Phân tích mối quan hệ giữa cảnh vật và tâm trạng con người trong bài thơ Nhớ ngoại của Bảo Ngọc

NHỚ NGOẠI

Con về quê cũ trời thưa vắng
Ngõ cúc buồn tênh dậu cúc già
Bên thềm trầu úa không người hái
Cau đã mấy mùa quên trổ hoa.

Nhớ xưa bóng ngoại nghiêng chiều nắng
Tóc trắng cùng mây trắng dưới trời
Xòe tay ngoại đếm từng thu cuối
Con nào hay biết mỗi thu vơi?

Con đi mỗi bước xa, xa mãi
Dáng ngoại bên hiên. Nắng tắt dần
Lá nghiêng về cội con tìm ngoại
Tê tái chiều buông tím góc sân!

-Bảo Ngọc

Gợi ý

– Hình ảnh cảnh vật tàn úa (ngõ cúc buồn tênh, thềm trầu úa, cau quên trổ hoa…) thể hiện nỗi nhớ thương và sự tiếc nuối của người cháu khi trở về quê cũ và nhận ra sự vắng bóng của bà ngoại (đếm từng thu cuối, nắng tắt dần, chiều buông tím góc sân)

– Tác giả sử dụng những hình ảnh gần gũi, bình dị kết hợp biện pháp tu từ nhân hóa, đảo ngữ, ẩn dụ và giọng điệu trầm lắng để làm nổi bật sự hòa quyện giữa cảnh vật và tâm trạng, góp phần thể hiện sâu sắc cảm xúc buồn thương, hoài niệm.

Bài làm

Có những nỗi nhớ không chỉ in dấu trong tim mà còn thấm cả vào cảnh vật quanh ta, nỗi nhớ ấy khiến mỗi nhành hoa, ngọn cỏ cũng như biết buồn, biết thương. Trong bài thơ “Nhớ ngoại” của Bảo Ngọc, thiên nhiên không chỉ là bức nền cho cảm xúc, mà trở thành tấm gương phản chiếu tâm trạng nhớ thương da diết của người cháu. Cảnh vật trong bài hiện lên buồn bã, tàn úa: “ngõ cúc buồn tênh”, “thềm trầu úa”, “cau đã mấy mùa quên trổ hoa”. Những hình ảnh ấy như mang linh hồn của con người, gợi cảm giác cô đơn, trống vắng khi “ngoại” không còn. Nỗi buồn từ cảnh vật hòa quyện với nỗi nhớ trong lòng, tạo nên không gian đượm buồn, trầm lắng. Từ kỷ niệm “bóng ngoại nghiêng chiều nắng” đến hình ảnh “nắng tắt dần”, “chiều buông tím góc sân”, thời gian như chậm lại, phủ đầy tiếc nuối. Bằng việc sử dụng biện pháp nhân hóa, đảo ngữ và giọng thơ tha thiết, Bảo Ngọc đã làm nổi bật sự giao cảm giữa người và cảnh, để mỗi hình ảnh thiên nhiên đều trở thành tiếng lòng nhớ thương, biết ơn người bà hiền hậu, tảo tần.