
Phân tích hình ảnh ngọn lửa trong bài thơ “Ngọn lửa tuổi thơ” (Xuân Quỳnh) – Đề thi vào lớp 10 Nghệ An 2026
I. ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)
Đọc văn bản:
NGỌN LỬA TUỔI THƠ
Đêm liên hoan, ngọn lửa sáng lên rồi
Các anh hát những bài ca chiến dịch:
“Đây Tây Bắc mãi ngàn trùng tít tắp
Pháo vượt đèo trấn thủ đẫm mồ hôi
Điện Biên xa lúa chín rực bên đồi
Những điệu xòe rập rờn trên đồng ruộng
Đá núi gập ghềnh, đèo cao chót vót…”
Thương đôi giày rách nát các anh tôi.
Một tình thương không nói được nên lời
Của đứa trẻ gầy còm nhút nhát
Nấp sau cột lặng thầm theo tiếng hát
Cháy bao điều khao khát mãi khôn người.
Đêm liên hoan ngọn lửa sáng lên rồi
Xanh tiếng hát, xanh áo màu bộ đội
Ngọn lửa xanh là ngụy trang vẫy gọi
Tới những miền với vợi nhớ thương xa.
Các anh đi các anh có đâu ngờ
Bài hát vẫn dạt dào như sóng vỗ
Trong mắt trẻ bao dòng sông kỳ lạ
Bao nèo đường hoang dã, những màu mây…
Tôi gặp các anh ở khắp đó đây
Các anh trồng rau, các anh lau súng
Anh bộ đội tôi gọi trong thầm lặng
Ước ao mình được nắm dải ba lô.
Biết bao làng các anh đã đi qua
Bao thành phố, bao nhiêu trẻ nhỏ
Làm sao biết – mà các anh đâu nhớ
Đứa trẻ gầy nấp sau cột hôm nao.
Năm tháng qua tôi đã đổi thay nhiều
Các anh xưa, tóc bây giờ chắc bạc
Nhưng ngọn lửa đã bừng lên tiếng hát
Vẫn diệu kỳ trong suốt tuổi thơ tôi.
1984
(Trích Thơ Xuân Quỳnh, NXB Văn học. 2009, tr. 37-39)
Chú thích:
Xuân Quỳnh là một trong những nhà thơ tiêu biểu của nền thơ Việt Nam hiện đại. Sáng tác của bà bao gồm cả thơ và văn xuôi, trong có tình yêu hạnh phúc gia đình và trẻ em là các đề tài chiếm vị trí nổi bật. Thơ Xuân Quỳnh là tiếng lòng của một tâm hồn phụ nữ nhiều trắc ẩn, vừa hồn nhiên, tươi tắn vừa chân thành đằm thắm và luôn da diết trong khát vọng hạnh phúc đời thường bình dị.
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Xác định nhân vật trữ tình trong văn bản trên.
Câu 2. Sự kiện lịch sử nào được nhắc đến trong những dòng thơ in đậm?
Câu 3. Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong hai dòng thơ.
“Các anh đi các anh có đâu ngờ
Bài hát vẫn dạt dào như sóng vỗ”.
Câu 4. Em hiểu như thế nào về nội dung câu thơ “Thương đôi giày rách nát các anh tôi”?
Câu 5. Bài thơ gợi cho em suy nghĩ gì về ý nghĩa của kỉ niệm tuổi thơ trong cuộc đời mỗi người?
IL VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1. (2,0 điểm)
Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích hình ảnh ngọn lửa trong văn bản ở phần Đọc hiểu.
Câu 2. (4,0 điểm)
Lịch sử là điểm tựa cho hiện tại và tương lai.
Với góc nhìn của một học sinh, em hãy viết bài văn nghị luận đề xuất những giải pháp để lan tỏa giá trị quý báu của lịch sử dân tộc.
