VỀ BÊN MẸ
(Đặng Minh Mai)

Về bên mẹ thấy lòng ấm quá
Bao ngày qua vất vả dòng đời
Hôm nay về lại bên người
Rưng rưng dòng lệ nghẹn lời trong con

Thấy mẹ khoẻ và còn minh mẫn
Tim con vui sướng nhất mẹ à!
Dang vòng tay rộng bao la
Ôm con mẹ nói sao mà nhớ ghê

Con đã lớn nhưng về bên mẹ
Con thấy mình thơ trẻ quá thôi
Muốn lời ru mẹ bên nôi
Đắm chìm âu yếm trong đôi mắt cười

Cảm ơn lắm cuộc đời có mẹ
Chở che con lúc bé khi già
Mẹ dành ơn nghĩa thiết tha
Yêu con thương cháu ngày qua tháng dài

Dẫu cuộc sống trang đài nhung gấm
Không sánh bằng hơi ấm mẹ ta
Con về bên mẹ hát ca
Bao nhiêu cực nhọc trôi xa hết rồi

I. Mở bài

– Giới thiệu đôi nét về tác giả, tác phẩm.

– Nêu vấn đề nghị luận: Bài thơ thể hiện niềm biết ơn vô bờ bến đối với mẹ. Ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng – thứ tình cảm mà dù có vật chất hào nhoáng thế nào cũng không thể so sánh được với hơi ấm của mẹ.

II. Thân bài

– Luận điểm 1: Ba khổ thơ đầu gợi lên cảm giác ấm áp và bình yên khi người con trở về bên mẹ sau những ngày bôn ba

+ Từ “ấm quá” không chỉ diễn tả sự ấm áp vật lý mà còn là sự che chở tinh thần mà mẹ dành cho con. “Bao ngày qua vất vả dòng đời” ám chỉ những khó khăn, thử thách mà người con đã trải qua khi phải xa gia đình, sống giữa guồng quay bận rộn. Từ “dòng đời” tạo hình ảnh cuộc sống xô bồ, đối lập với sự bình yên nơi mẹ. Đặc biệt, câu thơ “Rưng rưng dòng lệ nghẹn lời trong con” diễn tả cảm xúc dạt dào khi gặp lại mẹ, một niềm hạnh phúc xen lẫn xúc động khó diễn tả bằng lời.

+ Khổ thơ thứ hai khắc họa niềm hạnh phúc của người con khi thấy mẹ vẫn khỏe mạnh và minh mẫn. Cụm từ “vui sướng nhất mẹ à!” diễn tả cảm giác nhẹ nhõm, hạnh phúc giản dị nhưng chân thành. Hình ảnh “vòng tay rộng bao la” là biểu tượng của tình yêu thương vô bờ bến, sự che chở của mẹ dành cho con.Câu thơ “Ôm con mẹ nói sao mà nhớ ghê” vừa diễn tả tình cảm của mẹ, vừa thể hiện sự đồng điệu trong nỗi nhớ nhung giữa mẹ và con.

+ Khổ thơ này thể hiện cảm giác bé nhỏ của người con khi trở về bên mẹ. Người con đã trưởng thành, đã trải qua nhiều khó khăn của cuộc sống, nhưng khi trở về bên mẹ, họ lại cảm thấy mình nhỏ bé như một đứa trẻ. Điều này nhấn mạnh rằng, trong mắt mẹ, con mãi mãi là một đứa con thơ cần được chở che, và trong lòng con, mẹ là nơi để tựa nương, tìm lại tuổi thơ..

– Luận điểm 2: Hai khổ cuối là lời cảm ơn mẹ, khẳng định vai trò ý nghĩa của mẹ trong cuộc đời mỗi người. Dù cuộc sống có xa hoa, giàu có đến đâu, thì tình yêu thương của mẹ vẫn là điều quý giá nhất.

+ Câu “Cảm ơn lắm cuộc đời có mẹ” không chỉ bày tỏ lòng biết ơn cá nhân mà còn là sự trân trọng một cách sâu sắc đối với sự hiện diện của mẹ trong cuộc đời.

+ Hình ảnh “hơi ấm mẹ ta” là biểu tượng cho sự che chở, nguồn năng lượng vô tận mà mẹ mang lại. Câu thơ “Bao nhiêu cực nhọc trôi xa hết rồi” kết lại bài thơ bằng cảm giác bình yên, nhẹ nhõm khi được trở về bên mẹ

– Đánh giá chung về nghệ thuật của bài thơ:

+ Bài thơ được viết theo thể thơ song thất lục bát giàu vần điệu. Cứ một nhóm bốn câu thơ (2 câu thất, 1 cặp lục bát) lại có 7 tiếng được gieo vần, điều không một thể thơ nào có được. Với cách gieo vần như vậy giúp cho bài thơ có âm hưởng du dương, giàu nhạc tính.

+ Hình ảnh giản dị, gợi cảm, giàu sức gợi.

+ Kết hợp các BPTT so sánh…

– Đánh giá nâng cao:

Đoạn thơ đã ngợi ca tình mẫu tử thiêng liêng, cảm động; lòng biết ơn sâu sắc của người con dành cho mẹ. Từ đó khơi gợi niềm rung cảm trong long người đọc, nhắc nhở chúng ta bài học ý nghĩa trong cuộc sống: yêu thương, kính trọng, biết ơn cha mẹ, chăm sóc, phụng dưỡng, dành nhiều thời gian bên cạnh cha mẹ nhiều hơn…

III. Kết bài

Khẳng định lại giá trị, ý nghĩa, và sức sống lâu bền của tác phẩm.

Bài làm tham khảo (500 chữ)

Mẹ luôn là bến đỗ bình yên, là nơi để mỗi người con tìm về sau những tháng ngày mỏi mệt. Bài thơ “Về bên mẹ” của Đặng Minh Mai đã khắc họa thật chân thành niềm hạnh phúc, lòng biết ơn sâu nặng của người con khi được trở về trong vòng tay yêu thương của mẹ. Qua những vần thơ mộc mạc mà giàu cảm xúc, tác giả đã ngợi ca tình mẫu tử cao đẹp, đồng thời nhắn nhủ mỗi người hãy biết trân trọng những phút giây còn được ở bên mẹ.

Ngay từ những khổ thơ đầu, tác giả đã gợi lên cảm giác ấm áp và bình yên khi người con trở về sau bao ngày bôn ba giữa cuộc đời:

“Về bên mẹ thấy lòng ấm quá
Bao ngày qua vất vả dòng đời
Hôm nay về lại bên người
Rưng rưng dòng lệ nghẹn lời trong con.”

Câu thơ mở đầu như một tiếng thở phào đầy hạnh phúc. Từ “ấm quá” không chỉ gợi hơi ấm của mái nhà, của vòng tay mẹ mà còn diễn tả sự bình yên trong tâm hồn. Sau “bao ngày qua vất vả dòng đời”, người con đã trải qua biết bao sóng gió, bon chen và mệt mỏi. Hình ảnh “dòng đời” gợi nhịp sống hối hả, đầy thử thách, càng làm nổi bật sự bình yên khi trở về bên mẹ. Niềm xúc động dâng trào khiến người con “rưng rưng dòng lệ nghẹn lời trong con”. Đó là những giọt nước mắt của hạnh phúc, của nhớ thương và biết bao cảm xúc không thể diễn tả thành lời.

Niềm vui ấy tiếp tục được thể hiện trong khổ thơ tiếp theo khi người con thấy mẹ vẫn khỏe mạnh, minh mẫn:

“Thấy mẹ khỏe và còn minh mẫn
Tim con vui sướng nhất mẹ à!
Dang vòng tay rộng bao la
Ôm con mẹ nói sao mà nhớ ghê.”

Điều khiến người con hạnh phúc nhất không phải là tiền tài hay danh vọng, mà đơn giản chỉ là thấy mẹ vẫn bình an. Tiếng gọi “mẹ à!” vang lên thật gần gũi, tha thiết. Hình ảnh “vòng tay rộng bao la” vừa mang ý nghĩa tả thực, vừa là biểu tượng cho tình yêu thương vô điều kiện mà mẹ dành cho con. Lời nói mộc mạc “sao mà nhớ ghê” chứa đựng biết bao yêu thương, khiến khoảng cách của thời gian và không gian dường như tan biến.

Nếu hai khổ thơ đầu nói về niềm vui đoàn tụ thì khổ thơ thứ ba lại khắc họa cảm giác bé nhỏ của người con khi trở về bên mẹ:

“Con đã lớn nhưng về bên mẹ
Con thấy mình thơ trẻ quá thôi
Muốn lời ru mẹ bên nôi
Đắm chìm âu yếm trong đôi mắt cười.”

Dù đã trưởng thành, đã va vấp giữa cuộc đời, người con vẫn cảm thấy mình như trở lại tuổi thơ khi ở cạnh mẹ. Khát khao được nghe “lời ru mẹ bên nôi” chính là khát vọng được sống lại những tháng ngày bình yên nhất của cuộc đời. Ánh mắt mẹ vẫn dịu dàng, vẫn chan chứa yêu thương như thuở nào. Qua đó, tác giả khẳng định rằng trong mắt mẹ, con mãi mãi là đứa trẻ cần được chở che; còn với người con, mẹ luôn là điểm tựa bình yên nhất.

Hai khổ thơ cuối là lời tri ân chân thành gửi đến mẹ và khẳng định giá trị lớn lao của tình mẫu tử:

“Cảm ơn lắm cuộc đời có mẹ
Chở che con lúc bé khi già
Mẹ dành ơn nghĩa thiết tha
Yêu con thương cháu ngày qua tháng dài.”

Lời thơ giản dị nhưng chất chứa biết bao biết ơn. Câu thơ “Cảm ơn lắm cuộc đời có mẹ” không chỉ là lời cảm tạ dành riêng cho mẹ mà còn là sự trân trọng đối với món quà quý giá nhất mà cuộc đời ban tặng. Mẹ đã hi sinh cả cuộc đời để yêu thương, che chở con từ thuở ấu thơ đến khi trưởng thành và tiếp tục dành tình yêu ấy cho cả thế hệ sau.

Bài thơ khép lại bằng lời khẳng định đầy xúc động:

Dẫu cuộc sống trang đài nhung gấm
Không sánh bằng hơi ấm mẹ ta
Con về bên mẹ hát ca
Bao nhiêu cực nhọc trôi xa hết rồi

Phép đối lập giữa “trang đài nhung gấm” và “hơi ấm mẹ ta” làm nổi bật chân lí giản dị mà sâu sắc: mọi vinh hoa, giàu sang đều không thể thay thế tình yêu thương của mẹ. Hình ảnh “hơi ấm mẹ ta” trở thành biểu tượng cho sự bao dung, chở che và nguồn sức mạnh tinh thần vô giá. Chỉ cần được trở về bên mẹ, mọi nhọc nhằn của cuộc sống dường như đều tan biến, nhường chỗ cho niềm bình yên và hạnh phúc.

Góp phần làm nên sức hấp dẫn của tác phẩm là nghệ thuật biểu đạt giàu cảm xúc. Bài thơ được viết theo thể thơ song thất lục bát, tạo âm hưởng nhẹ nhàng, du dương và giàu nhạc tính. Ngôn ngữ mộc mạc, gần gũi nhưng giàu sức gợi; những hình ảnh quen thuộc như vòng tay mẹ, lời ru, hơi ấm, đôi mắt cười đều mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Bên cạnh đó, việc sử dụng linh hoạt các biện pháp tu từ như so sánh, đối lập và điệp ngữ đã giúp cảm xúc trong bài thơ lan tỏa một cách tự nhiên, chân thành.

Bằng giọng thơ tha thiết và những hình ảnh giàu sức lay động, “Về bên mẹ” đã ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng cùng lòng biết ơn sâu sắc của người con đối với mẹ. Bài thơ không chỉ chạm đến trái tim người đọc mà còn nhắc nhở mỗi chúng ta hãy yêu thương, kính trọng, quan tâm và dành nhiều thời gian hơn cho cha mẹ khi còn có thể. Bởi trên cuộc đời này, chẳng có nơi nào bình yên và ấm áp hơn vòng tay của mẹ, và cũng chẳng có tình yêu nào bao la, vô điều kiện hơn tình mẹ dành cho con.