Mẹ
(Viễn Phương)

Con nhớ ngày xưa mẹ hát:
…“Hoa sen lặng lẽ dưới đầm
Hương hoa dịu dàng bát ngát
Thơm tho không gian, thời gian”…

Mẹ nghèo như đoá hoa sen
Tháng năm âm thầm lặng lẽ,
Giọt máu hoà theo dòng lệ
Hương đời mẹ ướp cho con.

Khi con thành đoá hoa thơm
Đời mẹ lắt lay chiếc bóng,
Con đi… chân trời gió lộng
Mẹ về… nắng quái chiều hôm.

Sen đã tàn sau mùa hạ
Mẹ cũng lìa xa cõi đời,
Sen tàn rồi sen lại nở
Mẹ thành ngôi sao trên trời.

(Trích Nhà văn và tác phẩm văn học trong nhà trường, Viễn Phương, Thanh Hải, Nguyễn Khoa Điềm, NXB Giáo dục Việt Nam, 1999)

Chú thích: Viễn Phương ( 1928- 2005) tên thật là Phan Thanh Viễn, quê ở An Giang. Trong kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ, ông hoạt động ở chiến trường Nam Bộ, là một trong những cây bút có mặt sớm nhất của lực lượng văn nghệ giải phóng ở miền Nam thời kì chống Mĩ cứu nước. Tác phẩm chính: “Anh hùng mìn gạt”, “Như mây mùa xuân”, “Lòng mẹ”,… Thơ của Viễn Phương giàu cảm xúc nhưng không bi lụy mà nền nã, thì thầm, bâng khuâng.

1. Mở đoạn : Giới thiệu nhan đề, tác giả và nêu cảm nghĩ chung về bài thơ.

2. Thân đoạn : Trình bày cảm nghĩ về nét độc đáo của bài thơ trên hai phương diện nội dung và nghệ thuật:

– Trình bày cảm nghĩ về nội dung (mạch cảm xúc, chủ đề, thông điệp…) của bài thơ: Bài thơ viết về tình mẹ thiêng liêng và vĩ đại. Bài thơ mang đến những hình ảnh và cảm nhận sâu sắc về tình mẹ về sự hy sinh vô điều kiện của mẹ dành cho con. Qua đó thể hiện được tình yêu, tấm lòng kính trọng và biết ơn mẹ….

– Cảm nghĩ về những yếu tố nghệ thuật: thể thơ sáu chữ; hình ảnh chọn lọc, tinh tế; ngôn ngữ giàu sức biểu cảm; phép tu từ nhân hoá, ẩn dụ, so sánh được sử dụng hiệu quả… và tác dụng của chúng trong việc biểu đạt nội dung;

3. Kết đoạn : Khái quát cảm nghĩ về bài thơ.

Đoạn văn tham khảo

Trong cuộc đời mỗi người, tình mẹ luôn là miền yêu thương thiêng liêng nhất, nơi dù đi xa đến đâu, ta vẫn muốn trở về. Đọc bài thơ “Mẹ” của Viễn Phương, tôi không khỏi nghẹn ngào trước nỗi nhớ thương và lòng biết ơn sâu sắc của người con dành cho mẹ. Bài thơ như một dòng hồi ức dịu buồn, bắt đầu từ lời mẹ hát về “hoa sen” rồi lan tỏa thành hình bóng người mẹ nghèo âm thầm dâng hiến cả cuộc đời cho con. Hình ảnh “Mẹ nghèo như đóa hoa sen” vừa mộc mạc vừa xúc động, gợi một người mẹ thanh khiết, giản dị, lặng lẽ chịu bao nhọc nhằn. Những câu thơ “Giọt máu hòa theo dòng lệ / Hương đời mẹ ướp cho con” khiến tôi lặng người trước sự hi sinh lớn lao, bởi mẹ đã chắt chiu cả máu và nước mắt để nuôi dưỡng cuộc đời con. Đến khi “Mẹ cũng lìa xa cõi đời”, nỗi đau chia lìa được nâng đỡ bởi niềm tin đẹp đẽ: mẹ hóa thành “ngôi sao trên trời”, vẫn âm thầm soi sáng đời con. Thể thơ sáu chữ cùng hình ảnh hoa sen mang ý nghĩa biểu tượng, ngôn ngữ giản dị và giọng điệu tha thiết đã làm nên một khúc ca sâu lắng về tình mẫu tử. Khép lại bài thơ, tôi càng thấm thía rằng hãy biết yêu thương, trân trọng mẹ khi còn có thể, bởi thời gian chẳng bao giờ trả lại những người ta thương yêu.