Khoảng trời hố bom

Chuyện kể rằng: em, cô gái mở đường
Để cứu con đường đêm ấy khỏi bị thương
Cho đoàn xe kịp giờ ra trận
Em đã lấy tình yêu Tổ quốc của mình thắp lên ngọn lửa
Đánh lạc hướng thù, hứng lấy luồng bom…

Đơn vị tôi hành quân qua con đường mòn
Gặp hố bom nhắc chuyện người con gái
Một nấm mồ, nắng ngời bao sắc đá,
Tình yêu thương bồi đắp cao lên…
Tôi nhìn xuống hố bom đã giết em
Mưa đọng lại một khoảng trời nho nhỏ
Đất nước mình nhân hậu
Có nước trời xoa dịu vết thương đau.

Em nằm dưới đất sâu
Như khoảng trời đã nằm yên trong đất
Đêm đêm, tâm hồn em toả sáng
Những vì sao ngời chói, lung linh.

Có phải thịt da em mềm mại, trắng trong
Đã hoá thành những làn mây trắng?
Và ban ngày khoảng trời ngập nắng
Đi qua khoảng trời em – Vầng dương thao thức
Hỡi mặt trời, hay chính trái tim em trong ngực
Soi cho tôi
Ngày hôm nay bước tiếp quãng đường dài?

Tên con đường là tên em gửi lại
Cái chết em xanh khoảng-trời-con-gái
Tôi soi lòng mình trong cuộc sống của em
Gương mặt em, bạn bè tôi không biết
Nên mỗi người có gương mặt em riêng!

– Lâm Thị Vỹ Dạ

Gợi ý

1. Phân tích vẻ đẹp của cô gái mở đường

– Cô gái mở đường: Người con gái xung phong ra chiến trường với nhiệm vụ là giữ cho tuyến đường Trường Sơn được thông suốt để những đoàn xe chở lương thực, đạn dược vào miền Nam

– Vẻ đẹp của lòng dũng cảm và sự hy sinh quên mình: Vẻ đẹp đầu tiên hiện hữu chính là sự gan dạ, quyết liệt của một chiến sĩ. Trong hoàn cảnh ngặt nghèo “để cứu con đường khỏi bị thương”, cô gái đã có một hành động anh hùng:

+ Hành động: “Thắp lên ngọn lửa/Đánh lạc hướng thù, hứng lấy luồng bom”.

+ Lí tưởng: Cô không hề do dự khi lấy thân mình làm “mồi lửa” để bảo vệ mạch máu giao thông cho đoàn xe ra trận. Cái chết của em không phải là sự thụ động, mà là một sự lựa chọn chủ động đầy kiêu hãnh vì tình yêu Tổ quốc.

– Vẻ đẹp tâm hồn trong sáng, bất tử: Tác giả dùng những hình ảnh thiên nhiên tươi đẹp nhất để miêu tả sự hóa thân của người thiếu nữ. Cái chết không còn là sự chấm dứt, mà là một sự bắt đầu mới:

+ Sự hóa thân kì diệu: Thịt da “trắng trong” hóa thành “làn mây trắng”, nhịp đập trái tim hóa thành “vầng dương thao thức”.

+ Sức sống mãnh liệt: Dù em nằm dưới đất sâu, nhưng tâm hồn em lại tỏa sáng thành “những vì sao ngời chói”. Cách so sánh này biến người nữ thanh niên xung phong thành một thực thể vĩnh hằng của thiên nhiên, đất trời. Em không mất đi, em chỉ “nằm yên trong đất” như “một khoảng trời bình yên”.

2. Đánh giá vẻ đẹp của cô gái mở đường

– Vẻ đẹp của cô gái mở đường được tạo nên từ lòng yêu nước nồng nàn, tinh thần dũng cảm, sự hi sinh quên mình vì độc lập, tự do của Tổ quốc; qua đó làm sáng ngời phẩm chất cao đẹp của thế hệ thanh niên Việt Nam thời kì chống Mỹ cứu nước và khơi dậy ở mỗi người ý thức sống đẹp, sống có lí tưởng và trách nhiệm với quê hương, Tổ quốc.

– Vẻ đẹp của hình tượng cô gái được thể hiện tinh tế, giàu sức gợi qua các biện pháp nghệ thuật: so sánh, ẩn dụ, nhân hóa, hình ảnh mang ý nghĩa biểu tượng (khoảng trời, những vì sao, vầng dương), ngôn ngữ giàu cảm xúc, giọng thơ tha thiết, trang trọng.

Đoạn văn nghị luận 200 chữ nêu cảm nghĩ về vẻ đẹp của cô gái mở đường trong bài thơ “Khoảng trời hố bom” của Lâm Thị Mỹ Dạ

Chiến tranh đã lùi xa nhưng vẫn còn đó những trang thơ lưu giữ vẻ đẹp bất tử của một thế hệ đã gửi trọn tuổi xuân cho Tổ quốc. Với giọng thơ tha thiết, giàu chất suy tưởng, Lâm Thị Mỹ Dạ đã dựng lên trong Khoảng trời hố bom hình tượng cô gái mở đường như một khúc ca đẹp về lòng yêu nước và sự hi sinh. Giữa mưa bom bão đạn, em hiện lên bằng ý chí kiên cường và trái tim quả cảm khi tự nguyện “thắp lên ngọn lửa”, “đánh lạc hướng thù, hứng lấy luồng bom” để giữ cho con đường ra trận luôn thông suốt. Hành động ấy bắt nguồn từ tình yêu nước nồng nàn, từ khát vọng bảo vệ từng tấc đất quê hương, khiến sự hi sinh của em mang vẻ đẹp chủ động, thanh thản và đầy kiêu hãnh. Dẫu thân xác nằm lại nơi hố bom, tâm hồn em vẫn bừng sáng trong những hình tượng thơ lung linh: hóa thành “làn mây trắng”, thành “những vì sao ngời chói”, thành “vầng dương thao thức” soi sáng bước chân bao thế hệ. Bằng hệ thống hình ảnh giàu ý nghĩa biểu tượng, kết hợp khéo léo các biện pháp so sánh, ẩn dụ, nhân hóa cùng giọng thơ trang trọng, thiết tha, nhà thơ đã khắc ghi vẻ đẹp bất tử của người nữ thanh niên xung phong, đồng thời khơi dậy niềm biết ơn sâu sắc và nhắc nhở mỗi người sống xứng đáng với những hi sinh cao cả của cha anh.