(Tóm tắt đoạn đầu: Nhân vật “tôi” sau khi tốt nghiệp sư phạm, chọn công tác tại một điểm trường vùng sâu, xa xôi thay vì theo con đường ổn định mà bạn bè lựa chọn. Dù biết có khó khăn tại nơi làm việc, anh vẫn quyết tâm vì khát khao khám phá và cống hiển. Trong cuộc sống tại điểm trường hẻo lánh, anh dần quen với sự thiếu thốn.)

Những đứa trẻ của tôi thật tuyệt vời. Tôi dạy chúng tiếng phổ thông và chúng dạy tôi tiếng địa phương. Chúng thường nhầm việc đến trường thành việc được vui chơi thay vì lên nương rẫy hay bế em, nhưng chúng luôn sẵn sàng học cả ngày trong ngôi trường luôn rung lên trong cơn gió mạnh. Dẫu sao những đứa bé ấy là người có học hành cao nhất trong nhà. Ông bà bố mẹ chúng đều không biết đọc. Mọi người kỳ vọng chúng sẽ đem lại sự kỳ diệu nào đó cho đàn trâu, nương ngộ, sự diệu kỳ đến từ những cuốn sách lấm lem bùn đất vì trẻ té ngã lúc đến trường. Buổi tối bên bếp lửa, đám trẻ đánh vần bị bộ và đôi khi chúng đóng vai tôi, dạy cho bố mẹ biết một vài chữ cái.

[…]Mùa xuân, ghé vào nhà bà thầy cúng để mượn cây đàn của bà, tôi thấy một người con gái thấp thoáng trong nhà bên. Bà cụ nói: “Chồng nó đã về Trời, để lại nó ở đây với núi rừng”.

Cô gái ấy trạc tuổi tôi, với tập tục lấy vợ gả chồng sớm, con của cô ấy đang là học sinh của tôi. Người chồng bị tai nạn giao thông trong một lần hiếm hoi theo chủng bạn về chơi ở thị trấn huyện, cách bản chừng vài trăm cây số.

“Em không có tên. Tập tục của bản em là lấy tên người mất để đặt cho đứa trẻ mới ra đời. Em mang tên của bà ngoại em” – Cô gái nói – “Thầy có muốn vào nhà em chơi không? Nếu thầy không ngại, mời thầy vào ăn cơm”.

[..]Mâm cơm được dọn ra, chỉ hai món là cơm trắng và măng luộc chấm muối. Không gì trang trọng và quý hơn muối. Tôi tặng cô một lọ muối còn cô thì nói: “Thầy đặt cho em một cái tên cho dễ gọi”. Tôi chần chừ mãi: “Em tên là Hà nhé?” (…)

Ăn cơm xong, hai mẹ con đốt đuốc đưa tôi lên trường. Trưởng đóng trên đỉnh núi, bản thì nằm bên suối. Trời tối đen như mực, Hà cầm đuốc dẫn đường tôi đi. Nếu lạc, đến sáng cũng chẳng tới được trường đâu. Rừng nguyên sinh xanh ngắt một màu.

Đến trường, Hà bảo: “Ô! Thầy sống đơn giản thể nảy sao”. Cô thích những cuốn sách của tôi. Chúng sờn mòn. Tôi đọc đi đọc lại chẳng biết bao lần. Tôi đọc sách như thể mình không đọc gì. Đôi giày tội treo trên tường, giữ cho thật sạch để mỗi sáng lên lớp sẽ đi. Bọn trẻ chưa bao giờ thấy một đôi giày mới và tôi thích thu hút chúng bằng điều mới lạ.

Hai mẹ con chào tôi về. Tôi bảo: “Giờ đã khuya, trên rừng biết đâu có thú dữ. Tôi sẽ cùng Hà về bản”. Ôi, vậy đưa nhau đi đi lại lại tới sáng ư?

Quay lại, thấy cậu học trò nhỏ đã ngủ say sưa trên giưởng của thầy, đắp chiếc chăn bông cũ của thầy. Nó nghịch nhất lớp, thích chọc các bạn rồi bày đủ trò vui chơi mỗi khi tan học. Nó muốn quên đi thân phận đứa trẻ duy nhất trong bản không còn bố. Nó biết mặt bố bao giờ đâu. Trên này chẳng có ai chụp ảnh, mà cũng chẳng có phong tục thờ người quá cố bằng tranh ảnh.

Tôi nhớ mãi cái đêm ấy, một đêm mùa xuân hoa đảo hoa ban ngan ngát và trong phòng tôi trên điểm trường trên đỉnh núi có nhiều hơn một người. Cảm giác ấm cúng là thường và vẻ như tôi được trải qua cảm giác mà người ta thường nói là “như thể một gia đình”.
(Trích Hoa suối, Trần Nguyên Anh, in trong Truyện ngắn đặc sắc 2024, NXB Văn Học, 2024)

I. Mở đoạn

Giới thiệu tác giả, tác phẩm, nhân vật cần phân tích

II. Thân đoạn

– Bối cảnh: “Tôi” – một giáo viên trẻ đầy nhiệt huyết trên hành trình lên vùng cao giảng dạy.

– Lí tưởng sống đẹp, tinh thần cống hiến: Tình nguyện lên vùng sâu, vùng xa; chấp nhận khó khăn, thiếu thốn..

– Tình yêu nghề và sự tận tâm với bọn trẻ: Gắn bó với trò; trân trọng sự hồn nhiên và ham học của bọn trẻ; kiên trì dạy học trong điều kiện gian khó…

– Tâm hồn nhân hậu, giàu tình cảm: Quan tâm, đồng cảm với hoàn cảnh của trò; những cảm nhận tinh tế về hạnh phúc…

– Đặc sắc nghệ thuật: ngôi kể thứ nhất, xây dựng nhân vật qua lời nói, cử chỉ, hành động…

III. Kết đoạn

Khái quát tổng hợp lại

Bài làm tham khảo

Văn học không chỉ phán ánh cuộc sống, mà còn làm nhiệm vụ lay động trái tim người đọc bằng những số phận sống động và chân thực. Trong tác phẩm Hoa suối, nhà văn Trần Nguyên Anh đã dựng nên hình tượng nhân vật “tôi” – một giáo viên trẻ giàu lí tưởng và tình người đã để lại bao xúc cảm trong lòng người đọc. Từ lựa chọn lên vùng sâu công tác, “tôi” đã thể hiện rõ khát vọng cống hiến, sẵn sàng rời bỏ con đường ổn định để đến với nơi gian khó. Cuộc sống nơi điểm trường heo hút thiếu thốn đủ bề nhưng không làm vơi đi tình yêu nghề; trái lại, “tôi” gắn bó sâu sắc với học trò, trân trọng sự hồn nhiên và ý chí học tập của những đứa trẻ vùng cao. Hình ảnh lớp học rung lên trong gió, những cuốn sách lấm lem bùn đất càng làm nổi bật sự kiên trì, tận tâm của người thầy. Không chỉ vậy, “tôi” còn mang một tâm hồn nhân hậu, giàu cảm xúc khi đồng cảm với hoàn cảnh của mẹ con Hà, sẵn sàng chia sẻ, quan tâm từ những điều nhỏ bé như đặt tên hay tặng lọ muối. Đặc biệt, cảm giác “như thể một gia đình” trong đêm xuân đã cho thấy chiều sâu tình cảm và sự gắn bó chân thành của nhân vật với con người nơi đây. Với ngôi kể thứ nhất cùng cách khắc họa qua hành động, suy nghĩ tinh tế, nhân vật “tôi” trở thành biểu tượng đẹp cho những người trẻ sống có lí tưởng và giàu lòng nhân ái.