Đỉnh núi
(Trần Đăng Khoa)

Ta ngự giữa đỉnh trời
Cạnh một vùng biên ải
Cho làn sương mong manh
Hoá trường thành vững chãi

Lán buộc vào hoàng hôn
Ráng vàng cùng đến ở
Bao nhiêu là núi non
Ríu rít ngoài cửa sổ

Những mùa đi thăm thẳm
Trong mung lung chiều tà
Biết bao chàng lính trẻ
Đã thành ông bố già

Áo lên màu mốc trắng
Tóc đầm đìa sương bay
Lời yêu không muốn ngỏ
Sợ lẫn vào gió mây

Bỗng ngời ngời chóp núi
Em xoè ô thăm ta
Bàng hoàng, xô tung cửa
Hoá ra vầng trăng xa.

I. Mở bài

Giới thiệu vấn đề nghị luận.

II. Thân bài

a. Hình ảnh người lính trong bài thơ

+ Hình ảnh người lính mang phong thái ung dung, đĩnh đạc, thậm chí ngang tàng (xưng ta, vị trí: ngự giữa nơi đỉnh trời…)

+ Điều kiện sống của người lính có nhiều khó khăn, thiếu thốn (sống trong lán trại đơn sơ giữa núi non sương lạnh đầm đìa, áo lên màu mốc trắng, thời gian trôi qua trong thăm thẳm lạnh lẽo, hoang vắng) nhưng vẫn lạc quan, kiên cường bám trụ và sẵn sàng hi sinh cả tuổi trẻ và hạnh phúc riêng (bao chàng lính trẻ thành ông bố già mà lời yêu không muốn ngỏ).

+ Sự dí dỏm, hài hước, lãng mạn, phóng khoáng, khao khát hạnh phúc và tình yêu…của người lính

b. Đánh giá

– Về nghệ thuật:

+ Bài thơ được triển khai theo cấu tứ từ hiện thực đến cảm xúc nội tâm.

+ Hình ảnh giản dị nhưng giàu tính gợi cảm, mang màu sắc núi rừng biên giới: đỉnh núi, sương, hoàng hôn, ráng vàng, núi non, gió mây, vầng trăng…; kết hợp hình ảnh mang ý nghĩa biểu tượng (“Làn sương mong manh hóa trường thành vững chãi” → biểu tượng cho sự bảo vệ biên cương của người lính; hình ảnh “Vầng trăng xa” → biểu tượng cho nỗi nhớ, tình cảm và ước mơ xa xôi.)

+ Sử dụng các biện pháp tu từ: ẩn dụ, nhân hóa, câu hỏi tu từ…

– Về nội dung ý nghĩa:

+ Hình ảnh người lính hiện lên như biểu tượng của tinh thần bảo vệ chủ quyền Tổ quốc: kiên cường, mạnh mẽ nhưng vẫn tình tứ, lãng mạn

+ Hình ảnh người lính là biểu tượng cho vẻ đẹp cao cả của con người Việt Nam: dũng cảm, hy sinh và giàu tình cảm.

III. Kết bài

Khẳng định lại vấn đề nghị luận

Bài làm tham khảo

Thơ ca Việt Nam từng nhiều lần viết về người lính bằng niềm yêu thương và biết ơn sâu nặng, nhưng bài thơ Đỉnh núi của Trần Đăng Khoa vẫn để lại một dư âm riêng bởi vẻ đẹp vừa hào sảng vừa lãng mạn của những con người canh giữ biên cương Tổ quốc. Qua những hình ảnh giàu sức gợi, nhà thơ đã khắc họa thành công chân dung người lính với ý chí kiên cường, sự hi sinh lặng lẽ cùng một tâm hồn giàu yêu thương, khát vọng.

Ngay từ những câu thơ mở đầu, người lính đã xuất hiện với tư thế hiên ngang giữa đất trời rộng lớn:

“Ta ngự giữa đỉnh trời
Cạnh một vùng biên ải”

Tiếng “ta” vang lên đầy bản lĩnh, gợi cảm giác mạnh mẽ và tự tin. Giữa nơi “đỉnh trời” hun hút gió sương, người lính đứng đó như một cột mốc sống của non sông. Động từ “ngự” khiến vóc dáng con người mang vẻ đẹp lớn lao, sừng sững giữa không gian biên cương hùng vĩ. Chỉ bằng vài nét chấm phá, nhà thơ đã làm hiện lên khí phách ung dung của người lính nơi đầu nguồn Tổ quốc.

Cảm hứng ấy tiếp tục được nâng lên qua hình ảnh giàu ý nghĩa biểu tượng:

“Cho làn sương mong manh
Hoá trường thành vững chãi”

Làn sương vốn mềm nhẹ, mơ hồ, vậy mà dưới ý chí của người lính lại hóa thành “trường thành vững chãi”. Câu thơ vừa giàu chất thơ vừa gợi niềm xúc động sâu xa. Dường như chính sự hiện diện âm thầm của họ đã tạo nên bức tường bền chắc bảo vệ biên cương đất nước. Giữa miền núi non heo hút, người lính trở thành điểm tựa bình yên cho quê hương phía sau lưng mình.

Thế nhưng, phía sau dáng vẻ hiên ngang ấy là biết bao gian lao, thiếu thốn mà người lính phải âm thầm chịu đựng. Nơi ở chỉ là “lán buộc vào hoàng hôn”, một hình ảnh vừa gợi sự đơn sơ vừa gợi cảm giác chênh vênh giữa núi rừng sâu thẳm. Cảnh vật quanh họ vẫn đẹp với “ráng vàng”, với “núi non ríu rít ngoài cửa sổ”, nhưng càng đẹp lại càng khiến nỗi cô quạnh thêm thấm thía.

Rồi thời gian lặng lẽ trôi qua giữa những buổi chiều biên giới bảng lảng sương khói:

“Những mùa đi thăm thẳm
Trong mung lung chiều tà”

Nhịp thơ chậm, buồn như kéo dài theo năm tháng. Tuổi trẻ của người lính cũng lặng lẽ đi qua giữa miền biên viễn lạnh giá:

“Biết bao chàng lính trẻ
Đã thành ông bố già”

Câu thơ khiến lòng người chùng xuống. Những chàng trai mang theo khát vọng tuổi đôi mươi lên đường bảo vệ Tổ quốc, đến lúc ngoảnh lại thì mái tóc đã nhuốm màu thời gian. Sau vẻ bình thản của câu chữ là biết bao hi sinh thầm lặng.

Nỗi gian truân ấy còn hiện rõ qua những chi tiết đầy chân thực:

“Áo lên màu mốc trắng
Tóc đầm đìa sương bay”

Chiếc áo bạc màu vì sương gió, mái tóc ướt lạnh giữa núi cao đã gợi lên cuộc sống khắc nghiệt nơi biên cương. Dẫu vậy, người lính vẫn bền bỉ bám trụ giữa núi rừng, vẫn giữ cho mình tinh thần lạc quan và một tâm hồn đầy chất thơ.

Ẩn sâu trong vẻ ngoài rắn rỏi ấy lại là trái tim giàu yêu thương, giàu khát vọng hạnh phúc:

“Lời yêu không muốn ngỏ
Sợ lẫn vào gió mây”

Lời thơ nghe thật dịu dàng mà man mác buồn. Người lính cũng biết yêu, biết nhớ, biết rung động trước hạnh phúc đời thường, nhưng tình riêng dường như luôn nhường chỗ cho trách nhiệm lớn lao với Tổ quốc. Họ giấu kín lời yêu giữa mây trời biên giới, để nỗi nhớ tan vào sương núi mênh mang.

Và rồi bài thơ khép lại bằng một hình ảnh đẹp đến bâng khuâng:

“Bỗng ngời ngời chóp núi
Em xoè ô thăm ta
Bàng hoàng, xô tung cửa
Hoá ra vầng trăng xa.”

“Em” hiện lên như một giấc mơ dịu ngọt giữa cuộc đời người lính. Đó có thể là người con gái họ thương nhớ, cũng có thể là biểu tượng cho hạnh phúc và những ước vọng xa xôi. Hình ảnh “vầng trăng xa” khiến bài thơ ngân lên dư vị vừa lãng mạn vừa cô đơn. Giữa núi rừng biên giới lạnh buốt, người lính vẫn mang trong tim mình một khoảng trời của yêu thương và hi vọng.

Bằng giọng thơ vừa hào sảng vừa tha thiết, cùng hệ thống hình ảnh giàu tính biểu tượng, Đỉnh núi đã khắc họa thật đẹp hình tượng người lính nơi biên cương Tổ quốc. Họ hiện lên với ý chí kiên cường, sự hi sinh lặng thầm và một tâm hồn đầy chất thơ. Bài thơ vì thế đã gieo vào lòng người đọc niềm biết ơn sâu nặng dành cho những con người đang ngày đêm gìn giữ từng tấc đất thiêng liêng của quê hương.