BÁT CANH CỦA BÀ

[…] Kỉ niệm đậm nét nhất trong tôi về bà ngoại là hôm bà cho chúng tôi ăn bữa canh cua nấu với rau tập tàng. Rau tập tàng có nghĩa là các loại rau hỗn hợp, phần lớn là mọc hoang. Tôi xin đi theo bà để hái rau. Bà chỉ cho tôi từng loại rau một. Đây là cây dền cơm mọc từng bụi, lá xanh, có hoa lấm tấm ở đầu nhánh. Đây là rau đay, cọng tía, lá dài hình mắt người. Nơi rau dền và rau đay mọc thường có các loại châu chấu, cào cào sinh sống; tôi quên cả hái rau để vồ bắt lấy chúng, khiến bà tôi phải nhắc. Đây là rau sam mọc lan từng khóm sát đất, lá nhỏ như tai chuột mà dày, trên xanh dưới tía, hoa vàng li ti. Đây là dây mùng tơi leo trên bụi chuối, hàng chục ngọn ngóc lên tinh nghịch như cùng nhau chơi trốn tìm, từng chuỗi hoa trắng như hạt cườm, quả chín màu tím đậm. Bà tôi và tôi đã hái đầy một rổ.

Bà bảo tôi:

– Cháu đợi bà hái ít bông thiên lý, bát canh có nó thơm và mát lắm.

Bà ra gần bờ ao, nơi có giàn thiên lý bà trồng.

[…] Bà tôi hái xuống một nắm hoa thiên lý, chùm đang nụ, chùm nở màu vàng xanh, hương thơm ngọt lịm.

Sau đó, bà ra cầu ao rửa rau và đi làm cua. Cua bà bắt là cua bò nắng. Tiết tháng sáu ta, nắng gắt nung đốt làm nước ruộng sủi tăm, những con cua phải bò lên thân cây lúa trốn nóng. Bà ngoại bắt chúng khá dễ dàng. Trong giỏ của bà có đến năm chục con, con mai vàng, con mai màu xanh đá, con nào con nấy đều giương càng lên như để dọa tôi. Ấy thế mà bà trị được hết, chả con nào cắp được vào ngón tay bà.

Tôi thật không sao quên được bữa cơm chiều hôm ấy. Chỉ có món canh cua nấu rau tập tàng và cà muối, với một niêu cơm gạo đỏ. Bà ơi, đã gần sáu chục năm qua, cháu vẫn nhớ bát canh của bà, gạch cua béo ngậy, các loại rau thơm và mát, quả cà giòn tan, còn cơm bà nấu sao mà bùi và ngọt thế. Bà cứ tủm tỉm ngồi nhìn cháu ăn, bà quạt cho cháu bằng mo cau nữa.

Bây giờ thì quê ta giàu có hơn, khác hẳn trước rồi. Bà đã có một đàn cháu, chắt, chút, chít được nuôi nấng và học hành tử tế. Rau có bây giờ nhiều loại hơn trước. Thức ăn cũng sẵn. Nhưng quên làm sao được nồi canh rau tập tàng ngày ấy, ngọt ngào lòng thơm thảo của bà.

(Những truyện hay viết cho thiếu nhi, Vũ Tú Nam, trang 188-190, NXB Kim Đồng, 2015)

I. Mở bài

– Giới thiệu tác giả Vũ Tú Nam: là cây bút quen thuộc của văn học thiếu nhi Việt Nam, sáng tác của ông thường nhẹ nhàng, giản dị nhưng giàu cảm xúc và chan chứa tình người.

– Giới thiệu truyện ngắn Bát canh của bà: câu chuyện gợi lại những kỉ niệm tuổi thơ bình dị bên người bà thân yêu qua bữa canh cua rau tập tàng dân dã.

– Khái quát nhân vật người bà: hình ảnh một người phụ nữ nông thôn hiền hậu, tần tảo, giàu yêu thương và mang vẻ đẹp của tình bà cháu ấm áp, thiêng liêng.

II. Thân bài

a. Người bà hiện lên với vẻ đẹp của người phụ nữ nông thôn mộc mạc, đảm đang, giàu kinh nghiệm sống

– Am hiểu thiên nhiên, gắn bó với đồng quê:

+ Bà dẫn cháu đi hái rau tập tàng và kiên nhẫn chỉ cho cháu từng loại rau. Qua cách bà nhận biết từng loại cây, đặc điểm hình dáng, nơi sinh trưởng cho thấy bà có vốn hiểu biết phong phú về cây cỏ quê hương đồng thời thể hiện sự gắn bó lâu năm với ruộng vườn, đồng đất.

+ Hình ảnh bà hái bông thiên lý bên bờ ao gợi vẻ đẹp thanh bình của làng quê => cho thấy bà là người biết vun vén, chăm chút cho cuộc sống gia đình.

– Tần tảo, chịu thương chịu khó

+ Bà tự tay chuẩn bị từng nguyên liệu cho bữa cơm: đi hái rau, bắt cua, làm cua, nấu canh.

+ Chi tiết bà bắt cua tháng sáu thể hiện sự tháo vát, nhanh nhẹn và kinh nghiệm của người lao động quê mùa.

+ Dù cuộc sống còn nghèo khó, bữa cơm chỉ có canh cua, cà muối và cơm gạo đỏ nhưng bà vẫn cố gắng đem đến cho cháu một bữa ăn ngon và đầm ấm.

+ Khéo léo, đảm đang trong công việc nội trợ: Bà biết kết hợp nhiều loại rau để nấu món canh vừa thơm vừa mát.
Sự tinh tế của bà thể hiện qua việc thêm hoa thiên lý để món canh dậy hương; lựa cua bò nắng cho ngọt nước. Qua đó, người đọc cảm nhận được bàn tay chăm chút của một người bà giàu kinh nghiệm và hết lòng vì gia đình.

b. Người bà là hiện thân của tình yêu thương và đức hi sinh thầm lặng

– Yêu thương cháu bằng những điều giản dị

+ Bà cho cháu đi theo hái rau: vừa trò chuyện,vừa dạy cháu hiểu thêm về thiên nhiên quê hương.

+ Khi cháu mải mê bắt châu chấu, cào cào: bà chỉ nhẹ nhàng nhắc nhở => cho thấy sự dịu dàng, bao dung của bà.

– Dồn tất cả sự chăm chút vào bữa cơm dành cho cháu

+ Từng nguyên liệu bà chuẩn bị đều chứa đựng sự yêu thương: rau được lựa kĩ, cua được bắt tận ruộng, hoa thiên lý được hái thêm cho thơm.

+ Bữa cơm nghèo nhưng chan chứa tình cảm gia đình: vị ngọt của canh cua, vị giòn của cà muối, vị bùi của cơm gạo đỏ… đều trở thành hương vị không thể nào quên trong lòng người cháu.

– Tình yêu thương âm thầm mà sâu sắc:

+ Chi tiết “Bà cứ tủm tỉm ngồi nhìn cháu ăn”, “bà quạt cho cháu bằng mo cau” là những hình ảnh rất đỗi bình dị nhưng lay động lòng người.

+ Bà không nói lời yêu thương lớn lao mà tình cảm của bà được thể hiện qua hành động chăm sóc âm thầm, bền bỉ. Chính sự hi sinh lặng lẽ ấy đã trở thành kỉ niệm ấm áp theo người cháu suốt gần sáu mươi năm.

c. Nghệ thuật xây dựng nhân vật người bà

– Khắc họa nhân vật qua hành động, lời nói và chi tiết đời thường: Nhân vật bà hiện lên tự nhiên qua lời trò chuyện với cháu. Hành động hái rau, bắt cua, nấu ăn, quạt cho cháu… Những chi tiết đời thường giản dị giúp hình ảnh bà chân thật và gần gũi.

– Ngôi kể thứ nhất giàu cảm xúc: Người kể chuyện là người cháu kể lại bằng dòng hồi tưởng đầy yêu thương và xúc động. Cách kể này giúp cảm xúc trở nên chân thành, hình ảnh người bà hiện lên sâu đậm hơn trong lòng người đọc.

– Ngôn ngữ mộc mạc, giàu chất tạo hình: Tác giả miêu tả rất sinh động màu sắc của rau, hương thơm của hoa thiên lý, hình dáng cua đồng… Ngôn ngữ giàu cảm giác giúp bức tranh làng quê trở nên gần gũi, bình yên và đậm chất dân dã.

– Tình huống truyện đơn giản nhưng giàu ý nghĩa: Câu chuyện chỉ xoay quanh việc bà chuẩn bị một bữa cơm quê. Qua tình huống nhỏ bé ấy vẻ đẹp của người bà, tình bà cháu, giá trị của những điều bình dị trong cuộc sống được thể hiện sâu sắc và cảm động.

III. Kết bài

– Khẳng định vẻ đẹp của nhân vật người bà (hiền hậu, tần tảo, đảm đang, giàu đức hi sinh và tình yêu thương).

– Nhân vật bà không chỉ gợi nhớ hình ảnh người bà trong mỗi gia đình Việt Nam mà còn làm sáng lên vẻ đẹp của tình thân giản dị mà thiêng liêng.

– Truyện ngắn Bát canh của bà nhắc mỗi người biết trân trọng những kỉ niệm gia đình và yêu hơn những điều bình dị của quê hương, tuổi thơ.

Bài làm tham khảo (600 chữ)

Tuổi thơ của mỗi người thường được lưu giữ bằng những điều rất đỗi giản dị. Đó có khi là tiếng ru êm đềm của mẹ, là mùi khói bếp vương trên mái tóc bà, là hương vị của một món ăn quê nghèo mà đi suốt đời vẫn không thể nào quên được. Truyện ngắn Bát canh của bà của Vũ Tú Nam đã chạm đến trái tim người đọc bằng những điều bình dị như thế. Qua dòng hồi tưởng đầy yêu thương của người cháu, hình ảnh người bà hiện lên thật hiền hậu, tảo tần và giàu đức hi sinh, để rồi sau gần sáu mươi năm, bát canh năm nào vẫn còn thơm mãi trong miền kí ức.

Người bà trong truyện mang vẻ đẹp mộc mạc của người phụ nữ nông thôn Việt Nam gắn bó với ruộng đồng, cây cỏ quê hương. Theo bước bà đi hái rau tập tàng, người đọc như được trở về với một miền quê thanh bình đầy nắng gió. Bà kiên nhẫn chỉ cho cháu từng loại rau: rau dền cơm, rau đay, rau sam, mùng tơi… Mỗi loài cây hiện lên qua lời kể của bà đều mang một dáng vẻ riêng, màu sắc riêng và sức sống riêng. Chỉ những ai thật sự yêu mảnh đất quê hương, gắn bó sâu nặng với thiên nhiên mới có thể hiểu tường tận về cây cỏ đến vậy. Bóng dáng người bà lom khom giữa vườn rau, bên bụi chuối hay cạnh giàn thiên lý khiến khung cảnh làng quê hiện lên êm đềm và thân thuộc biết bao.

Rồi từ khu vườn nhỏ ấy, vẻ đẹp của bà lại tiếp tục sáng lên qua sự đảm đang và tháo vát. Bà tự tay chuẩn bị từng nguyên liệu cho bữa cơm chiều. Bà ra đồng bắt cua giữa cái nắng tháng sáu gay gắt, đôi bàn tay đã quen với bùn đất thoăn thoắt bắt từng con cua bò nắng. Những con cua giương càng dữ dằn cũng chẳng làm khó được người bà từng trải. Bữa cơm chỉ có canh cua rau tập tàng, cà muối và niêu cơm gạo đỏ, vậy mà qua bàn tay khéo léo của bà, tất cả trở thành một bữa ăn đậm đà hương vị quê hương. Đọc đến đây, ta bỗng nhận ra rằng tình yêu thương đôi khi chẳng nằm ở mâm cao cỗ đầy, mà hiện diện trong từng điều nhỏ bé được vun vén bằng cả tấm lòng.

Ẩn sau dáng vẻ tần tảo ấy là một trái tim giàu yêu thương và đức hi sinh thầm lặng. Bà thương cháu bằng những điều bình dị nhất. Bà hái thêm nắm hoa thiên lý chỉ vì muốn bát canh “thơm và mát lắm”. Một câu nói ngắn thôi mà nghe sao ấm áp lạ thường. Người bà quê mùa ấy chẳng biết nói lời yêu thương ngọt ngào, nhưng mọi yêu thương đều được gửi gắm vào từng cọng rau, từng con cua, từng bát cơm bà nấu.

Cảm động hơn cả là khoảnh khắc bà ngồi nhìn cháu ăn. Người cháu vẫn nhớ mãi hình ảnh bà “tủm tỉm” cười hiền hậu rồi quạt cho cháu bằng mo cau. Nụ cười ấy chất chứa biết bao niềm vui và hạnh phúc. Hạnh phúc của bà giản dị lắm, chỉ là thấy cháu ăn ngon miệng, thấy đứa cháu bé bỏng lớn lên trong sự chở che của mình. Chính tình yêu thương âm thầm ấy đã khiến bữa cơm nghèo năm xưa trở thành miền kí ức đẹp nhất trong lòng người cháu. Dẫu thời gian trôi qua gần sáu mươi năm, quê hương đã đổi khác, thức ăn đã đủ đầy hơn, nhưng hương vị của bát canh bà nấu vẫn chẳng gì thay thế được.

Góp phần làm nên sức lay động của truyện là nghệ thuật kể chuyện nhẹ nhàng mà tinh tế của Vũ Tú Nam. Tác giả lựa chọn ngôi kể thứ nhất để dòng hồi tưởng của người cháu trở nên chân thành và giàu cảm xúc. Nhân vật người bà được khắc họa qua những hành động giản dị đời thường, nhờ vậy mà hiện lên tự nhiên, gần gũi như chính hình ảnh người bà trong mỗi gia đình Việt Nam. Ngôn ngữ mộc mạc mà giàu chất tạo hình còn giúp bức tranh quê hiện lên đầy màu sắc, hương vị và hơi ấm của tình thân.

Khép lại truyện ngắn Bát canh của bà, lòng người đọc vẫn còn bâng khuâng trước hình ảnh người bà hiền từ bên bữa cơm quê nghèo mà đượm đầy yêu thương. Câu chuyện khiến ta thêm yêu những điều giản dị của tuổi thơ, thêm trân trọng mái ấm gia đình và những người thân đã lặng lẽ dành cả đời để yêu thương, chăm sóc ta bằng tất cả sự hi sinh âm thầm mà sâu nặng.

Đoạn văn 200 chữ

Tuổi thơ của mỗi người luôn được lưu giữ bằng những điều bình dị mà tha thiết yêu thương. Truyện ngắn Bát canh của bà của Vũ Tú Nam đã gợi lên thật cảm động hình ảnh người bà nông thôn hiền hậu, tần tảo và giàu đức hi sinh. Theo dòng hồi tưởng của người cháu, bà hiện lên với dáng vẻ quen thuộc bên rổ rau tập tàng, bên giàn thiên lý và những con cua đồng tháng sáu. Bà am hiểu cây cỏ quê hương, tháo vát và đảm đang trong từng công việc nhỏ. Tình yêu thương của bà được gửi gắm qua từng cọng rau, từng bát canh cua dân dã. Dù bữa cơm năm xưa chỉ có canh cua, cà muối và cơm gạo đỏ, người cháu vẫn nhớ mãi hương vị ngọt lành của tình thân. Cảm động hơn cả là hình ảnh bà “tủm tỉm” nhìn cháu ăn rồi quạt cho cháu bằng mo cau. Những cử chỉ giản dị ấy đã làm sáng lên vẻ đẹp của tình bà cháu thiêng liêng và khiến người đọc thêm trân trọng mái ấm gia đình yêu thương.