I. ĐỌC HIẾU (4,0 điểm) Đọc đoạn trích:

…Vạn vật trên cõi đời này đều phải nỗ lực hết mức để tồn tại. Như những cây cỏ dại mọc ven đường – đến cái tên cũng không được người đời nhớ tới – cũng đang nỗ lực để sống. Những cây cỏ dại ấy, tuy mọc lên giữa vết nứt trên đường nhựa, bị thiêu đốt bởi cái nóng ngày hè nhưng nó vẫn nỗ lực vượt qua chỗ chật chội, thoát khỏi nóng bỏng để nở hoa, kết hạt. Một nhánh cỏ dại cũng biết chịu đựng hoàn cảnh để tồn tại.

Thế giới tự nhiên xung quanh chúng ta tồn tại được cũng là nhờ sự nỗ lực của từng nhánh, từng nhánh cỏ dại mọc lên từ vết nứt trên đường nhựa vậy. Động vật, kể cả côn trùng cũng thế. Để sống còn, tất cả đều phải nỗ lực hết mình. Nỗ lực không phải là điều gì đặc biệt cả. Nỗ lực là lẽ đương nhiên để tồn tại.

Trong học tập, trong công việc nhiều khi nỗ lực rồi mà vẫn không thành công. Những lúc đó chúng ta thử tiếp tục cố gắng, cố gắng đến mức tối đa mà vẫn không thành thì sau đó có phải bỏ cuộc mới không ân hận.

Nhưng nếu đó là kết quả nỗ lực nửa vời thì thế nào cũng có lúc các bạn phải hối hận và thất vọng: “Biết vậy mình cố gắng thêm chút nữa thì đâu đến nỗi này”. Không có gì vô nghĩa bằng cuộc đời của những người suốt đời chỉ biết có “Lẽ ra …” hay “Biết thế…”

(Trích Ước mơ của bạn nhất định thành hiện thực, Inamori Kazuo, NXB Trẻ, 2019, tr.118 – 119)

Thực hiện các yêu cầu sau:

Câu 1. (0,5 điểm) Chỉ ra thành phần biệt lập phụ chú trong câu văn: “Như những cây cỏ dại mọc ven đường – đến cái tên cũng không được người đời nhớ tới – cũng đang nỗ lực để sống.
Câu 2. (0,5 điểm) Tác giả đưa ra lời khuyên nào đối với những người “nỗ lực rồi mà vẫn không thành công”?
Câu 3. (1,0 điểm) Nêu tác dụng của việc trình bày bằng chứng về những cây cỏ dại trong đoạn trích.
Câu 4. (1,0 điểm) Em hiểu như thế nào về nội dung của câu văn: “Không có gì vô nghĩa bằng cuộc đời của những người suốt đời chỉ biết có “Lẽ ra…” hay “Biết thế, …”?
Câu 5. (1,0 điểm) Em có đồng tình với quan điểm của tác giả: “Nỗ lực là lẽ đương nhiên để tồn tại.” không? Vì sao?

II. VIẾT (6,0 điểm)

Câu 1. (2,0 điểm)
Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của em về vai trò của ý chí trong cuộc sống.

Câu 2. (4,0 điểm)
Em hãy viết bài văn phân tích đoạn thơ sau:

Mẹ ngồi đưa chiếc nôi mây
Trong đêm gió bấc thổi đầy ngoài hiên
Mẹ đưa nôi, hát thật hiền
Mẹ ru ngọn gió đến miền thật xa.

Lời ru ấm tựa than hoa
Tựa như tro trấu sau nhà còn thơm
Tựa như khói bếp giờ cơm
Tựa như chăn ấm những hôm mưa phùn […]

Giờ con chẳng thể nằm vừa
Giờ con to lớn, nôi xưa lại gầy
May mà có mẹ ở đây
Tình yêu mẹ hóa nôi mây suốt đời.

Để con say ngủ à ơi
Gió đêm luôn tắt dưới lời mẹ ru.

(Trích Cái nôi, Lam, in trong tập Than ẩm bừng lên, NXB Dân trí, Hà Nội, 2025, tr.33 – 34)

Chú thích: Lam, tên đầy đủ là Hồ Dương Mộng Tuyền, là một cây bút trẻ với giọng thơ mang màu sắc hoài niệm, nhẹ nhàng. Tác giả thường viết về tuổi thơ và tình yêu đôi lứa.