Gió thổi

Bà ngoại bị bệnh quên sau khi nhận được tin cậu út tôi mất. Cái tin này nghe nói bay từ biên giới về vào một buổi sáng rất đẹp trời. Hôm đó cóc nhái kêu rộn mặt ao. Mưa rào vừa xuống rửa sạch đường làng lát gạch đỏ. Nắng lên đứng tha thướt ngoài bờ rặng. Bà ngoại tôi đứng nhìn cái tin trên giấy báo, rồi ngã đánh cạch xuống thềm nhà, cái đầu đập cạch xuống thì đúng hơn. Khi bà ngoại tỉnh dậy, ai hỏi cũng không nhớ gì mấy. May thế, mẹ tôi bảo nhờ vậy mà không phải nhìn thấy bà khóc.
Bà ngoại tôi nhận cái giấy như thế là cái thứ ba. Khi nhận cái thứ hai, báo tin cậu thứ hai của tôi, thì ông ngoại tôi không chịu đựng được, nằm xuống luôn dưới đất. Bà ngoại tôi có lên tận trường sĩ quan bảo cậu út tôi về làng làm ruộng. Nhưng cậu nhất định thích đeo lon sĩ quan, cậu giải thích với bà vậy nên bà đành chịu.
Mấy chị em tôi hay phải chạy sang với bà ngoại mỗi khi ăn cơm chiều xong, vì đấy là việc phải làm, không ai tị nạnh ai.
Tôi chạy sang hỏi bà:
“Bà ngoại ơi bà ăn cơm chưa?”
Bà ngoại tôi lúc lắc mái đầu già quá là già, cười cười:
“Cháu ra xem ngoài sân có phải gió đã về không?”
Tôi chạy ra sân nghe ngóng. Tôi nghe thấy tiếng gì ù ù:
“Bà ơi, đúng rồi, gió đã về”
Bà ngoại tôi cười, mặt nhăn quá là nhăn, hàm răng sún sún chỉ còn vài cái như mấy hạt ngô lép.
Trong giấc mơ, tôi thấy cả ba cậu của tôi đang cùng ùa vào nhà. Cậu Nhất tôi hiền lành nhất nhà. Cậu Hai thì nghiêm nghị lạnh lạnh. Còn cậu Út lém lỉnh hơi lỏi một tí. Cả ba cậu đều cùng bẹo má tôi. Cậu Nhất hiền lành nên bẹo má êm êm. Cậu Hai bẹo má tôi mà như đang nặn cục bột. Cậu Út cười ha ha, để cậu bẹo thật kêu nhá. Ái cha, giờ thì tôi biết vì sao bà ngoại nhất định không chịu đi sang nhà tôi ở.
Ngoài sân, gió thổi qua hiên nhà. Bà ngoại tôi lại hỏi:
“Cháu ơi, gió có phải đã về không?”
Tôi cựa mình, ngáp ngáp rồi trả lời bà:
“Bà ơi, đúng rồi. Gió đã về rồi”
Ngày nào tôi cũng chuẩn bị nhìn cho kỹ, nghe cho tinh. Tôi chỉ sợ gió về mà không biết để báo cho bà. Bà ngồi chải tóc, những sợi tóc mềm mại lọt qua kẽ tay già ơi là già,rơi rơi theo từng cơn gió.
Tôi lên bảy tuổi nên phải đi học. Ở lớp tôi tập tô và nắn nót viết chữ BÀ. Tôi có bà nội nữa, nhưng bà nội tôi đã đi rất xa, từ khi chưa có tôi trên đời. Nên khi viết chữ bà, tim tôi run lên hai tiếng bà ngoại. Tôi ngồi trong lớp tập viết, bên tai cứ nghe tiếng gió thổi luôn.
Rồi tôi phân biệt được các loại gió.
Khi gió dịu dàng bay về mơn man là lúc các cậu tôi ngủ, đầu gối lên nhau, chân gác lên nhau, theo kiểu gì thì tôi không nhìn ra rõ lắm. Khi gió thổi vù vù là y rằng các cậu đang đùa nghịch giống như lũ trẻ con lớp một lớp hai chúng tôi. Khi gió gừ gừ cắn cảu là lúc các cậu tôi sôi bụng đói. Thật tệ, lúc tôi đói thường cắn răng mà chịu, hoặc chạy ra chum múc nước mưa uống. Nhưng các cậu tôi không uống nước mưa chống đói. Có thể nước mưa không còn thích hợp với các cậu nữa.
(Lược một đoạn: Mẹ tôi về thuyết phục bà ngoại đưa mẹ con cô Hồng về. Đứa con của cô là con của cậu Út. Nay cô muốn cho con trai về nhận bà nội.)
Bà ngoại tôi thì cứ thầm thì:
“Cám ơn con đã không thành gió, đã sống trên đời này với mẹ…”
Mẹ tôi lảng đi, nì nèo:
“Thế mẹ đừng quên uống thuốc nữa đấy nhé. Có em Hồng về nhà ở, mẹ đừng quên quên nhớ nhớ nữa đấy”
“Ừ, mẹ sẽ nhớ”
Mẹ tôi đi rồi, bà ngoại tôi bảo:
“Bà nói cho cháu biết một bí mật nhé. Khi cậu Út cháu đi, cậu có chạy về bảo với bà:
mẹ không được khóc thì con sẽ về thăm mẹ luôn. Khi nào ngoài ngõ có cơn gió về là con với các anh về thăm mẹ đấy. Thực ra bà không điên đâu. Bà chỉ không muốn ông ngoại cháu với các cậu nhìn thấy bà khóc ”
Ôi, bà ngoại điên của tôi. [….]
(Trích: Gió thổi- Võ Thị Xuân Hà – Truyện ngắn chọn lọc báo Nhân dân)

Gợi ý

– Hoàn cảnh: Bà phải chịu nỗi đau tột cùng, mất ba người con trai, khiến bà mất ý thức tỉnh táo.

– Phẩm chất, tính cách:

+ Yêu thương con, bà chịu đựng lo lắng trong lòng để con trai út thực hiện lí tưởng cao đẹp, “bảo cậu Út tôi về làng làm ruộng. Nhưng cậu nhất định thích đeo lon sĩ quan, cậu giải thích với bà vậy nên bà đành chịu”.

+ Bà ngoại hiện lên với vẻ đẹp của đức hi sinh, nghị lực mạnh mẽ vượt qua nỗi đau: Bà không sang nhà nhân vật “tôi” ở để con cháu chăm sóc, mà ở lại một mình để chờ đợi những con đã mất trở về theo những con gió, bà đã nén nỗi đau thương trong lòng để chồng con được yên lòng…

– Ý nghĩa của hình tượng nhân vật: Bà ngoại là biểu tượng cho vẻ đẹp của người mẹ Việt Nam với tình yêu thương con, đức hi sinh, cả một đời vì các con, vì quê hương đất nước.

– Một số đặc sắc nghệ thuật: Khắc hoạ nhân vật qua hành động, suy nghĩ, cảm xúc; ngôn ngữ tự nhiên, bình dị góp phần thể hiện tính cách nhân vật, chi tiết đặc sắc …

– Bày tỏ cảm xúc về nhân vật, rút ra thông điệp.

Đoạn văn 200 chữ phân tích nhân vật bà ngoại trong truyện ngắn “Gió thổi” của Võ Thị Xuân Hà

“Linh hồn là ấn tượng của một tác phẩm. Cây cỏ sống được là nhờ ánh sáng, chim muông sống được là nhờ tiếng ca, một tác phẩm sống được là nhờ tiếng lòng của người cầm bút” (Puskin). Quả thật, văn chương chỉ thực sự sống lâu trong lòng người đọc khi nhà văn gửi vào đó những rung động chân thành về con người. Trong truyện ngắn Gió thổi, Võ Thị Xuân Hà đã để tiếng lòng mình cất lên đầy xúc động qua hình tượng bà ngoại, một người mẹ giàu tình yêu thương và đức hi sinh. Bà phải chịu nỗi đau tột cùng khi lần lượt mất cả ba người con trai, đến mức cú sốc khiến bà mắc bệnh quên. Thế nhưng, phía sau vẻ ngơ ngẩn ấy vẫn là một trái tim luôn hướng về các con. Bà từng mong cậu Út trở về quê làm ruộng, rồi lặng lẽ chấp nhận khi con chọn con đường trở thành sĩ quan. Sau ngày các con ra đi, bà nhất quyết ở lại căn nhà cũ, ngày ngày ngóng chờ những cơn gió, bởi tin rằng gió mang các con về thăm mẹ. Đặc biệt, lời bộc bạch “Bà chỉ không muốn ông ngoại cháu với các cậu nhìn thấy bà khóc” khiến người đọc nghẹn ngào trước sự hi sinh âm thầm của một người mẹ. Bằng ngôn ngữ mộc mạc cùng những chi tiết giàu sức gợi, Võ Thị Xuân Hà đã khắc họa bà ngoại như biểu tượng đẹp đẽ của tình mẫu tử, khiến ta càng thêm yêu thương và trân trọng những người mẹ suốt đời sống vì con.

🔻 Xem thêm:

• Cảm nhận về đức hi sinh của bà ngoại trong đoạn trích truyện ngắn “Gió thổi” của Võ Thị Xuân Hà