I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc văn bản sau:

TRÊN LÒNG HỒ THỦY ĐIỆN THƯỢNG KON TUM
(Mai Chiến)

Lòng hồ thuỷ điện Thượng Kon Tum vốn sở hữu những vẻ đẹp rất riêng và bình yên đang trở thành điểm hút khách du lịch.
Cách thị trấn Măng Đen khoảng hơn 30km, lòng hồ thuỷ điện Thượng Kon Tum đang trở thành điểm du lịch hấp dẫn của huyện Kon Plông. Trên đường đi, du khách có thể ghé lại những ngôi làng để lưu lại kỉ niệm, hoặc khám phá những cánh rừng già hai bên dường tỉnh lộ 676.
Những ngôi làng nhỏ thoắt ẩn, thoắt hiện giữa mênh mông cây rừng. Thi thoảng bắt gặp những cánh đồng lúa xanh mơn mởn ôm trọn lấy chân núi, đất trời. Tất cả hòa quyện thành một bức tranh đồng quê bình yên, nhẹ nhàng, mộc mạc nhưng không kém phần hùng vĩ của đại ngàn. Qua hết cung đường dốc quanh co, lòng hồ thủy điện Thượng Kon Tum hiện lên mênh mông với diện tích khoảng 7 km2, dung tích toàn bộ hồ chứa 145,52 triệu m3.
Thủy điện Thượng Kon Tum là công trình thủy điện lớn nhất tỉnh nằm trên sông Đăk Snghé, một nhánh thượng nguồn của sông Đăk Bla, thuộc địa bàn xã Đăk Tăng (huyện Kon Plông) và xã Đăk Kôi (huyện Kon Rẫy). Cảnh sắc ở khu vực lòng hồ thủy điện Thượng Kon Tum nên thơ và kỳ vĩ với bao la sóng nước, bao phủ xung quanh là rừng nguyên sinh và rừng trồng. Du khách có thể thuê thuyền trải nghiệm hơn 17 km trên dòng chính và nhiều nhánh nhỏ của dòng sông.
Dành những ngày cuối tuần đi khám phá Măng Đen, chị Trần Lan Phương ở thành phố Pleiku cho biết: “Cảnh sắc ở lòng hồ này rất đẹp và bình yên. Vượt hàng trăm cây số để đến đây đúng là không uổng phí”.
Sức cuốn hút không chỉ là rừng, nước mà còn có những con thác nhỏ chảy ra lòng hồ tạo nên phong cảnh nên thơ. Mỗi ngày lòng hồ thuỷ điện Thượng Kon Tum đón rất nhiều khách đến tham quan và khám phá. Nắm bắt được nhu cầu của du khách, một số người dân đang làm lồng bè nuôi cá và làm nhà hàng nổi trên mặt nước đáp ứng nhu cầu dừng chân của du khách.
Đại diện Công ty Trách nhiệm hữu hạn Du lịch Quốc tế Hải Vân Kon Tum cũng cho biết: “Khách đặt tour đến Măng Đen thường cũng sẽ checkin và khám phá thêm lòng hồ thuỷ điện Thượng Kon Tum. Đây là một điểm du lịch mới nổi của huyện Kon Plông, hứa hẹn sẽ phát triển trong thời gian đến”.
Ngoài những điểm nổi tiếng như thác Pa Sỹ, hồ Đắk Ke, cầu treo Kon Tu Rằng, du khách còn một lựa chọn mới, đó là hồ thủy điện thượng Kon Tum. Theo đánh giá của Cục du lịch Quốc gia Việt Nam, lòng hồ thủy điện Th1ượng Kon Tum là tiềm năng mới của ngành du lịch.
Măng Đen nói riêng và huyện Kon Plông nói chung đang từng bước đạt các tiêu chí của Khu du lịch sinh thái mang tầm cỡ quốc gia và là điểm đến hấp dẫn, có thương hiệu của khu vực Tây Nguyên, trong nước và quốc tế.
(Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam – http://vietnamtourism.govvn)

Thực hiện các yêu cầu sau:

Câu 1. Chỉ ra đặc điểm của văn bản thông tin giới thiệu một danh lam thắng cảnh được thể hiện trong văn bản trên?
Câu 2. Theo tác giả, lòng hồ thuỷ điện Thượng Kon Tum vốn sở hữu những vẻ đẹp nào?
Câu 3. Xác định lời dẫn trực tiếp trong đoạn văn dưới đây. Chỉ ra đặc điểm giúp em nhận bết cách dẫn trực tiếp và sự phù hợp của cách dẫn đó trong đoạn văn.
Dành những ngày cuối tuần đi khám phá Măng Đen, chị Trần Lan Phương ở thành phố Pleiku cho biết: “Cảnh sắc ở lòng hồ này rất đẹp và bình yên. Vượt hàng trăm cây số để đến đây đúng là không uổng phí”.
Câu 4. Phân tích cách trình bày thông tin của đoạn văn bản: “Thủy điện Thượng Kon Tum là công trình thủy điện lớn nhất tỉnh nằm trên sông Đăk Snghé….” đến “… và làm nhà hàng nổi trên mặt nước đáp ứng nhu cầu dừng chân của du khách”.
Câu 5. Văn bản mang lại cho em những cảm nghĩ gì?

II. VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1. (2,0 điểm)
Từ văn bản “Trên lòng hồ thủy điện Thượng Kom Tum” em hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trình bày những việc cần làm để bảo vệ môi trường.
Câu 2. (4,0 điểm)
Phân tích bài thơ sau:

Nói với em (*)
– Vũ Quần Phương (*)-

Nếu nhắm mắt trong vườn lộng gió
Sẽ được nghe nhiều tiếng chim hay
Tiếng lích chích chim sâu trong lá
Con chìa vôi vừa hót vừa bay

Nếu nhắm mắt nghe bà kể chuyện
Sẽ được nhìn thấy các bà tiên
Thấy chú bé đi hài bảy dặm
Quả thị thơm, cô Tấm rất hiền

Nếu nhắm mắt nghĩ về cha mẹ
Đã nuôi em khôn lớn từng ngày
Tay bồng bế, sớm khuya vất vả
Mắt nhắm rồi, lại mở ra ngay.

(Trích “65 bài thơ hay dành cho thiếu nhi”,
Cao Xuân Sơn tuyển chọn, NXB Kim Đồng)

Chú thích:
(*) Bài thơ này đã được nhạc sĩ Vũ Hoàng và nhạc sĩ Phan Bá Chức phổ nhạc thành các bài hát cùng tên.
(**) Vũ Quần Phương sinh năm 1940, quê ở Nam Định. Ông là bác sĩ y khoa đồng thời là nhà thơ, nhà phê bình văn học, trưởng ban biên tập văn học của NXB Văn học, chủ tịch Hội đồng thơ Hội nhà văn Việt Nam. Ông là nhà thơ nổi tiếng với nhiều bài thơ hay về tình yêu, và ở nhiều đề tài khác, trong đó có thơ thiếu nhi.
————————-

GỢI Ý

I. ĐỌC HIỂU

Câu 1. Đặc điểm của văn bản thông tin giới thiệu một danh lam thắng cảnh được thể hiện trong văn bản:
– Nhan đề và nội dung hướng vào đối tượng thuyết minh về một danh lam thắng cảnh.
– Phương thức biểu đạt: thuyết minh kết hợp với miêu tả, biểu cảm.
Câu 2. Theo tác giả, lòng hồ thuỷ điện Thượng Kon Tum vốn sở hữu những vẻ đẹp: rất riêng và bình yên.
Câu 3.
– Lời dẫn trực tiếp: Cảnh sắc ở lòng hồ này rất đẹp và bình yên. Vượt hàng trăm cây số để đến đây đúng là không uổng phí.
– Đặc điểm nhận biết lời dẫn trực tiếp: Đặt sau dấu 2 chấm và trong dấu ngoặc kép.
– Cách dẫn trực tiếp đó hoàn toàn phù hợp với yêu cầu đảm bảo sự chính xác khi dẫn lời nói của nhân vật (chị Trần Lan Phương) về cachr sắc lòng hồ.
Câu 4. Trình bày thông tin theo trình tự:
– Vị trí và quy mô công trình: nằm trên sông Đăk Snghẻ, một nhánh thượng nguồn của sông Đăk Bla.
– Mô tả cảnh sắc và môi trường xung quanh: Hình ảnh về cảnh sắc tại lòng hồ thủy điện được mô tả là “nên thơ và kỳ vĩ” với sóng nước và rừng nguyên sinh (Nhấn mạnh vào sự đẹp và bình yên của khu vực này).
– Hoạt động du lịch và trải nghiệm; chia sẻ trải nghiệm của một du khách (chị Trấn Lan Phương ở thành phố Pleiku), làm tăng tính thuyết phục và hấp dẫn của địa điểm.
– Sự đa dạng về cảnh đẹp: rừng nguyên sinh, rừng trống, và cả những con thác nhỏ chảy ra lòng hồ, tạo nên một phong cảnh đa dạng và hấp dẫn.
– Hoạt động kinh doanh và dịch vụ.
Câu 5.
Gợi ý:
– Yêu mến, tự hào về cảnh đẹp thiên nhiên.
– Có ý thức giữ gìn và bảo vệ môi trường thiên nhiên bằng những hành động cụ thể, có ý nghĩa thiết thực: trồng cây xanh, không xả rác bừa bãi…

II. VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1. (2,0 điểm)
* Xác định được các ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận: Những việc cần làm để bảo vệ môi trường.
Sau đây là một số gợi ý:
– Giải thích:
+ “Môi trường” bao gồm tất cả những gì tồn tại xung quanh chúng ta (các tài nguyên tự nhiên và tài nguyên xã hội…)
+ “Bảo vệ môi trường” là những hành động được thực hiện nhằm tránh các tác động xấu đến môi trường, đảm bảo sự tồn tại và phát triển lành mạnh của môi trường trong tự nhiên.
– Những việc cần làm để bảo vệ môi trường:
+ Nhận thức rõ vai trò quan trọng của môi trường đối với sự sống con người.
+ Tuyên truyền mọi người nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.
+ Nhà nước đưa ra những quy định và xử lý kịp thời những hành vi vi phạm gây ảnh hưởng đến môi trường.
+ Tổ chức các cuộc thi, phát động các phong trào bảo vệ môi trường ở khu dân cư, các tổ dân phố.
+ Ở các trường học, các học sinh cần tham gia các hoạt động chăm sóc vườn hoa, trồng cây xanh, thu gom rác,… tích cực.
+ Phát hiện, phản ánh và phê phán những hành vi thiếu ý thức, phá hoại môi trường sống.
– Bài học, nhận thức.

Câu 2. (4,0 điểm)
a) Xác định được yêu cầu của kiểu bài: nghị luận văn học.
b) Xác định đúng vấn đề nghị luận: Làm rõ những nét nổi bật về nội dung và hình thức nghệ thuật của bài thơ.
c) Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề của bài viết:
* Xác định được các ý chính của bài viết.
* Sắp xếp được các ý hợp lí theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận:
1.Giới thiệu vấn đề nghị luận và nêu khái quát quan điểm cá nhân về vấn đề.
2. Triển khai vấn đề nghị luận: Có thể triển khai theo một số ý sau:

Chủ đề, nhan đề bài thơ:
– Bài thơ thuộc chủ đề tình yêu thiên nhiên, tình cảm gia đình. Bài thơ gợi nhắc tuổi thơ chúng ta phải biết học cách nghe, học cách nhìn, học cách nghĩ, nghĩa là phải biết sống đẹp, sống nhân hậu, sống có tình nghĩa thủy chung. Chủ đề ấy được thể hiện rõ trong nhan đề và nội dung các khổ thơ.
– Nhan đề: “Nói với em” không hoa mĩ cầu kì, không trau chuốt từ ngữ hay công phu hàm ẩn mà chỉ như lời trò chuyện, tâm tình của thi nhân- người đi trước, với các em thiếu nhi về tình cảm gia đình, tình yêu thiên nhiên, cuộc sống. Từ đó góp phần thể hiện chủ đề của bài thơ.

Nội dung cơ bản của bài thơ:

Khổ thơ thứ nhất: Hãy nhắm mắt để cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên.
– Bài thơ mở ra bằng cụm từ “Nếu nhắm mắt” và trạng ngữ chỉ thời gian “trong vườn lộng gió”, ấy là nhắm mắt để lắng nghe và cảm nhận thế giới tự nhiên. Bao giờ cũng vậy, khi ta khép bớt một giác quan lại, thì các giác quan khác sẽ làm việc mạnh hơn, mức độ tập trung cao hơn. “ Nếu nhắm mắt…”có nghĩa là em phải thật yên lặng, thật chú ý lắng nghe và thật chú ý “nhìn” bằng trí tưởng tượng- vì mắt đã nhắm rồi.
– Và khi ấy, giác quan thính giác sẽ phát huy mạnh nhất: “sẽ được nghe nhiều tiếng chim hay”. Với tuổi thơ, còn gì hấp dẫn hơn những điều đẹp đẽ của thế giới tự nhiên quanh mình, của cỏ cây hoa lá, của chim muông vườn nhà.
– Trong vườn lặng gió, có những loài chim rất nhỏ, rất hiền, chỉ đến khu vườn vào những sáng, những chiều thật bình yên. Chúng hót khẽ, chuyền cành rất nhẹ, mà nếu nhắm mắt, em sẽ nghe được cả tiếng của những chú chim sâu bé tí như trái cau lích chích trong vòm lá, tiếng đôi cánh chim chìa vôi thân nửa trắng nửa đen nhẹ nhàng phất lên cụp xuống, tiếng hót vừa ở cành này đã bay sang cành khác.
-> Những âm thanh ấy, nếu mở mắt và ồn ào gọi nhau, hay chạy theo đuổi bắt, … em sẽ không bao giờ thấy được. Tiếng chim ở đây cũng là tiếng đời, là âm thanh của thiên nhiên, của sự sống. Hãy thật yên, thật khẽ, thật dịu dàng mở rộng tâm hồn, em sẽ được thấy bao điều từ thiên nhiên kì diệu, trong khu vườn, trên đồng ruộng hay trong cánh rừng, dòng sông, bãi cỏ quanh em. Những câu thơ gieo vào tâm hồn trẻ thơ khao khát được khám phá và cảm nhận thế giới tự nhiên và cuộc sống quanh mình bằng tất cả tâm hồn, tình yêu tha thiết.

Khổ thơ thứ 2: Hãy nhắm mắt để cảm nhận về thế giới thần tiên qua những câu chuyện của bà.
– Từ không gian rộng là khu vườn, nhà thơ đưa dẫn ta đến không gian thân thuộc và gần gũi hơn nữa, đó là khung cảnh “nghe bà kể chuyện”. Và khi ấy, “nếu nhắm mắt” thì điều gì sẽ xảy ra?
– Từ thế giới thực, cả một thế giới thần tiên kì ảo sẽ mở ra. Ở đó, các em không chỉ được nghe mà còn được nhìn thấy- cái nhìn bằng trí tưởng tượng, hình dung của một tâm hồn trẻ thơ luôn tin vào những câu chuyện cổ tích.
– Phép liệt kê: bà tiên, chú bé đi hài bảy dặm, quả thị thơm, cô Tấm…những điều kì diệu trong cuộc sống thường ngày mà nếu nhắm mắt, tĩnh tâm nghe bằng tâm hồn, ta sẽ được đón nhận và khám phá.
-> Nếu biết “nhắm mắt nghe” thì tuổi thơ sẽ hạnh phúc biết bao. Hình ảnh bà và thế giới cổ tích mãi mãi sống trong tâm hồn tuổi thơ, sẽ là hành trang đẹp để tuổi trẻ bước vào đời.
=> Khổ thơ khơi lên trong tâm hồn trẻ thơ tình yêu thương, trân trọng người bà kính yêu và những niềm tin trong veo, những ước vọng đẹp đẽ.

Khổ thơ thứ 3: Hãy nhắm mắt để suy ngẫm về công ơn của cha mẹ.
– Phép điệp ngữ “Nếu nhắm mắt nghĩ” được lặp lại ở khổ thơ thứ ba, người con nghĩ về công ơn nuôi dưỡng, bồng bế, dạy bảo vô cùng vất vả, hy sinh vì con của cha mẹ -> để từ đó biết cách đền đáp, biết báo hiếu cha mẹ.
– Nghệ thuật ẩn dụ: “nhắm mắt” là lắng lại, bình thản, nhìn nhận cuộc sống bằng tâm hồn; “mở mắt” là nhận thức, đánh giá, nhìn nhận cuộc sống bằng trí tuệ.
-> Khổ thơ vẫn là lời gợi nhắc về tình cảm gia đình thiêng liêng, sâu nặng. Là ơn nghĩa trời biển của bậc sinh thành và bổn phận, trách nhiệm của người con. Tác giả nhắc nhở tuổi thơ chúng ta phải biết học cách nghe, học cách nhìn, học cách nghĩ, nghĩa là phải biết sống đẹp, sống yêu thương, sống đúng đạo làm người.

Đặc sắc nghệ thuật:
– Bài thơ được viết theo thể thơ bảy chữ: mỗi câu thơ gồm bảy tiếng, cả bài thơ gồm ba khổ, mỗi khổ là bốn câu thơ.
– Bài thơ có bố cục chặt chẽ theo mạch cảm xúc: từ lắng nghe thanh âm cuộc sống đến lắng nghe, suy tưởng về thế giới thần tiên qua lời kể của bà và khép lại là những nghĩ suy thấm thía về công ơn cha mẹ.
– Vần: bài thơ gieo vần chân, vần cách ở các câu 2- 4 trong mỗi khổ: “hay- bay”; “tiên- hiền”, “ngày- ngay”.
– Nhịp: bài thơ ngắt 4/3- nhịp phổ biến của bài thơ thất ngôn.
– Ngôn ngữ, hình ảnh thơ gần gũi, giản dị và tươi tắn, nên thơ, giàu sức gợi: bà kể chuyện, tay bế tay bồng, …
– Sử dụng hiệu quả các biện pháp tu từ: điệp ngữ, liệt kê, ẩn dụ.
– So sánh, liên hệ với các tác phẩm cùng đề tài.
3.Khẳng định lại quan điểm cá nhân và rút ra bài học cho bản thân.
d) Viết bài văn đảm bảo các yêu cầu sau:
– Triển khai được hai luận điểm để làm rõ quan điểm của cá nhân.
– Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn đề NL
– Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng, bằng chứng tiêu biểu phù hợp kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và bằng chứng.
đ) Diễn đạt:
Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ nghĩa, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản
e) Sáng tạo:
– Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.