Con thú lớn nhất

Ngày ấy, ở Hua Tát có một gia đình ngụ cư không biết ở mường nào chuyển đến. Họ dựng nhà ở ngoài rìa bản, chỗ gần rừng ma. Nhà ấy chỉ có hai vợ chồng đều luống tuổi. Họ đi đâu cũng có nhau. Người vợ lúc nào cũng âm thầm, im lặng, suốt ngày không hề thấy nói một tiếng. Người chồng cao lớn, gầy guộc, mặt sắt lại, mũi như mỏ chim. Đôi mắt của lão đục và sâu hoắm, phảng phất những tia lân tinh lạnh lẽo. Người chồng là tay thợ săn cự phách. Khẩu súng kíp trong tay lão như có mắt. Mỗi khi khẩu súng giơ lên, ít khi có chim chóc hoặc thú rừng nào thoát chết. Đằng sau nhà lão, lông chim, xương thú chất đầy thành đống. Những đống lông chim xơ xác đen xỉn như màu mực tàu, còn những đống xương thú màu đá vôi thì lốm đốm những vệt nước tủy vàng khè, hôi hám. Những đống ấy to như những cái mả. Lão thợ săn như là hiện thân thần Chết của rừng. Chim chóc và thú rừng sợ hãi lão. Cánh thợ săn ở Hua Tát vừa ghen tị, vừa bất bình với lão. Lão không tha bất cứ con vật nào trong tầm súng của mình. Có người kể rằng đã tận mắt nhìn thấy lão bắn chết một con công đang múa. Một con công đang múa nhé: cái đầu cong như lá lúa, cái đuôi xòe nửa vòng cung với đủ màu sắc, tia nắng mặt trời hắt ánh lửa lấp lánh như vàng, đôi chân kheo khéo lượn vòng. Chỉ có tình yêu thì mới lượn vòng tinh tế như thế. Con công đang múa, thế mà – “Đùng” – khẩu súng trong tay lão già giật lên, phụt ra một lưỡi lửa đỏ. Con công ngã gục, cái cánh có ánh cầu vồng ngũ sắc nhòe máu. Vợ lão già đến, khô đét, đen ngòm, âm thầm nhặt con công cho vào cái lếp sau lưng.
[…]Cuối cùng, mệt lả, lão già kiệt sức phải lết về nhà. Đến con suối đầu bản, lão dừng lại nhìn về nhà mình. Nhà lão có ánh lửa, cái ánh lửa xanh lét, chắc là vợ lão vẫn thức đợi chồng. Lão nhắm nghiền đôi mắt đục và sâu hoắm lại. Ngẫm nghĩ một lát, lão lộn lại rừng. Mũi lão đã đánh hơi thấy mùi thú… Lão gặp may thật. Lão đã nhìn thấy nó. Cái con công ấy đang múa. Kìa, đôi chân con công di chuyển nhẹ nhàng về phía bên phải, cái đuôi xòe thành đường tròn lại dịch về phía bên trái, cái ánh xanh gay gắt trên túm lông dầu của nó rực rỡ làm sao! Lão già giương súng lên: “Đùng!”. Phát súng nổ. Lão nghe thấy tiếng rú thất thanh. Lão chạy lại con thú bị bắn ngã. Đấy là vợ lão. Mụ đi ra rừng đợi lão, tay mụ còn cầm bộ lông chim công.
Lão thợ săn nằm sấp xuống, úp mặt vào vũng máu trên lớp lá mục nồng nồng, ngái và hoi như mùi chuột. Miệng lão hộc lên như tiếng lợn lòi. Lão nằm thế rất lâu. Mây đen sà xuống thấp, khu rừng tối sẫm, nóng hâm hấp như da người sốt. Gần sáng, lão già .. bỗng đứng phắt dậy nhanh như con sóc. Lão nảy ý định lấy xác vợ lão làm mồi để săn con thú, con thú lớn nhất đời mình. Lão nằm trong bụi cây gần cái xác thối rữa của vợ lão một sải tay, đạn lên nòng, khắc khoải chờ đợi. Nhưng Then đã trừng phạt lão. Không có con thú nào đến với lão, chỉ có cái chết đến với lão. Ba ngày sau, người ta lôi cái xác còng queo của lão ra khỏi bụi cây. Một vết đạn xuyên qua trán lão. Lão đã bắn được con thú lớn nhất đời mình.
(Trích “Những ngọn gió Hua Tát”, Tuyển tập Nguyễn Huy Thiệp)

Gợi ý

– Hoàn cảnh, số phận: Nhân vật được đặt vào hoàn cảnh những ngày động rừng, các loài vật khan hiếm; lão lại luôn nuôi trong mình khao khát săn được con thú lớn nhất đời
=> Hoàn cảnh đầy thử thách, khắc nghiệt khiến con người phải bộc lộ bản chất, tính cách.

– Phẩm chất, tính cách của nhân vật:
+ Lão thợ săn là một tay săn mồi cự phách nhưng tàn độc.
+ Lão thợ săn người tham lam, mất hết nhân tính.

– Ý nghĩa của nhân vật trong việc thể hiện chủ đề: Qua nhân vật lão thợ săn, nhà văn đã cho chúng ta thấy con thú lớn nhất của đời là chính bản thân mình khi ta bất chấp tất cả để đạt được mục đích; trong cuộc đi “săn”, nếu không cẩn thận ta có thể biến từ một người thợ săn thành con mồi, nạn nhân của chính bản thân mình. Đồng thời nhà văn cũng cảnh tỉnh những con người tham vọng. Tham vọng càng lớn con người càng dễ đánh mất nhân tính để đạt được mục đích…

– Đánh giá về đặc sắc nghệ thuật: Tình huống truyện ấn tượng, khắc họa nhân vật chủ yếu qua hành động, ngôn ngữ gần gũi, giản dị nhưng gợi nhiều cảm xúc, suy ngẫm, giọng văn lạnh lùng, dửng dưng…

Đoạn văn nghị luận 200 chữ phân tích nhân vật lão thợ săn trong truyện ngắn “Con thú lớn nhất” của Nguyễn Huy Thiệp

Văn học luôn giúp con người nhận ra những góc khuất trong tâm hồn và thức tỉnh lương tri trước những cám dỗ của cuộc đời. Bằng ngòi bút sắc lạnh và giàu tính triết lí, Nguyễn Huy Thiệp đã xây dựng nhân vật lão thợ săn trong truyện ngắn Con thú lớn nhất như một biểu tượng cho sự tha hóa của con người trước lòng tham. Giữa lúc rừng già ngày càng hiếm muông thú, lão vẫn mang trong mình khát vọng săn được con thú lớn nhất đời. Khát vọng ấy dần biến lão thành một tay săn mồi tàn nhẫn, sẵn sàng bóp cò trước mọi sinh linh, kể cả con công đang múa với vẻ đẹp rực rỡ giữa núi rừng. Bi kịch lên đến đỉnh điểm khi lão bắn chết chính người vợ của mình rồi còn nảy ý định dùng xác bà làm mồi nhử. Chi tiết ấy cho thấy lòng tham đã xóa mờ tình yêu thương và nhân tính trong con người lão. Cái chết bởi chính phát súng của mình là hình phạt nghiệt ngã, khẳng định con thú đáng sợ nhất không ở giữa đại ngàn mà tồn tại trong tâm hồn con người khi dục vọng lấn át lương tri. Tình huống truyện độc đáo, nghệ thuật khắc họa nhân vật qua hành động cùng giọng văn lạnh lùng đã làm nổi bật giá trị cảnh tỉnh sâu sắc của tác phẩm.