Phân tích hình ảnh người bà trong 2 khổ thơ đầu bài thơ "Thời nắng xanh" của Trương Nam Hương

THỜI NẮNG XANH

Nắng trong mắt những ngày thơ bé
Cũng xanh mơn như thể lá trầu
Bà bổ cau thành tám chiếc thuyền cau
Chở sớm chiều tóm tém
Hoàng hôn đọng trên môi bà quạch thẫm
Nắng xiên khoai qua liếp vách không cài

Bóng bà đổ xuống đất đai
Rủ châu chấu cào cào về cháu bắt
Rủ rau má rau sam…
Vào bát canh ngọt mát
Tôi chan lên suốt dọc tuổi thơ mình

Bà tựa lưng vào nguồn cội lặng thinh
Gầy như khói trên trang thờ Tiên tổ
Da mặt ngoại như vỏ cây tróc lở
Mắt nheo nhìn tươi mẩy những chồi non
Tôi là mầm lá lon ton
Nảy trong lòng mẹ vuông tròn bà mang
Run trên gốc rễ cũ càng
Tôi trong dáng ngoại, bóng làng chở che

Gia tài ngoại là các con các cháu
Là câu hát nương che ngày gió bão
Là chảo nồi, chum vại, lọ và chai…
Là mắm muối, tương cà, gạo đỗ
Là mụn vải vá viu ngày thương khó
Cúc tần xanh nghèo ngặt
Cúc tần xanh…

Tôi như thể chú mèo dim dím mắt
Trong lòng bà tro trấu thật bình yên
Mây ngơ ngóng dưới vòm trời cổ tích
Dưới vòm trời tóc bạc của bà tôi!

Vườn nhà ngoại trĩu ớt xanh ớt đỏ
Quả ớt cay nồng theo bà xuống chợ
Con sáo mổ ăn nói tiếng con người
Nó biết thưa bà nó biết trêu tôi

Vườn đầy hoa đồng tiền thế mà không vay được
Bà cắt mớ đem đổi về bánh đúc
Tôi lớn cùng kẹo bột với gà con
Tôi làm bạn với con sên, cái kiến
Với nụ mướp hoa bầu, tơ với nhện
Một cánh chuồn la lả giấc ban trưa

Những đầm chũm ao chua
Trái bòng rụng xuống mùa hè óng ướt
Những chỏm đầu húi cua ngụp nước
Trẻ với bòng vì vục giống như nhau

Những lõm trũng đằm trâu
Những mộ cỏ đầu gà ngúc ngắc
Tuổi thơ tôi thơm thao bùn đất
Rặng duối cho không quả duối hươm vàng
Tôi ngửa mặt nhìn trời đêm thổn thức
Thấy bóng người đã khuất đặc như sao
Con đom đóm nháy điều gì bí mật
Cứ đêm đêm xanh nhói phía ao làng

Mây bánh đa khô rộp cả giếng làng
Bà vét nước tiếng gầu va rỗng ruột
Tôi đã dội vô tình bao nước mắt
Dội mát lành nỗi khó nhọc bà tôi

Bà ơi cây cải lên trời
Rau răm cay đắng phận người đắng theo
Chân bấm lên rêu
Bà tôi gánh cả gió chiều – xót xa
Dẹp tròn mắt dứa mắt na
Tôi nhem nhọ bếp sáp gà dính tay
Loăn thoăn đồng đất tối ngày
Tiếng bà gọi ới bờ này bãi kia

Tôi chạy theo bà đòn tre kẽo kẹt
Tiếng chim gù khuất khuất
Bóng làng xa…

– Trương Nam Hương

Gợi ý

– Giới thiệu hình ảnh người bà trong đoạn thơ, đánh giá chung về hình ảnh người bà.
– Phân tích hình ảnh người bà:
+ Bà hiện lên trong kí ức tuổi thơ ngọt ngào.
+ Bà tần tảo, giàu đức hi sinh.
+ Bà là hiện thân của gia đình và nguồn cội.
+ Cháu kính yêu và biết ơn bà vô hạn.
– Nhận xét ngắn gọn về nghệ thuật khắc họa hình ảnh người bà (sự vận dụng thể thơ, hình ảnh, từ ngữ, giọng điệu…).

Bài làm

Có những ký ức, chỉ cần chạm nhẹ là cả một bầu trời tuổi thơ lại òa về, và trong miền ký ức ấy, hình bóng người bà luôn hiện lên như vầng nắng xanh dìu dịu phủ khắp tâm hồn ta. Hai khổ thơ đầu “Thời nắng xanh” của Trương Nam Hương đã khắc họa một người bà thân thương, mộc mạc mà chan chứa yêu thương. Bà hiện lên qua những lát cắt trong trẻo của tuổi thơ: nắng “xanh mơn như thể lá trầu”, miếng cau “tám chiếc thuyền cau” chở đầy sự tảo tần, hoàng hôn “đọng trên môi bà quạch thẫm”. Tất cả tạo nên một bức chân dung bình dị mà ấm áp. Bà không chỉ là người nâng niu bữa ăn, giấc ngủ của cháu; bà còn là người gắn bó với đồng đất, với châu chấu cào cào, với rau sam rau má – những thứ nuôi dưỡng cả cuộc đời và cũng nuôi dưỡng tâm hồn trẻ nhỏ. Ẩn sau dáng hình lam lũ ấy là cả một trời hi sinh và đức độ, là điểm tựa của gia đình, là cội nguồn bền bỉ nuôi dưỡng mầm sống. Bằng thể thơ tự do giàu nhạc điệu, với hình ảnh mộc mạc mà giàu sức gợi, giọng thơ ấm, chậm và thấm, Trương Nam Hương đã tái hiện chân thực bóng dáng người bà, người giữ hộ cháu cả mùa tuổi thơ xanh biếc.

🔻 Xem thêm: