đạn chiến tranh (gạch vụn, cầu sập, cây nham nhở tàn tro) nhưng vô cùng anh dũng, kiên cường, bất khuất, vượt qua đau thương Đất nước chuyển mình, hồi sinh mãnh liệt (dựng nhà, cầu mới vươn tay, nhủ nhành hoa…).

+ Đất nước hiện lên trong vẻ đẹp của những con người cần cù, chịu thương chịu khó, những bàn tay vun vén nơi nơi (những bàn tay vun quén, những vóc dáng cần cù…); những con người sẵn sàng hi sinh, chiến đấu và chiến thắng (Đất nước dám hi sinh tất cả dành Kháng chiến…)

+ Đất nước còn mang vẻ đẹp về sự tiếp nối, trao truyền các thế hệ để tạo nên một dòng chảy lịch sử với trách nhiệm dựng xây tương lai Đất nước không ngừng sinh sôi, phát triển (Mỗi em bé tung tăng vào lớp Một, Mỗi cô gái…)

b. Hình tượng Đất nước được tái hiện bằng nghệ thuật đặc sắc:

+ Ngôn từ bình dị, mộc mạc nhưng đầy sức gợi; hình ảnh thơ gần gũi, sống động mà ấm áp ân tình; câu cảm thán, câu hỏi tu từ kết hợp khéo léo, hài hoà khắc họa được hình tượng Đất nước thiêng liêng hùng vĩ.

2. Đánh giá khái quát:

+ Những câu thơ về Đất nước của Bằng Việt thấm đẫm tình yêu tha thiết, cảm xúc nồng nàn và niềm tự hào, niềm kiêu hãnh Việt Nam.

+ Bài thơ đánh thức tình yêu quê hương đất nước, gợi nhắc thế hệ trẻ trách nhiệm nối tiếp truyền thống, xây dựng Tổ quốc giàu đẹp hơn.

III. Kết bài

Khẳng định lại vấn đề nghị luận

Bài làm tham khảo

Bằng Việt là nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mỹ, thơ ông trẻ trung, tài hoa mà giàu suy tư, triết lí. Trong tập “Đất sau mưa” (1977), bài thơ “Đất nước” đã để lại những vần thơ lay động lòng người, đặc biệt là đoạn trích viết năm 1973 ở Tam Đảo. Qua ngòi bút tinh tế của nhà thơ, hình tượng Đất nước hiện lên vừa kiên cường, anh dũng sau bom đạn chiến tranh, vừa ấm áp, thân thương trong vẻ đẹp lao động, hy sinh và tiếp nối thế hệ.

Mở đầu đoạn thơ là một Đất nước trải qua đau thương, mất mát. “Bụi đường số Một”, “gạch vụn hai bên”, “nhịp cầu đã sập”, “cây nham nhở tàn tro”, tất cả như những vết sẹo chưa kịp lành trên thân thể Tổ quốc. Hiện thực hiện lên không né tránh, không tô vẽ, mà trần trụi, ám ảnh. Nhưng điều khiến lòng người lay động lại không nằm ở sự hoang tàn ấy, mà ở chính sức sống đang âm thầm trỗi dậy từ đó. Giữa đổ nát, “người đang tới dựng nhà”; trên nền mất mát, “nhịp cầu mới vươn tay kéo nhịp cầu đã sập”; từ tro tàn, “nhú nhành hoa”. Những hình ảnh ấy không chỉ gợi sự hồi sinh mà còn gợi niềm tin: đất nước này không bao giờ chịu khuất phục. Càng bị tàn phá, sức sống càng bật dậy mãnh liệt.

Cảm xúc theo bước chân người đi mà lan rộng, chạm tới hình bóng con người trên khắp nẻo đường. Những “bàn tay vun quén”, những “vóc dáng cần cù” hiện ra giản dị mà bền bỉ. Đó là những con người không ồn ào, không phô trương, nhưng chính họ đang từng ngày dựng lại mái nhà, dựng lại cuộc sống. Và khi câu thơ cất lên: “Đất nước dám hi sinh tất cả dành Kháng chiến”, hình tượng Tổ quốc như được nâng lên một tầm cao mới. Đất nước không còn là khái niệm trừu tượng mà là ý chí, là lòng quả cảm, là sự dâng hiến không tiếc mình của bao con người. Niềm tin vào ngày mai không phải là điều xa vời, mà được nuôi dưỡng từ chính những bàn tay đang lao động hôm nay, từ ý chí đã từng đi qua lửa đạn.

Nhịp thơ tiếp tục mở ra một vẻ đẹp khác, vẻ đẹp của sự tiếp nối. Những em bé “tung tăng vào lớp một”, những cô gái “bắt đầu may áo cưới” mang theo hơi thở của tương lai. Họ sinh ra, lớn lên giữa bom rơi, giữa công sự bom vùi, nhưng không vì thế mà đánh mất tuổi thơ, đánh mất ước mơ. Ngược lại, chính hoàn cảnh ấy đã tôi luyện họ, khiến mỗi bước đi vào đời đều mang theo một ý thức sâu sắc về đất nước. Sự sống vẫn nảy nở, tình yêu vẫn đơm hoa, và những thế hệ mới vẫn tiếp tục viết tiếp câu chuyện của dân tộc bằng chính cuộc đời mình.

Rồi bất chợt, những kí ức cũ trở về, vừa da diết vừa sáng lên như những đốm lửa trong đêm. “Tiếng ru à ơi qua nghìn làng sơ tán”, “đêm thức trắng không đèn”, “chuyến phà chật mùa mưa”, đó là những mảnh đời, những lát cắt của một thời không thể quên. Những câu hỏi tu từ vang lên không nhằm tìm lời đáp, mà như một cách gọi dậy kí ức, gọi dậy tình cảm đã lắng sâu. Quá khứ không ngủ yên, mà vẫn âm thầm truyền sức mạnh cho hiện tại, nâng đỡ con người bước tiếp. Chính những kỉ niệm ấy đã làm nên chiều sâu cho hình tượng Đất nước, một đất nước được kết tinh từ biết bao yêu thương và hi sinh.

Ngôn từ của Bằng Việt không cầu kì, nhưng mỗi câu chữ đều mang sức gợi mạnh mẽ. Hình ảnh thơ gần gũi mà giàu sức biểu tượng, giọng điệu khi thiết tha, khi lắng đọng, khiến cảm xúc lan tỏa tự nhiên mà sâu sắc. Những câu hỏi, những hình ảnh đối lập giữa tàn phá và hồi sinh, giữa mất mát và hi vọng đã tạo nên một bức tranh Đất nước vừa chân thực vừa lay động lòng người.

Đọc đoạn thơ, không chỉ thấy một thời đã qua mà còn cảm nhận rõ một nhịp đập bền bỉ của dân tộc. Đó là nhịp đập của niềm tin, của ý chí, của tình yêu đất nước không bao giờ tắt. Những vần thơ ấy như một lời nhắc nhở dịu dàng mà sâu sắc: mỗi thế hệ hôm nay đang đứng trên nền tảng của biết bao hi sinh вчера, và chính họ sẽ là người tiếp tục làm cho đất nước này rạng rỡ hơn trong tương lai.