Đề: Viết đoạn văn nghị luận khoảng 200 chữ phân tích 2 khổ thơ cuối bài thơ “Cảnh quê hương”

(1)Trời phương Bắc lụa đào nắng trải,
Đất miền Nam mát dải đồng xanh.
Non cao vọng tiếng sóng gành.
Đâu đây bay thoảng mùi canh cá chuồn?

(2)Nửa đêm dậy cơn nồm mát rơi
Thổi rừng dừa, thổi tới rừng dương.
Bãi xa trăng dãi mát đường,
Giặc đi, thôn xóm phố phường lại vui

(3)Biển lại hát những lời xưa cũ,
Câu ca dao muôn thuở dạt dào.
Ngắm nhìn biển rộng, trời cao,
Quê hương tiếng mẹ ngọt ngào yêu thương.

(Khuyết danh – Theo SGK Tập đọc lớp 4 phổ thông, giai đoạn 1976–1979.)

A. Nội dung:

1. Khổ thơ thứ hai: Vẻ đẹp thanh bình, sức sống hồi sinh

“Nửa đêm dậy cơn nồm mát rợi
Thổi rừng dừa, thổi tới rừng dương.”

– “Cơn nồm mát rợi”: Gợi luồng gió biển mát lành, dễ chịu, đem đến cảm giác thư thái.

– “Rừng dừa”, “rừng dương”: Những hình ảnh đặc trưng của miền biển, gợi không gian xanh tươi, trù phú.

– Điệp từ “thổi”: Nhấn mạnh sự vận động liên tục của gió, khiến cảnh vật trở nên sinh động, giàu sức sống.

“Bãi xa trăng dãi mát đường,
Giặc đi, thôn xóm phố phường lại vui”

– Hình ảnh ánh trăng: Gợi khung cảnh thơ mộng, yên bình, dịu dàng.

– “Giặc đi… lại vui”: Từ “lại” nhấn mạnh sự trở về của cuộc sống bình thường sau chiến tranh. Niềm vui lan tỏa từ thôn xóm đến phố phường, thể hiện niềm hạnh phúc khi quê hương được sống trong hòa bình.

→ Nội dung: Khổ thơ khắc họa bức tranh quê hương thanh bình, tươi đẹp, tràn đầy sức sống; đồng thời thể hiện niềm vui và sự trân trọng cuộc sống hòa bình sau chiến tranh.

2. Khổ thơ thứ ba: Tình yêu quê hương, văn hóa và cội nguồn

“Biển lại hát những lời xưa cũ,
Câu ca dao muôn thuở dạt dào.”

– Nhân hóa “Biển lại hát”: Khiến biển mang tâm hồn, tiếng nói, trở nên gần gũi và sống động.

– “Câu ca dao muôn thuở”: Gợi những giá trị văn hóa dân gian lâu đời, được các thế hệ gìn giữ và lưu truyền.

– Từ láy “dạt dào”: Diễn tả sự ngân vang của câu ca dao, đồng thời thể hiện tình yêu quê hương sâu nặng.

“Ngắm nhìn biển rộng, trời cao,
Quê hương tiếng mẹ ngọt ngào yêu thương”

– “Biển rộng, trời cao”: Gợi không gian bao la, khoáng đạt, làm nổi bật vẻ đẹp quê hương.

– “Tiếng mẹ”: Gợi tiếng nói của người mẹ, lời ru thân thương và tiếng mẹ đẻ – những giá trị gắn liền với cội nguồn, bản sắc dân tộc.

– “Ngọt ngào yêu thương”: Nhấn mạnh sự dịu dàng, thân thuộc, thể hiện tình cảm gắn bó sâu sắc với quê hương.

→ Nội dung: Khổ thơ thể hiện tình yêu quê hương gắn liền với sự trân trọng văn hóa dân gian, tiếng mẹ đẻ và những giá trị truyền thống của dân tộc.

B. Nghệ thuật:

– Thể thơ song thất lục bát: Có nhịp điệu uyển chuyển, nhịp nhàng, giàu nhạc tính, phù hợp với việc thể hiện tình cảm tha thiết về quê hương.

– Hình ảnh thơ: Giản dị, gần gũi, giàu sức gợi, tái hiện sinh động vẻ đẹp thiên nhiên và đời sống con người.

– Biện pháp tu từ:

+ Điệp từ “thổi”: Nhấn mạnh sự vận động của gió, làm cảnh vật thêm sinh động.

+ Nhân hóa “Biển lại hát”: Khiến biển trở nên có tâm hồn, gần gũi và giàu cảm xúc.

+ Từ ngữ: Sử dụng từ láy “mát rợi”, “dạt dào”,“ngọt ngào”, góp phần tăng sức gợi hình, gợi cảm.

+ Giọng điệu: Nhẹ nhàng, tha thiết, đan xen niềm vui tươi, phấn khởi, thể hiện tình yêu và niềm tự hào sâu sắc về quê hương.

Bài làm tham khảo

Thơ ca tựa dòng suối mát lành chảy qua tâm hồn, đánh thức trong mỗi người những tình cảm thiêng liêng, sâu nặng về quê hương, đất nước. Với những vần thơ mộc mạc mà đằm thắm, tác giả khuyết danh trong bài thơ “Cảnh quê hương” đã vẽ nên bức tranh quê hương thanh bình, tươi đẹp và gửi gắm tình yêu cội nguồn tha thiết qua hai khổ thơ cuối. Khổ thơ thứ hai mở ra khung cảnh thiên nhiên tràn đầy sức sống với “cơn nồm mát rợi” thổi qua “rừng dừa”, “rừng dương”. Điệp từ “thổi” gợi những làn gió biển mát lành, khiến cảnh vật thêm sinh động, căng tràn sức sống. Ánh trăng “dãi mát đường” tô điểm cho bức tranh quê hương vẻ thơ mộng, yên bình. Đặc biệt, câu thơ “Giặc đi, thôn xóm phố phường lại vui” cất lên niềm hạnh phúc vỡ òa khi cuộc sống thanh bình trở về sau chiến tranh. Sang khổ thơ cuối, tình yêu quê hương được ngân vang qua hình ảnh nhân hóa “Biển lại hát”, gợi những câu ca dao muôn thuở và vẻ đẹp văn hóa dân tộc. Hình ảnh “biển rộng, trời cao” cùng “tiếng mẹ ngọt ngào yêu thương” khơi dậy tình cảm gắn bó sâu nặng với quê hương, cội nguồn. Bằng thể thơ song thất lục bát giàu nhạc điệu, ngôn ngữ giản dị và hình ảnh giàu sức gợi, tác giả đã để lại trong lòng người đọc dư âm ngọt ngào về tình yêu quê hương, đất nước.