Thăm thẳm trời xanh lộng đáy hồ,
Mùi hoa thiên lý thoảng chiều thu.
Con cò bay lả trong câu hát,
Giấc trẻ say dài nhịp võng ru.

Lá thấp cành cao gió đuổi nhau,
Góc vườn rụng vội chiếc mo cau.
Trái na mở mắt, nhìn ngơ ngác,
Đàn kiến trường chinh tự thuở nào.

Lúa trổ đòng tơ, ngậm cốm non,
Lá dài vươn sắc lưỡi gươm con.
Tiếng chim mách lẻo cây hồng chín,
Điểm nhạt da trời những chấm son.
(Trích “Chiều thu”, Nguyễn Bính)

Chiều thu trong, lá trúc vờn đẹp quá.
Lá mía xanh nhung quạt vào mái rạ
Tiếng lao xao như ai ngả nón chào.
Hoa mướp cuối mùa vàng rực như sao,
Giếng trong lẻo, trời xanh in thăm thẳm.
Chiều thu quê hương sao mà đằm thắm!
Tôi bước giữa vườn, bạn với hàng cau
Hút nắng tơ vàng như những đài cao
Đứng lồng lộng, thu tiếng chiều vàng rợi.
Vồng khoai lang xoè lá ra nằm sưởi
Cùng với gà mẹ xoè cánh ấp con.
Ở trước sân hà mấy đống gạch son,
Hố vôi trắng nằm đợi ngày xây dựng.
(Trích “Chiều thu quê hương”, Huy Cận)

I. Mở bài

Giới thiệu vấn đề nghị luận.

II. Thân bài

a. So sánh điểm giống và khác nhau của bức tranh mùa thu trong hai đoạn trích thơ.

* Điểm giống:

– Nội dung: Hai đoạn thơ cùng thể hiện những rung cảm tinh tế và sâu sắc trước vẻ đẹp của bức tranh mùa thu quen thuộc, bình dị nơi làng quê Việt Nam; bộc lộ tình yêu tha thiết đối với thiên nhiên, quê hương, đất nước.

– Nghệ thuật: Hai đoạn trích đều sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh, giàu cảm xúc; vận dụng hiệu quả các biện pháp tu từ; giọng điệu trữ tình…

* Điểm khác:

– Nội dung:

+ Vẻ đẹp của bức tranh mùa thu trong Chiều thu (Nguyễn Bính): khung cảnh làng quê yên bình, dung dị, thơ mộng mùi hoa thiên lý, con cò, võng ru, mo cau, trái na,…

+ Vẻ đẹp của bức tranh mùa thu trong Chiều thu quê hương (Huy Cận): khung cảnh thiên nhiên và cuộc sống lao động mới chốn thôn quê tươi sáng, rực rỡ, tràn đầy sức sống lá mía xanh, hoa mướp cuối mùa vàng rực, giếng trong lẻo, trời xanh, vàng rơi, mẩy đống gạch son, hổ vôi trắng…

– Nghệ thuật:

+ Chiều thu (Nguyễn Bính): thể thơ bảy chữ, nhịp thơ chậm rãi, sâu lắng, giọng điệu nhẹ nhàng, trong trẻo, phảng phất nỗi buồn, hình ảnh gần gũi với ca dao, dân ca, ..

+ Chiều thu quê hương (Huy Cận): thể thơ tám chữ, nhịp thơ linh hoạt, giọng thơ rộn rã, tươi vui, hình ảnh phong phú, giàu màu sắc,…

b. Lí giải sự giống và khác nhau

* Giống nhau: Do sự tương đồng về đề tài, cảm hứng chủ đạo….

* Khác nhau: Do sự khác biệt về hoàn cảnh sáng tác, phong cách nghệ thuật của mỗi tác giả…

c. Đánh giá

– Sự tương đồng và khác biệt của bức tranh mùa thu trong hai đoạn trích đã làm nổi bật vẻ đẹp đa dạng, giàu sắc thái của mùa thu làng quê Việt Nam trong những hoàn cảnh khác nhau; thể hiện tình yêu quê hương, đất nước sâu sắc, phong cách nghệ thuật độc đáo, cảm hứng thẩm mĩ của mỗi nhà thơ…

III. Kết bài

Khẳng định vấn đề nghị luận.

Bài làm tham khảo (600 chữ)

Dưới ngòi bút của các nhà thơ Việt Nam, mùa thu làng quê hiện lên với nhiều sắc độ khác nhau: khi thì êm đềm, man mác, khi lại rộn ràng, tươi sáng. Hai đoạn trích “Chiều thu” của Nguyễn Bính và “Chiều thu quê hương” của Huy Cận đều viết về buổi chiều thu nơi thôn dã, song mỗi tác giả lại mang đến một bức tranh riêng, vừa gặp gỡ vừa khác biệt, qua đó thể hiện phong cách nghệ thuật và cảm hứng thẩm mĩ độc đáo.

Trước hết, hai đoạn thơ có nhiều điểm tương đồng về nội dung và nghệ thuật. Cả Nguyễn Bính và Huy Cận đều rung động tinh tế trước vẻ đẹp quen thuộc, bình dị của mùa thu làng quê Việt Nam. Đó là bầu trời xanh thẳm, là lá cây, hoa trái, là nhịp sống chậm rãi, yên bình của con người và vạn vật. Qua những hình ảnh ấy, người đọc cảm nhận được tình yêu tha thiết của các nhà thơ đối với thiên nhiên, quê hương, đất nước. Về nghệ thuật, cả hai đoạn trích đều sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh, gợi cảm; vận dụng khéo léo các biện pháp tu từ; giọng điệu trữ tình, nhẹ nhàng, khiến bức tranh thu không chỉ được nhìn thấy mà còn được cảm, được nghe bằng nhiều giác quan.

Tuy nhiên, sự khác biệt giữa hai bức tranh mùa thu lại chính là điểm làm nên giá trị riêng của mỗi đoạn thơ. Trong “Chiều thu” của Nguyễn Bính, mùa thu hiện lên với vẻ đẹp yên bình, dung dị và thơ mộng, đậm chất làng quê truyền thống. Đó là “mùi hoa thiên lý thoảng chiều thu”, là “con cò bay lả trong câu hát”, là “giấc trẻ say dài nhịp võng ru”. Những hình ảnh như mo cau rụng vội, trái na “mở mắt nhìn ngơ ngác”, đàn kiến “trường chinh” gợi nên một không gian gần gũi, thân thương, thấm đẫm hồn ca dao, dân ca. Nhịp thơ chậm rãi, giọng điệu nhẹ nhàng, phảng phất nỗi buồn man mác khiến bức tranh thu của Nguyễn Bính như chìm trong một miền hoài niệm êm đềm.

Trong khi đó, “Chiều thu quê hương” của Huy Cận lại mở ra một bức tranh mùa thu tươi sáng, rực rỡ và tràn đầy sức sống. Thiên nhiên không chỉ đẹp mà còn gắn liền với nhịp sống lao động mới nơi thôn quê: lá mía “xanh nhung”, hoa mướp cuối mùa “vàng rực như sao”, giếng nước “trong lẻo”, trời xanh “in thăm thẳm”. Những hình ảnh như hàng cau “hút nắng tơ vàng”, vồng khoai lang “xoè lá ra nằm sưởi”, gà mẹ xoè cánh ấp con, đống gạch son, hố vôi trắng… gợi lên hơi thở của sự đổi thay, xây dựng. Thể thơ tám chữ với nhịp điệu linh hoạt, giọng thơ rộn rã, vui tươi cùng bảng màu phong phú đã làm nên một mùa thu đầy ánh sáng và niềm tin.

Sự giống và khác nhau ấy có thể được lí giải từ nhiều phương diện. Điểm gặp gỡ bắt nguồn từ đề tài và cảm hứng chung: tình yêu thiên nhiên, quê hương. Nhưng sự khác biệt lại đến từ hoàn cảnh sáng tác và phong cách nghệ thuật riêng của mỗi tác giả. Nguyễn Bính mang hồn thơ dân dã, hoài cổ, còn Huy Cận sau Cách mạng hướng tới vẻ đẹp của cuộc sống mới, chan chứa niềm vui và hi vọng.

Có thể thấy, đặt hai đoạn trích cạnh nhau, bức tranh mùa thu làng quê Việt Nam hiện lên vừa đa dạng vừa giàu sắc thái. Dù là thu êm đềm, man mác hay thu rộn ràng, tươi sáng, cả Nguyễn Bính và Huy Cận đều gửi gắm trong thơ tình yêu quê hương, đất nước sâu nặng, đồng thời khẳng định phong cách nghệ thuật riêng không trộn lẫn. Chính điều đó đã làm nên sức sống bền lâu cho những vần thơ viết về mùa thu quê hương Việt Nam.

Bài văn 400 chữ

Không cần đến những gam màu rực rỡ hay cảnh sắc hùng vĩ, mùa thu của làng quê Việt Nam vẫn đủ sức làm rung động lòng người bằng vẻ đẹp mộc mạc, thân thương. Trong thơ ca, buổi chiều thu thường trở thành khoảnh khắc lắng đọng nhất, nơi cảnh vật và tâm hồn con người gặp gỡ. Hai đoạn trích “Chiều thu” của Nguyễn Bính và “Chiều thu quê hương” của Huy Cận đã khắc họa hai bức tranh thu khác nhau, vừa tương đồng vừa đối lập, qua đó làm nổi bật vẻ đẹp đa dạng của mùa thu thôn dã Việt Nam.

Trước hết, hai đoạn thơ gặp nhau ở tình yêu tha thiết dành cho thiên nhiên và quê hương. Cả hai nhà thơ đều hướng cái nhìn về những cảnh vật quen thuộc: bầu trời xanh, vườn cây, lá cỏ, giếng nước, nhịp sống đời thường nơi thôn xóm. Mùa thu hiện lên không ồn ào mà dịu nhẹ, trong trẻo, gợi cảm giác yên bình, thư thái. Ngôn ngữ thơ giàu hình ảnh, giọng điệu trữ tình, nhịp thơ êm ái đã giúp các thi sĩ truyền đến người đọc những rung cảm tinh tế trước vẻ đẹp giản dị của làng quê Việt Nam.

Tuy nhiên, mỗi đoạn trích lại mang một sắc thái riêng. Trong “Chiều thu”, Nguyễn Bính vẽ nên bức tranh thu mang đậm hồn quê cổ truyền. Mùi hoa thiên lý, con cò bay lả, nhịp võng ru trẻ ngủ, chiếc mo cau rụng, trái na ngơ ngác… tất cả tạo nên một không gian êm đềm, chậm rãi, phảng phất nỗi buồn man mác. Thể thơ bảy chữ cùng giọng điệu nhẹ nhàng, trong trẻo khiến bức tranh thu nhuốm màu hoài niệm, gợi nhớ một làng quê xưa thân thuộc.

Ngược lại, “Chiều thu quê hương” của Huy Cận lại mở ra một mùa thu tươi sáng, rộn ràng sức sống. Thiên nhiên hiện lên với những gam màu rực rỡ: lá mía xanh, hoa mướp vàng, giếng nước trong veo, trời thu thăm thẳm. Không chỉ có cảnh đẹp, đoạn thơ còn chan chứa nhịp sống lao động và xây dựng: vồng khoai lang sưởi nắng, gà mẹ ấp con, đống gạch son, hố vôi trắng chờ ngày dựng xây. Thể thơ tám chữ với nhịp điệu linh hoạt, giọng thơ vui tươi đã làm nổi bật tinh thần lạc quan, yêu đời.

Như vậy, đặt hai đoạn thơ cạnh nhau, mùa thu làng quê Việt Nam hiện lên vừa êm đềm, sâu lắng vừa tươi sáng, tràn đầy hi vọng. Qua đó, Nguyễn Bính và Huy Cận không chỉ bộc lộ tình yêu quê hương tha thiết mà còn khẳng định phong cách nghệ thuật riêng, góp phần làm giàu thêm vẻ đẹp của thơ ca Việt Nam.

Đoạn văn 200 chữ

Mùa thu làng quê Việt Nam, qua thơ ca, hiện lên với nhiều sắc thái giàu sức gợi. Trong hai đoạn trích “Chiều thu” của Nguyễn Bính và “Chiều thu quê hương” của Huy Cận, người đọc bắt gặp những rung cảm tinh tế trước vẻ đẹp quen thuộc của buổi chiều thu nơi thôn dã. Cả hai nhà thơ đều hướng ngòi bút vào những hình ảnh bình dị như bầu trời xanh, vườn cây, lá cỏ, giếng nước, qua đó bộc lộ tình yêu tha thiết đối với thiên nhiên và quê hương. Tuy nhiên, mỗi đoạn thơ lại mang một gam màu riêng. Mùa thu trong “Chiều thu” của Nguyễn Bính êm đềm, dung dị và phảng phất nỗi buồn man mác, gợi hồn quê xưa với mùi hoa thiên lý, con cò bay lả, nhịp võng ru trẻ ngủ, chiếc mo cau rụng vội. Nhịp thơ chậm rãi, giọng điệu nhẹ nhàng khiến bức tranh thu chìm trong miền hoài niệm. Ngược lại, “Chiều thu quê hương” của Huy Cận lại mở ra một mùa thu tươi sáng, rộn ràng sức sống. Lá mía xanh, hoa mướp vàng, giếng nước trong veo cùng hình ảnh lao động, dựng xây đã làm nên bức tranh thu ấm áp, tràn đầy niềm tin. Sự gặp gỡ và khác biệt ấy góp phần khắc họa vẻ đẹp đa dạng của mùa thu quê hương Việt Nam.

🔻 Xem thêm:

• Phân tích 6 câu thơ đầu bài “Chiều thu quê hương” của Huy Cận