BÀI HỌC ĐI CÂU

(Tạ Duy Anh)

Ông nội vẫn im lìm như một tảng đá nghìn vạn tuổi. Trong khi tôi nóng lòng muốn xổ lồng thì ông vẫn cặm cụi với nào lưỡi, nào cước, nào mồi… rồi xem sao, nếm gió để quyết định hôm sau đi về hướng nào, mang loại cần gì.

Ông nội tôi là nghệ nhân câu cá. Từ bé tôi đã thấy ông gắn với chiếc cần câu. Vẻ im lặng bí ẩn của ông vừa an nhàn, vừa có cái gì đó giống như sự cam phận.
Không khỏi có lúc tôi thầm nghĩ: Làm đấng nam nhi mà chỉ quanh quẩn như ông nội thì kể cũng chán. Chính ông nội khiến tôi luôn mơ về biển cả. Nơi ấy chẳng có bến bờ, mới thực sự là nơi vẫy vùng thỏa chí. Tôi cũng sẽ theo nghề câu như ông nội nhưng mà tôi câu cá kình.
Thế là hằng đêm biển theo tôi vào giấc ngủ. Tiếng gào hú của sóng làm tôi cồn cào hướng mắt về phía chân trời.
Ông nội vẫn im lìm như một tảng đá nghìn vạn tuổi. Trong khi tôi nóng lòng muốn xổ lồng thì ông vẫn cặm cụi với nào lưỡi, nào cước, nào mồi… rồi xem sao, nếm gió để quyết định hôm sau đi về hướng nào, mang loại cần gì. Riêng về chuyện đó thì tôi phục ông tôi sát đất.
Một hôm tôi quyết định thử đi câu cùng với ông. Tôi vác theo chiếc sào to tướng dùng làm cần. Tôi móc con giun béo nhẫy làm mồi. Tôi cũng thả lưỡi xuống nhưng tâm trí chẳng tập trung nổi vào chiếc phao cứ lì lợm đứng im. Thật là tẻ nhạt và tù túng. Cuối buổi tôi dứt cước ném đi, dùng cần khua ầm ỹ xuống nước.
Hôm sau tôi xin ông để tôi được ra đi. Ông vẫn im lặng nhìn tôi, không tỏ ra bực tức hay vui mừng. Hình như ông rất muốn thở dài.
– Đi để thử sức thì cũng tốt – Ông chỉ bảo có vậy.
Tôi ra biển như mơ ước suốt thời bé. Tôi bỏ theo một tầu đánh cá với hy vọng sẽ bắt được cá kình. Trước mặt tôi giờ đây chỉ có đường chân trời. Nhưng chỉ được một thời gian tôi mới vỡ lẽ ra rằng không có gì chán cho bằng cứ lênh đênh trên biển. Tôi cồn cào nhớ đất liền, trong khi cá kình vẫn mất hút. Không ai, ngay cả tôi, ngờ được lại có ngày tôi tơi tả như một kẻ thất trận. Ông tôi vẫn không mừng, không buồn, tựa như việc tôi ra đi hay trở về chẳng khiến ông bận tâm, chỉ hỏi:
– Cháu về rồi à?
– Cháu về để theo nghề của ông.
Ông tôi bắt đầu truyền nghề cho tôi. Ông cho tôi một chiếc cần đủ cước, lưỡi nhưng không có mồi. Ông bảo cứ thả xuống câu, mắt không được rời phao. Tôi làm theo ông, thoạt đầu ruột gan như có lửa cháy.
Ông bảo không được nóng vội. Rồi tôi ngồi qua một tuần, chỉ muốn phát điên. Bài học nhập môn gì mà cay nghiệt thế. Rồi tôi cũng qua được một tháng, lòng gan đã dịu lại. Qua hai tháng, cảnh vật trở nên hiền hòa, mặt nước thôi nghiêng ngả. Qua ba tháng thì tôi không còn thấy cả chiếc cần câu đâu nữa. Bấy giờ ông tôi mới bảo:
– Giờ thì cháu có thể đi câu cá kình được rồi.
Tôi giật mình, mồ hôi túa ra. Tôi lại đi ra biển. Quả như ông nói biển không hề có sóng.

Gợi ý

– Nêu khái quát về nhân vật “tôi”.

– Trình bày cảm nhận về nhân vật “tôi”:

+ Nhân vật “tôi” là một người có ước mơ, hoài bão lớn nhưng còn nóng vội, thiếu kiên nhẫn khi thực hiện điều đó. Nhờ sự chỉ dẫn của ông nội, nhân vật “tôi” đã học được cách kiên trì trong việc thực hiện ước mơ, hoài bão.

+ Đánh giá nghệ thuật xây dựng nhân vật: Ngôi kể thứ nhất làm cho câu chuyện sinh động, chân thật…; giọng điệu trần thuật nhẹ nhàng, mộc mac…

Đoạn văn 200 chữ cảm nhận về nhân vật “tôi” trong đoạn trích “Bài học đi câu” của Tạ Duy Anh

Nhân vật văn học là linh hồn, là sợi chỉ đỏ xuyên suốt tác phẩm, khơi gợi những rung động sâu sắc trong trái tim người đọc. Trong đoạn trích truyện ngắn “Bài học đi câu” của Tạ Duy Anh, nhân vật “tôi” hiện lên là một chàng trai trẻ mang trong mình khát vọng lớn lao, luôn mơ về biển cả rộng lớn để vẫy vùng, vượt khỏi sự tĩnh lặng có phần “cam phận” của ông nội. Thế nhưng, đi cùng ước mơ ấy lại là sự nôn nóng, thiếu kiên nhẫn; cậu không chịu nổi cảm giác chờ đợi khi đi câu, cũng nhanh chóng chán nản trước cuộc sống lênh đênh ngoài biển. Chỉ khi thất bại và trở về, “tôi” mới thực sự bắt đầu hành trình học hỏi. Dưới sự chỉ dẫn lặng lẽ mà sâu sắc của ông, nhân vật đã dần rèn luyện được sự bình tĩnh, bền bỉ và khả năng làm chủ bản thân. Quá trình ngồi câu không mồi chính là phép thử khắc nghiệt giúp “tôi” trưởng thành, để rồi khi quay lại biển, cậu nhận ra “biển không hề có sóng”, sóng gió thực ra nằm trong lòng người. Nhân vật “tôi” vì thế trở thành biểu tượng cho hành trình vượt qua cái tôi nông nổi để chạm đến chiều sâu của nhận thức. Thành công ấy còn được nâng đỡ bởi ngôi kể thứ nhất chân thực, cùng giọng văn mộc mạc mà thấm thía, giúp câu chuyện trở nên gần gũi và giàu sức gợi.