LỜI HỨA CỦA THỜI GIAN

Tóm tắt bối cảnh: Ông Miêng là một người lính. Sau chiến tranh, ông đem vợ lên sống ở vùng đồi nơi đồng đội đã hy sinh. Họ sống cuộc đời lặng lẽ với nguyện ước trồng thông phủ kín những ngọn đồi để tưởng nhớ đồng đội. Vợ ông sinh con nhưng đứa trẻ không thành người, chết ngay khi vừa mới sinh, vì ông đã nhiễm chất độc màu da cam. Đứa bé được an táng trên đồi thông. Người vợ vì ám ảnh và không chịu nổi cảnh sống cô quạnh nên đã bỏ đi. Ông lại cô đơn, chỉ còn con trâu già làm bạn và tiếp tục trồng thông. Hoa – cô y tá từng chăm sóc khi ông ốm – đến thăm và hai người dần trở nên thân thiết. Giữa họ nảy nở một tình cảm chân thành nhưng bi kịch lại đến, Hoa bị mìn nỗ chết khi đang cuốc đất trồng cây. Từ đó, ông Miêng gắn bó trọn đời với vùng đồi này. Nhiều năm trôi qua, một chàng trai trẻ xuất hiện, tự xưng là con ông, báo tin rằng mẹ mình trước khi mất bảo anh đi tìm cha.
Chàng trai mở túi lấy một bọc vải nhỏ và mở ra. Trong đó là một chiếc nhẫn. Ông Miêng nhận ra chiếc nhẫn đó. Chàng trai lấy chiếc nhẫn đưa cho ông Miêng.
– Trước khi mất, má đưa chiếc nhẫn cho con và nói con phải đi tìm ba. Đến lúc đó, con mới biết ba con là ai và ở đâu.
– Má cậu nói gì nữa không?
– Má nói, má đã phản bội ba, không phải vì má không yêu ba mà là má quá sợ.
– Má cậu sợ cái gì? – Ông Miêng hỏi.
– Con cũng hỏi má vậy, nhưng má không bao giờ nói cho con hay.
– Lâu nay má con cậu sống ở đâu?
– Dạ ở Nha Trang – Chàng trai đáp giọng đầy nước mắt.
– Má con cậu sống với ai?
– Chỉ hai má con thôi. – Chàng trai nói – Từ lúc sinh ra con chỉ biết có má.
Nói xong, chàng trai nhìn ông Miêng vừa sợ vừa chờ đợi. Hai người ngồi im lặng. Mặt ông Miêng bất động.
Trước khi má mất, – chàng trai nói – má bắt con hứa là phải tìm được ba. Má nói con thay má tạ lỗi ba và mong ba tha lỗi cho má đề má được thanh thản nơi chín suối. Má nói con phải đến đây và sống với ba hết đời. Ba sẽ che chở cho con.
Ông Miêng nhìn gương mặt non nớt, trong sáng và tội nghiệp của chàng trai. Lòng ông nhói đau Ông biết chàng trai không phải con ông. Vì ông không bao giờ sinh được một đứa con lành lặn Ông cũng chợt hiểu người đàn ông đã lừa dụ vợ ông và cũng đã ruồng bỏ người đàn bà ấy cùng hòn màu của mình.
“Ba sẽ che chở cho con”. Giọng nói nức nở và như một lời cầu nguyện của chàng trai vang trong lòng ông. Và hơn thế, người đàn bà, vợ ông, đã quá yêu thương đưa con mình và cầu ông che chở cho một con người. Thấy ông ngồi bất động, chàng trai lại khóc và nói:
– Ba ơi, má mất rồi…
“Ba ơi!”, ông lẩm bẩm như người ngủ mê, nhắc lại tiếng gọi của chàng trai.
– Ba hãy thứ lỗi cho má – Giọng chàng trai đã khản – Ba cho con về ở với ba. Ba đừng bỏ con Ông Miêng nhìn chàng trai. Nếu lúc này ông nói ra sự thật với chàng trai thì có nghĩa ông đập tan mọi hy vọng và sự chờ đợi của nó. Và nghĩa là ông không chấp nhận lời cầu xin của một người đàn bà tội nghiệp trong cơn hấp hối. Và cũng chính lúc này, sự xuất hiện của chàng trai lại làm ông thấy cô đơn hơn bao giờ hết. Nếu bây giờ chàng trai bỏ đi, ông sẽ gục ngã không thể đứng lên được bởi chính sự cô đơn mà bấy lâu nay ông có vùng vẫy chống chọi. Khi chỉ có mình ông, ông không nhìn thấy hết sự cô đơn. Nhưng khi có một con người khác đứng trước mặt ông. ông mới nhìn thấy toàn bộ sự cô đơn không lồ của mình. Lúc này nhìn ông như một người cổ xưa, không tuổi tác và lặng phắc như đá. Bỗng từ trên những đỉnh đồi gió ào ạt đổ về. Ngọn gió lớn cuồn cuộn thổi qua hai người. Trong tiếng gió vọng lên những tiếng thì thầm bất tận. Ông Miêng chống gối đứng dậy. Ông bước đến trước chàng trai. Chàng trai đỡ lấy ông. Ông thấy hơi người âm rực từ chàng trai phả vào cơ thể ông đang run lên như một cơn sốt rét. Ông quờ tay ôm lấy chàng trai và kêu lên như một tiếng rên.
(Trích Lời hứa của thời gian, Nguyễn Quang Thiều, https://baovannghe.vn, 28/07/2024)

Gợi ý

1. Phân tích được diễn biến tâm lí của nhân vật

– Hoang mang, bối rối, choáng váng khi nghe chàng trai tự nhận là con mình thể hiện qua trạng thái bất động, im lặng: Hai người ngôi im lặng. Mặt ông Miếng bất động

– Giằng xé, day dứt sâu sắc giữa việc nói ra sự thật đau đớn (Ông biết chàng trai không phải con ông) và che chở đón nhận chàng trai vì thương xót đứa trẻ vô tội cũng như ám ảnh bởi lời trăng trối, cầu xin của người vợ cũ (“Ba sẽ che chở cho con”… một con người).

– Bàng hoàng, tê liệt và choáng ngợp trước nỗi cô đơn tận cùng khi ý thức đầy đủ toàn bộ sự cô đơn khổng lồ của mình, dẫn đến phản ứng ôm chặt chàng trai như một bản năng sinh tồn để bám víu lấy hơi ấm của tình thương.

2. Đánh giá được nghệ thuật miêu tả tâm lí của nhân vật

– Điểm nhìn ngôi thứ ba hạn tri góp phần thể hiện chân thực, sinh động những biến chuyển trong thế giới tinh thân của nhân vật.

– Hình ảnh thiên nhiên mang tính biểu tượng, góp phần làm nổi bật cao trào nội tâm của nhân vật.

– Sử dụng chi tiết giàu sức gợi và hành động mang tính biểu hiện.

Đoạn văn 200 chữ phân tích diễn biến tâm lí của nhân vật ông Miêng khi đối diện với chàng trai tự nhận là con mình trong trích đoạn truyện gắn “Lời hứa của thời gian” của Nguyễn Quang Thiều

Văn học chân chính luôn có khả năng khám phá những góc khuất sâu kín trong tâm hồn con người. Trong truyện ngắn Lời hứa của thời gian, Nguyễn Quang Thiều đã khắc họa đầy xúc động diễn biến tâm lí của ông Miêng khi gặp chàng trai tự nhận là con mình. Ban đầu, ông rơi vào trạng thái bàng hoàng, choáng váng. Sự xuất hiện bất ngờ của chàng trai cùng chiếc nhẫn quen thuộc khiến ông lặng người, “mặt ông Miêng bất động”. Thế rồi, trong lòng ông diễn ra một cuộc giằng xé đau đớn. Ông biết chàng trai không phải con ruột của mình, nhưng lại không nỡ dập tắt niềm hy vọng của một đứa trẻ đã mất mẹ và đang khao khát tình phụ tử. Lời trăng trối tha thiết của người vợ cũ càng khiến ông thêm day dứt. Đặc biệt, khi đối diện với chàng trai, ông chợt nhận ra sự cô đơn mênh mông đã bủa vây mình suốt bao năm qua. Vì thế, cái ôm nghẹn ngào ở cuối đoạn trích không chỉ là sự chở che dành cho chàng trai mà còn là sự tìm kiếm hơi ấm tình người cho chính mình. Bằng nghệ thuật miêu tả tâm lí tinh tế, nhà văn đã làm nổi bật vẻ đẹp của một con người giàu lòng nhân hậu và vị tha.