CHIỀU THU QUÊ HƯƠNG
(Huy Cận)
Chiều thu trong, lá trúc vờn đẹp quá.
Lá mía xanh nhung quạt vào mái rạ
Tiếng lao xao như ai ngả nón chào.
Hoa mướp cuối mùa vàng rực như sao,
Giếng trong lẻo, trời xanh in thăm thẳm.
Chiều thu quê hương sao mà đằm thắm!
Tôi bước giữa vườn, bạn với hàng cau
Hút nắng tơ vàng như những đài cao
Đứng lồng lộng, thu tiếng chiều vàng rợi.
Vồng khoai lang xoè lá ra nằm sưởi
Cùng với gà mẹ xoè cánh ấp con.
Ở trước sân nhà mấy đống gạch son,
Hố vôi trắng nằm đợi ngày xây dựng.
Trời thu trong em bé cười má ửng;
Như cây sai mẹ đứng giữa chùm con.
Chiều thu vàng vàng rực cả tâm hồn
Của đất nước đang bồi da thắm thịt.
Gió biển mặn thổi về đây tha thiết;
Những con chim phơi phới cánh, chiều thu
Náo nức như triều, êm ả như ru…
(Trích trong tập Trời mỗi ngày lại sáng (1958), tái in trong Tuyển tập Huy Cận, Tập 2, NXB Hội Nhà văn, 1995, tr. 220–221)

Chú thích: Huy Cận (1919-2005) là nhà thơ lớn của phong trào Thơ mới và văn học cách mạng Việt Nam, nổi tiếng với hồn thơ ảo não trước 1945 và tươi sáng, đằm thắm sau đó.

Bài thơ Chiều thu quê hương của Huy Cận được sáng tác năm 1958, trong bối cảnh miền Bắc Việt Nam đã sạch bóng quân thù, đang trong giai đoạn xây dựng chủ nghĩa xã hội và hồi sinh sau chiến tranh. Tác phẩm là bức tranh yên bình, tươi sáng về làng quê Việt Nam, thể hiện tình yêu quê hương và niềm tin vào cuộc sống mới.

1. Mở đoạn

Giới thiệu nhan đề bài thơ Chiều thu quê hương và tác giả Huy Cận; nêu cảm nghĩ chung (gợi lên một bức tranh chiều thu quê hương đẹp và đằm thắm, … gợi xúc động và ấn tượng…)

2. Thân đoạn:

* Bài thơ là lời của nhân vật trữ tình “tôi” đang trực tiếp cảm nhận và bộc lộ cảm xúc trước cảnh chiều thu ở quê hương.

– Bài thơ giãi bày cảm xúc với người đọc. Nội dung cảm xúc là niềm yêu mến, say mê và tự hào trước vẻ đẹp của quê hương trong buổi chiều thu, đồng thời thể hiện niềm tin, niềm vui trước cuộc sống đang đổi mới và phát triển của đất nước.

* Trình bày cảm nghĩ về nội dung bài thơ: Cảm xúc về nội dung của bài thơ (mạch cảm xúc, chủ đề, thông điệp…)

– Cảm nghĩ về bức tranh thiên nhiên quê hương: Không gian chiều thu trong trẻo, êm dịu, thanh bình và đầy sức gợi với nhiều hình ảnh quen thuộc như “lá trúc vờn”, “lá mía xanh nhung quạt vào mái rạ”, “tiếng lao xao như ai ngả nón chào”; thiên nhiên hiện lên giàu màu sắc, âm thanh và sức sống…

– Bức tranh đời sống thôn quê ấm áp, yên vui, bình dị; Hình ảnh lao động và sinh hoạt đời thường quen thuộc như “vồng khoai lang xoè lá ra nằm sưởi”, “gà mẹ xoè cánh ấp con”, hay “em bé cười má ửng”;

– Cảm nghĩ về tình cảm của tác giả: Tình yêu tha thiết với quê hương; niềm vui và niềm tự hào trước cuộc sống mới, niềm tin lạc quan vào sự phát triển của đất nước. Chi tiết tiêu biểu: “đống gạch son”, “hố vôi trắng nằm đợi ngày xây dựng”, … gợi không khí lao động và xây dựng quê hương, thể hiện niềm tin vào tương lai tươi sáng của đất nước.

* Nêu cảm nghĩ về một số yếu tố nghệ thuật: cảm xúc về nghệ thuật của bài thơ (đặc điểm về thể thơ (thể thơ 8 chữ, vần , nhịp,…) ngôn ngữ, hình ảnh, các biện pháp tu từ đặc sắc và tác dụng của một số yếu tố nghệ thuật đó.

– Thể thơ tám chữ nhịp nhàng, giàu cảm xúc, mượt mà khiến dòng cảm xúc của nhà thơ chảy rất tự nhiên;

– Ngôn ngữ thơ giản dị nhưng rất giàu hình ảnh, gần gũi, và giàu sức gợi;

– Biện pháp tu từ so sánh, nhân hóa, từ láy, … được sử dụng khéo léo đã làm cho cảnh vật trở nên sinh động, có hồn.
(…)

3. Kết đoạn:

– Khái quát lại những ấn tượng, cảm xúc về bài thơ.

– Ý nghĩa của bài thơ với bản thân.

Đoạn văn nghị luận 200 chữ ghi lại cảm nghĩ về bài thơ “Chiều thu quê hương” của tác giả Huy Cận

“Thơ là tiếng nói của tâm hồn trước cuộc đời”, và với “Chiều thu quê hương”, Huy Cận đã gửi vào trang thơ một tình yêu quê hương tha thiết qua bức tranh chiều thu bình dị mà đằm thắm. Qua điểm nhìn của nhân vật trữ tình “tôi”, quê hương hiện lên trong trẻo, thanh bình với “lá trúc vờn”, “lá mía xanh nhung quạt vào mái rạ”, tiếng lao xao như một lời chào thân thương của cảnh vật. Thiên nhiên ấy càng trở nên ấm áp khi hòa cùng nhịp sống đời thường: “vồng khoai lang xoè lá ra nằm sưởi”, “gà mẹ xoè cánh ấp con”, “em bé cười má ửng”. Những hình ảnh mộc mạc khiến quê hương hiện lên gần gũi như một miền ký ức thân thương. Đằng sau vẻ đẹp ấy còn là niềm vui, niềm tự hào trước quê hương đang đổi mới qua hình ảnh “đống gạch son”, “hố vôi trắng nằm đợi ngày xây dựng”. Thể thơ tám chữ giàu nhạc điệu, ngôn ngữ giản dị cùng nghệ thuật so sánh, nhân hóa tinh tế đã làm cảnh vật thêm sinh động, có hồn. Khép lại bài thơ, tôi vẫn còn một cảm giác bâng khuâng, ấm áp và càng thêm yêu, thêm tự hào về quê hương, đất nước.

🔻 Xem thêm:

• Phân tích 6 câu thơ đầu bài “Chiều thu quê hương” của Huy Cận
• So sánh, đánh giá vẻ đẹp của bức tranh mùa thu trong 2 đoạn trích “Chiều thu” (Nguyễn Bính) “Chiều thu quê hương” (Huy Cận)