I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc văn bản sau:

Nhẹ bước chân và nói khẽ thôi
Cho đồng đội tôi nằm yên dưới cỏ
Trời cũng tự trong xanh và lộng gió
Dẫu ồn ào đừng lay mạnh hàng cây

Nhẹ bước chân và nói khẽ thôi
Thành cổ rộng sao đồng đội tôi nằm chật
Mỗi tấc đất là một cuộc đời có thật
Cho hôm nay tôi đến nghẹn ngào

Bạn nằm lại nơi này, nơi nao?
Phía đông thành, tây thành hay dưới dòng Thạch Hãn
Tám mươi mốt ngày đêm đất trời ken dày bom đạn
Cát trắng rang vàng, nghiêng lệch cả dòng sông

Thắp một nén nhang và khóc ít thôi
Tôi thầm nhủ lòng mình như vậy
Để một phút lắng lòng nghe bạn gọi
Bạn nằm lại nơi nào bạn ơi?

Bạn nằm lại nơi đồng đất quê hương
Nơi chiến tuyến lằn ranh sông Bến Hải
Súng trong tay và đôi mắt rực lửa
Trút hận xuống đầu thù rồi ngã xuống bình yên

Nhẹ bước chân và nói khẽ thôi
Cho đồng đội tôi nằm yên dưới cỏ
Trời Quảng Trị trong xanh và lộng gió
Ru mãi bài ca Bẩt tử đến vô cùng.

(Phạm Đình Lân, Tấc đất thành cổ)

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1. Xác định dạng thức xuất hiện của chủ thể trữ tình trong văn bản.

Câu 2. Chỉ ra những từ ngữ, hình ảnh trong văn bản gợi nhắc đến vùng đất Quảng Trị?

Câu 3. Phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ trong khổ thơ sau:

“Bạn nằm lại nơi này, nơi nao?
Phía đông thành, tây thành hay dưới dòng Thạch Hãn
Tám mươi mốt ngày đêm đất trời ken dày bom đạn
Cát trắng rang vàng, nghiêng lệch cả dòng sông”

Câu 4. Nêu chủ đề của văn bản?

Câu 5. Thông điệp nào từ văn bản có ý nghĩa nhất đối với anh/chị? Lí giải.

II. VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm).
Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích tình cảm, cảm xúc của nhân vật trữ tình trong bài thơ “Tấc đất thành cổ” của Phạm Đình Lân.

Câu 2 (4,0 điểm)
“Hãy biết ơn những gì đang có và bạn sẽ nhận được nhiều hơn. Nếu luôn luôn chỉ nhìn thấy những gì mình không có thì bạn sẽ không bao giờ có đủ được.” (Oprah Winfrey)

Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về vấn đề: Tuổi trẻ và lòng biết ơn.

GỢI Ý

I. ĐỌC HIỂU

Câu 1. Chủ thể trữ tình trong văn bản: chủ thể trực tiếp xưng “tôi”.

Câu 2. Những từ ngữ, hình ảnh trong văn bản gợi nhắc đến vùng đất Quảng Trị: Thành Cổ, dòng Thạch Hãn, tám mươi mốt ngày đêm, sông Bến Hải, trời Quảng Trị.

Câu 3. Phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ trong văn bản.
• Câu hỏi tu từ “Bạn nằm lại nơi này, nơi nao?
Phía đông thành, tây thành hay dưới dòng Thạch Hãn
– Tác dụng:
+ Giúp tăng hiệu quả diễn đạt, giúp cho lời thơ sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình, gợi cảm
+ Thể hiện sự xúc động, đau xót và nỗi tiếc thương sâu sắc của người sống dành cho đồng đội đã hi sinh.
• Nói quá (phóng đại, thậm xưng): “Tám mươi mốt ngày đêm đất trời ken dày bom đạn”, “Cát trắng rang vàng, nghiêng lệch cả dòng sông”
– Tác dụng:
+ Giúp tăng hiệu quả diễn đạt, giúp cho lời thơ sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình, gợi cảm
+ Giúp khắc họa sự khốc liệt, ác liệt của chiến trường Quảng Trị, đồng thời tôn vinh sự hi sinh anh dũng của những người lính.

Câu 4. Chủ đề của văn bản: Bài thơ thể hiện lòng tri ân sâu sắc và niềm xúc động thiêng liêng của người sống đối với những người lính đã ngã xuống tại Thành cổ Quảng Trị. Đồng thời, ca ngợi tinh thần chiến đấu anh dũng và sự hi sinh bất tử của các anh hùng liệt sĩ vì nền độc lập, tự do của Tổ quốc.

Câu 5.
Thông điệp từ văn bản có ý nghĩa nhất đối với tôi là: Hãy biết trân trọng và gìn giữ hòa bình của ngày hôm nay.
Bởi vì:
– Để có được hòa bình như ngày hôm nay thế hệ cha ông của chúng ta đã phải đánh đổi biết bao mồ hôi và xương máu.
– Chỉ khi đất nước không còn chiến tranh, con người mới có thể học tập, lao động, xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
– Lịch sử đã chứng minh rằng chiến tranh chỉ mang lại đau khổ, tang thương và sự hủy diệt. Không có gì quý hơn một cuộc sống không bom đạn, không mất mát, không chia ly.

II. VIẾT

Câu 1. Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích tình cảm, cảm xúc của nhân vật trữ tình trong bài thơ “Tấc đất thành cổ” của Phạm Đình Lân.
Gợi ý: Tình cảm, cảm xúc của nhân vật trữ tình trong bài thơ “Tấc đất thành cổ” của Phạm Đình Lân:
– Xúc động, đau đớn, nghẹn ngào trước sự hy sinh của những người đồng đội
– Sự căm phẫn đối với tội ác của giặc
– Lòng biết ơn, trân trọng những người đã ngã xuống để có được hòa bình cho đất nước.

Câu 2 (4,0 điểm)
Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) tình bày suy nghĩ của anh/chị về “lòng biết ơn của thế hệ trẻ hiện nay”.
Gợi ý làm bài:
* Mở bài: Giới thiệu vấn đề cần nghị luận
* Thân bài:
1. Giải thích
– “Lòng biết ơn” là sự ghi nhớ và trân trọng những gì người khác đã làm cho mình – từ điều nhỏ bé trong đời sống hằng ngày đến những cống hiến lớn lao cho đất nước, dân tộc.
– “Thế hệ trẻ” là những người ở độ tuổi thanh niên, đầy hoài bão, ước mơ và nhiệt huyết.
2. Biểu hiện
– Nhiều bạn trẻ sống có tình cảm, biết yêu thương, tri ân gia đình, thầy cô, người có công với đất nước.
– Có các hoạt động thiết thực như: tri ân ngày Nhà giáo Việt Nam, thăm viếng nghĩa trang liệt sĩ, hoạt động “đền ơn đáp nghĩa”,…
3. ý nghĩa
– Giúp thế hệ trẻ hiểu giá trị của những gì đang có: hòa bình, tự do, tri thức, công nghệ, sự chăm lo của gia đình, nhà trường và xã hội.
– Thể hiện truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” – đạo lý ngàn đời của dân tộc Việt Nam.
– Góp phần nuôi dưỡng lối sống tích cực, sống có trách nhiệm và nhân văn hơn.
– Tạo động lực để phấn đấu, học tập, cống hiến nhằm đền đáp công ơn cha mẹ, thầy cô, thế hệ đi trước.
(Dẫn chứng)
4. Phản đề
Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận thanh thiếu niên sống vô cảm, ích kỷ, coi thường công ơn của người khác
=> Cần bị phê phán, lên án
5. Bài học nhận thức và hành động
– Tăng cường giáo dục đạo đức, truyền thống trong nhà trường và gia đình.
– Tham gia các hoạt động ý nghĩa để bồi dưỡng tinh thần biết ơn.
– Bản thân mỗi người cần tự rèn luyện nhân cách, sống có tình, có nghĩa
*Kết bài: khẳng định lại vấn đề cần nghị luận.