I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc bài thơ sau:

MÙA XUÂN
– Bình Nguyên Trang(*) –

Trên cánh đồng trải dài màu xanh
Nghe hân hoan tiếng đập cánh con chim hoạ mi bay theo hình dải lụa
Dường như đó là chiếc thắt lưng của nàng công chúa
Đêm qua vừa kịp đến làng

Mùa xuân bất ngờ sang từ một búp bàng
Như con mắt thức dậy sau ngàn ngày chờ đợi
Lạ lùng gió cứ nồng nàn tràn tới
Dường như đầy ắp cánh đồng ….

Nghe trong lòng như có một quả chuông
Năm giờ sáng chợt ngân lên kỳ diệu
Trước sân nhà hoa đào hồng như má người say rượu
Còn chú mèo lười đi từ bếp ra sân

Bao mơ ước trở về trên đôi cánh mùa xuân
Trong giây lát mẹ dường như trẻ lại
Khi mẹ đứng trước thềm nhà gió thổi tung mái tóc
Em quàng chiếc khăn ngày bắt đầu đi học
Ngồi nói chuyện với chú mèo

Mùa xuân về bao mới mẻ mang theo
Sau cơn mưa mặt đất có phép màu
Nắng bừng sáng trong khu vườn lạnh lẽo
Và tiếng cười đang ở lại trong ngôi nhà, trong nồi bánh đang reo ……

(Bình Nguyên Trang, “Bài hát ngày trở về”, NXB Văn học, 2024)

* Chú thích:

(*) Tác giả Bình Nguyên Trang tên thật là Vũ Thị Quỳnh Trang, sinh ngày 17/5/1977, quê ở huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định. Chị tốt nghiệp Học viện Báo chí và Tuyên truyền Hà Nội, hiện đang làm việc tại chuyên đề Văn nghệ công an của báo Công an nhân dân. Chị là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam vào năm 2013.
Thơ Bình Nguyên Trang ý vị, đậm chất nữ tính, giàu nội tâm, đôi khi man mác nỗi u hoài xa vắng. Chị khá nhạy cảm và tinh tế với những cung bậc cảm xúc sâu sắc mà không buồn đau vô vọng; sống chân thành, viết chân thành. Thơ như chính con người chị, tinh khôi mà da diết nỗi đời, nỗi người.

Thực hiện các yêu cầu sau:

Câu 1. Em hãy cho biết cảm hứng chủ đạo của bài thơ?

Câu 2. Trong bài thơ, thiên nhiên trong khoảnh khắc mùa xuân sang được tác giả cảm nhận qua những chi tiết, hình ảnh nào?

Câu 3. Phân tích hiệu quả của phép tu từ so sánh trong hai dòng thơ sau:
“Nghe trong lòng như có một quả chuông
Năm giờ sáng chợt ngân lên kỳ diệu”

Câu 4. Theo em, vì sao tác giả lại thấy: “Sau cơn mưa mặt đất có phép màu”?

Câu 5. Kết thúc bài thơ là hình ảnh “nồi bánh đang reo” gợi chúng ta nghĩ về không gian ấm áp của ngày Tết Nguyên đán. Ngày Tết cổ truyền ấy gợi cho em những cảm xúc gì?

II. VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1. Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) cảm nhận 2 khổ thơ cuối trong bài thơ “Mùa xuân” của Bình Nguyên Trang ở phần Đọc hiểu.

Câu 2. Từ bài thơ ở phần Đọc hiểu, em hãy viết bài văn nghị luận nêu suy nghĩ về chủ đề: hạnh phúc đến từ những điều bình dị quanh ta.

GỢI Ý

I. ĐỌC HIỂU

Câu 1. Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là vẻ đẹp tươi mới, sự sống động và hy vọng của mùa xuân. Qua đó, tác giả gửi gắm niềm tin vào sức sống mãnh liệt của thiên nhiên và cảm xúc tràn đầy yêu đời khi mọi thứ bừng tỉnh sau những khoảng thời gian u tối.

Câu 2.
Thiên nhiên trong khoảnh khắc mùa xuân sang được tác giả cảm nhận qua các hình ảnh, chi tiết: “cánh đồng xanh”, “tiếng đập cánh”, dáng bay của chim hoạ mi, “một búp bàng”, “làn gió nồng nàn thổi tới”…

Câu 3.
Hiệu quả phép so sánh:
– Tạo cách diễn đạt thú vị, sinh động, giàu hình ảnh.
Gợi cảm xúc trong lòng nhân vật trữ tình: đang ngân lên nhiều giai điệu, cung bậc cảm xúc (như một quả chuông ngân): vừa hân hoan, hạnh phúc, vừa xao xuyến, rộn ràng khi mùa xuân về.

Câu 4.
Tác giả cảm nhận “Sau cơn mưa mặt đất có phép màu” bởi sau những cơn mưa rào, thiên nhiên như được tẩy sạch bụi bẩn, đổi mới sắc màu. Cảnh vật trở nên trong lành, rạng rỡ hơn, như thể cơn mưa mang đến một “phép màu” kỳ diệu, biến đổi cảnh vật thành một bức tranh sống động của mùa xuân.

Câu 5 .
Hình ảnh “nồi bánh đang reo” gợi nhớ đến không khí ấm áp, sum vầy của ngày Tết cổ truyền. Đối với em, ngày Tết là khoảng thời gian quây quần bên gia đình, nơi mà tình thân được chia sẻ qua từng tiếng cười, từng câu chuyện ấm lòng. Đó là lúc mà mọi lo toan, mệt mỏi của cuộc sống thường nhật được nhường chỗ cho niềm vui, cho sự hạnh phúc giản dị nhưng sâu sắc, khi mỗi người cảm nhận được tình yêu thương vô bờ bến từ những người thân yêu nhất.

II. VIẾT

Câu 1.
a. Xác định yêu cầu về hình thức, dung lượng đoạn văn
– Xác định đúng yêu cầu về hình thức, dung lượng đoạn văn (khoảng 200 chữ).
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
Cảm nhận hai khổ cuối bài thơ “Mùa xuân” của Bình Nguyên Trang.
c. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu
HS có thể triển khai theo nhiều cách nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần nghị luận; đưa ra luận điểm chính xác, lập luận chặt chẽ, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một số hướng dẫn:
– Giới thiệu bài thơ “Mùa xuân” của Bình Nguyên Trang, nhấn mạnh hai khổ thơ cuối thể hiện thay đổi của lòng người và những mới mẻ của cuộc sống khi mùa xuân về.
– Cảm nhận hai khổ thơ:
+ Mùa xuân đến đánh thức cảm xúc: mùa xuân (được ẩn dụ) như có đôi cánh chở ước mơ trở về, làm thức dậy cảm xúc thiết tha, vui tươi, dịu dàng,…
+ Mùa xuân về đem bình yên, hạnh phúc cho mọi người: “mẹ dường như trẻ lại”, “mẹ đứng trước thềm nhà”, “em quàng chiếc khăn kỉ niệm”, “trò chuyện với chú mèo”.
+ Mùa xuân về còn mang theo bao điều mới mẻ: sự hồi sinh của thiên nhiên, sức sống của lòng người.
+ Giọng thơ như thủ thỉ, chuyện trò, hình ảnh thơ giản dị, giàu sức liên tưởng.
– Đánh giá: Đoạn thơ gợi lên một bức tranh mùa xuân bình dị, ấm áp qua cảm nhận nhạy cảm, tinh tế, tấm lòng mến yêu tha thiết cuộc đời của nhà thơ.

Câu 2.
* Xác định đúng vấn đề nghị luận: Bày tỏ suy nghĩ về chủ đề: hạnh phúc đến từ những điều bình dị quanh ta.
* Triển khai vấn đề: Tham khảo các ý sau:
a) Mở bài
– Giới thiệu VĐNL.
+ Kết nối với nội dung đọc hiểu giới thiệu chủ đề: hạnh phúc đến từ những điều bình dị quanh ta.
+ Dẫn từ một số câu danh ngôn có liên quan để giới thiệu chủ đề: hạnh phúc đến từ những điều bình dị quanh ta.
b) Thân bài:
– Giải thích: Hạnh phúc bình dị là hạnh phúc đến từ những điều nhỏ bé, gần gũi ngay bên ta trong khoảnh khắc hiện tại này; là khi ta có thể tìm thấy niềm vui, sự hài lòng trong những điều đơn giản hằng ngày.
– Bình luận:
+ Hạnh phúc bình dị nằm ngay trong cảm nhận, trong suy nghĩ, trong hành động của ta với cuộc sống xung quanh mỗi ngày (đưa dẫn chứng).
+ Biết trân trọng, tận hưởng những điều bình dị giúp chúng ta tìm thấy niềm vui và hạnh phúc, giảm bớt áp lực và căng thẳng của cuộc sống hiện đại.
+ Đón nhận và tận hưởng hạnh phúc bình dị trong cuộc sống mỗi ngày không có nghĩa là không có ước mơ và khát vọng vươn lên.
– Nêu phản đề: Có những người không biết trân trọng, nâng niu,… không biết tạo ra những điều tốt đẹp trong cuộc sống, cần phải giáo dục, uốn nắn, thức tỉnh…
c) Kết bài: Bài học nhận thức và hành động: Hãy sống thật tích cực, rộng mở trái tim và cảm nhận, trân trọng những khoảnh khắc diệu kì của cuộc sống quanh ta.