Về nhà ta

Rồi cũng phải về nhà ta con ạ
Mưa đã rơi quá một buổi chiều
Gió đã thổi quá nhiều lần vật vã
Cây bàng già lá đổ dáng liêu xiêu.

Về nhà ta nhé các con yêu
Nơi cuốn sách đợi chờ trên gác xép
Nơi củi lửa đợi chờ trong bếp
Nơi chú cún bông đỏ mắt mong chờ.

Về nhà ta nơi ấy có bông hoa
Cũng chỉ đợi các con về mới nở
Cây dâu da mùa đầu bói quả
Đợi các con hương mới ngọt đầu cành.

Về nhà ta nơi ấy có bức tranh
Mẹ đã vẽ trong tháng ngày chờ đợi
Những năm tháng cha còn là bộ đội
Hun hút chân trời biệt tích biệt tăm.

Về nhà ta nơi ấy có vầng trăng
Bà nuôi giữ giữa tháng ngày khốn khó
Vầng trăng hiền hòa, vầng trăng yên ả
Dẫu ba mươi, mồng một vẫn sáng nhà,

Rồi cũng phải về nhà ta con ạ!

– Đặng Huy Giang

I. Mở bài

– Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận.

II. Thân bài

1. Khái quát chung:

– Giới thiệu tác giả

– Giới thiệu khái quát về tác phẩm: xuất xứ, thể thơ, nhân vật trữ tình, mạch cảm xúc…

2. Giá trị nội dung:

– Chủ đề: Bài thơ thể hiện sâu sắc tình yêu thương và sự chờ đợi của gia đình dành cho những người con; “Nhà” là nơi lưu giữ kí ức, truyền thống và lịch sử của gia đình

– Tư tưởng, thông điệp: Bài thơ khẳng định ý nghĩa thiêng liêng của mái ấm: sau mọi phong ba, gia đình vẫn là nơi bình yên để trở về; con người có thể đi xa, trưởng thành, tìm kiếm những chân trời mới, nhưng vẫn cần một nơi để trở về.

3. Giá trị nghệ thuật:

– Hệ thống ngôn ngữ, hình ảnh tượng trưng, giàu ý nghĩa.

– Giọng điệu: nhẹ nhàng, tha thiết, trầm lắng, xót xa

– Sử dụng kết hợp nhiều biện pháp tu từ và phương thức biểu đạt:

+ Phương thức biểu đạt: biểu cảm, tự sự…

+ Biện pháp tu từ: lặp cấu trúc, nhân hóa, liệt kê….

4. Mở rộng.

– So sánh

– Liên hệ

III. Kết bài

Khẳng định lại vấn đề

Bài văn nghị luận 600 chữ phân tích bài thơ “Về nhà ta” của Đặng Huy Giang

Nhà thơ Tố Hữu từng khẳng định: “Thơ là tiếng nói của trái tim, là tiếng hát của tâm hồn trước cuộc đời”. Thơ ca tựa như nhịp đập của trái tim, nơi nhà thơ gửi gắm những khát vọng mãnh liệt và đánh thức những rung cảm sâu lắng trong lòng người đọc. Trong nền thi ca Việt Nam, Đặng Huy Giang là một thi sĩ có tiếng thơ giàu suy tư và cảm xúc. Bài thơ “Về nhà ta” là một sáng tác giàu ý nghĩa của ông, chạm đến trái tim độc giả bởi vẻ đẹp bình dị của ngôn từ và chiều sâu tình cảm. Đọc tác phẩm, ta như bước vào một thế giới trữ tình ấm áp, nơi mạch cảm xúc ngời sáng lên vẻ đẹp thiêng liêng của tình cảm gia đình, nỗi mong chờ đoàn tụ và ý nghĩa sâu xa của mái nhà trong cuộc đời mỗi con người.

Bài thơ được viết theo thể thơ tự do, mang âm hưởng của một lời thủ thỉ, tâm tình giữa người cha và những đứa con yêu dấu. Qua lời nhắn nhủ của người cha, mái nhà gia đình dần hiện lên với biết bao hình ảnh thân thuộc, gắn bó. Mạch cảm xúc vận động từ nỗi mong chờ đoàn tụ đến niềm tự hào về những giá trị tinh thần mà các thế hệ đã dày công vun đắp, rồi lắng lại trong lời nhắn gửi thiết tha về ý nghĩa của sự trở về.

Mở đầu bài thơ là một lời gọi vừa dịu dàng, vừa chất chứa nỗi niềm mong ngóng:

“Rồi cũng phải về nhà ta con ạ
Mưa đã rơi quá một buổi chiều
Gió đã thổi quá nhiều lần vật vã
Cây bàng già lá đổ dáng liêu xiêu.”

Câu thơ “Rồi cũng phải về nhà ta con ạ” vang lên tự nhiên như lời tâm tình của một người cha từng trải, thấu hiểu những cuộc đi xa và cả những nhọc nhằn mà các con phải đối diện. Cách diễn đạt “rồi cũng phải” gợi một quy luật tự nhiên của tình cảm: sau mọi cuộc rong ruổi, con người vẫn cần trở về với cội nguồn yêu thương. Hai tiếng “con ạ” khép lại câu thơ bằng âm điệu trìu mến, khiến lời nhắn nhủ trở nên gần gũi, ấm áp. Tiếp nối lời gọi ấy là một không gian thấm đẫm nỗi chờ mong. Mưa đã rơi qua một buổi chiều, gió đã thổi qua bao lần vật vã, cây bàng già cũng nghiêng mình trong dáng vẻ “liêu xiêu”. Những từ ngữ giàu sức gợi khiến cảnh vật như nhuốm màu tâm trạng. Thời gian dường như đã trôi qua quá dài, thiên nhiên cũng trở nên mỏi mòn trong nỗi đợi chờ. Phải chăng, phía sau dáng cây bàng nghiêng ngả ấy là bóng dáng một mái nhà đang lặng lẽ ngóng trông những đứa con xa?

Nỗi mong nhớ ấy được cụ thể hóa qua những hình ảnh vô cùng bình dị trong không gian gia đình:

“Về nhà ta nhé các con yêu
Nơi cuốn sách đợi chờ trên gác xép
Nơi củi lửa đợi chờ trong bếp
Nơi chú cún bông đỏ mắt mong chờ.”

Điệp ngữ “Về nhà ta” tiếp tục ngân lên như một lời mời gọi thiết tha, vừa có sức níu giữ, vừa chan chứa yêu thương. Cách gọi “các con yêu” cho thấy tình cảm trìu mến, bao dung của người cha dành cho những đứa con. Ngôi nhà hiện ra qua những sự vật quen thuộc: cuốn sách trên gác xép, củi lửa trong bếp, chú cún nhỏ thân thương. Đó đều là những hình ảnh bình dị, gắn liền với đời sống thường ngày, vậy mà dưới ngòi bút của nhà thơ, chúng bỗng trở nên có linh hồn. Điệp cấu trúc “Nơi… đợi chờ” kết hợp với phép nhân hóa đã khiến từng sự vật như mang một nỗi niềm riêng, cùng hướng về những người con xa nhà. Cuốn sách vẫn chờ bàn tay mở ra, bếp lửa vẫn mong được nhóm lên, chú cún nhỏ cũng khắc khoải ngóng trông. Hình ảnh “chú cún bông đỏ mắt mong chờ” gợi một nỗi buồn thật đáng thương, khiến tình cảm gia đình như lan tỏa đến từng sinh thể nhỏ bé. Hóa ra, ngôi nhà vẫn luôn sống động trong nỗi nhớ, bởi mọi góc nhỏ đều lưu giữ dấu chân, hơi ấm và bóng hình của những người thân yêu.

Nếu những hình ảnh trong căn nhà gợi lên sự ấm áp của đời sống thường nhật thì khu vườn lại mở ra một thế giới thiên nhiên ngập tràn sắc hương và niềm mong đợi:

“Về nhà ta nơi ấy có bông hoa
Cũng chỉ đợi các con về mới nở
Cây dâu da mùa đầu bói quả
Đợi các con hương mới ngọt đầu cành.”

Bông hoa vốn nở theo quy luật của đất trời, vậy mà qua cảm nhận đầy yêu thương của nhà thơ, dường như nó cũng biết đợi người trở về mới khoe sắc. Cây dâu da mùa đầu bói quả mang theo niềm vui của sự sinh sôi, kết trái, của những thành quả đầu tiên sau bao tháng ngày chăm chút. Cách diễn đạt “Đợi các con hương mới ngọt đầu cành” giàu chất thơ, gợi cảm giác hương vị của khu vườn chỉ thực sự trọn vẹn khi có các con hiện diện. Phép nhân hóa đã biến thiên nhiên thành người bạn đồng hành trong nỗi nhớ thương của gia đình. Hoa đợi người, cây đợi người, khu vườn cũng đợi người. Dường như cả không gian sống đều hướng về một cuộc đoàn viên. Qua những hình ảnh ấy, tác giả gửi gắm một cảm nhận thật đẹp: sự hiện diện của những người thân yêu chính là điều làm nên sức sống và ý nghĩa cho mỗi mái nhà.

Ẩn sâu sau vẻ bình dị của ngôi nhà còn là những câu chuyện về quá khứ, về tình yêu và sự hi sinh của các thế hệ:

“Về nhà ta nơi ấy có bức tranh
Mẹ đã vẽ trong tháng ngày chờ đợi
Những năm tháng cha còn là bộ đội
Hun hút chân trời biệt tích biệt tăm.”

Bức tranh của mẹ mang trong mình dấu ấn của một thời xa cách. Đó là kỉ vật được tạo nên trong những tháng ngày người phụ nữ phải sống xa chồng, âm thầm chờ đợi giữa bao bất an, thương nhớ. Hình ảnh người mẹ hiện lên thật đẹp trong sự thủy chung, nhẫn nại và đức hi sinh. Hai câu thơ cuối với cụm từ “hun hút chân trời biệt tích biệt tăm” mở ra một khoảng không gian xa xôi, mờ mịt, gợi những năm tháng chiến tranh mà người lính phải biền biệt nơi chiến trường. Chỉ bằng vài nét phác họa, nhà thơ đã gợi lên cả một câu chuyện dài về tình yêu đôi lứa, về sự chờ đợi và lòng thủy chung trong những năm tháng đất nước còn nhiều gian khó. Bức tranh vì thế vượt khỏi ý nghĩa của một vật dụng thông thường, trở thành chứng nhân của kí ức, là nơi lưu giữ một phần lịch sử gia đình. Những người con khi trở về cũng sẽ được chạm vào quá khứ của cha mẹ, hiểu hơn những hi sinh đã làm nên mái ấm hôm nay.

Nếu bức tranh lưu giữ kí ức của cha mẹ thì vầng trăng lại mang theo vẻ đẹp của truyền thống, của tình thương được gìn giữ qua bao thế hệ:

“Về nhà ta nơi ấy có vầng trăng
Bà nuôi giữ giữa tháng ngày khốn khó
Vầng trăng hiền hòa, vầng trăng yên ả
Dẫu ba mươi, mồng một vẫn sáng nhà,”

Hình ảnh “Bà nuôi giữ” vầng trăng là một cách diễn đạt đầy sáng tạo, giàu sức liên tưởng. Vầng trăng vốn thuộc về thiên nhiên, vậy mà qua lời thơ, nó trở thành một báu vật tinh thần được người bà nâng niu, gìn giữ giữa những tháng ngày thiếu thốn. Có lẽ, ánh trăng ấy đã từng soi sáng những đêm dài gian khó, chứng kiến bao buồn vui, vất vả của gia đình. Điệp ngữ “vầng trăng” kết hợp với những tính từ “hiền hòa”, “yên ả” khiến hình ảnh trăng mang vẻ đẹp dịu dàng, thanh bình, đồng thời gợi liên tưởng đến phẩm chất nhân hậu, bao dung của người bà. Câu thơ “Dẫu ba mươi, mồng một vẫn sáng nhà” mang đến một tầng ý nghĩa sâu xa. Theo quy luật tự nhiên, trăng có lúc tròn, lúc khuyết, có khi sáng rõ, có khi khuất bóng. Thế nhưng, vầng trăng trong ngôi nhà ấy dường như chưa bao giờ tắt. Đó là ánh sáng của tình thân, của niềm tin, của những giá trị tinh thần bền bỉ vượt lên trên mọi thiếu thốn, biến thiên của cuộc đời. Hình ảnh vầng trăng vì thế trở thành biểu tượng đẹp đẽ cho cội nguồn và truyền thống gia đình, nơi các thế hệ tiếp nối nhau gìn giữ những điều quý giá.

Khép lại bài thơ, lời gọi trở về lại một lần nữa ngân lên:

“Rồi cũng phải về nhà ta con ạ!”

Câu thơ cuối lặp lại câu mở đầu, tạo nên kết cấu đầu cuối tương ứng, khiến toàn bộ cảm xúc như được khép lại trong một vòng tròn yêu thương. Sau khi dẫn dắt người đọc đi qua từng góc nhỏ của ngôi nhà, từng kỉ vật và từng câu chuyện gia đình, nhà thơ một lần nữa cất lên lời nhắn nhủ của người cha. Nếu ban đầu, lời gọi ấy khơi mở nỗi mong chờ thì đến cuối bài, nó đã trở thành một lời nhắc nhở thấm thía về lẽ sống và cội nguồn. Con người có thể đi xa, có thể trưởng thành và tự mình khám phá thế giới rộng lớn, nhưng mái nhà vẫn luôn là nơi chờ đón, là điểm tựa tinh thần chẳng gì thay thế được. Lời thơ ngắn gọn mà sức ngân vang thật dài, như một tiếng gọi từ sâu thẳm trái tim, khiến mỗi người chợt muốn trở về bên những người thân yêu.

Sức lay động của “Về nhà ta” còn được tạo nên bởi những thành công nghệ thuật giàu sức biểu cảm. Thể thơ tự do với nhịp điệu linh hoạt giúp cảm xúc tuôn chảy tự nhiên như lời tâm tình. Ngôn ngữ thơ giản dị, gần gũi mà hàm chứa nhiều tầng ý nghĩa. Hệ thống hình ảnh giàu tính biểu tượng như cây bàng, bếp lửa, bông hoa, bức tranh, vầng trăng đã góp phần dựng lên một không gian gia đình vừa thân thuộc, vừa thiêng liêng. Các biện pháp tu từ điệp ngữ, nhân hóa, liệt kê được sử dụng tinh tế, khiến cảnh vật mang tâm trạng và tình cảm con người. Sự kết hợp giữa phương thức biểu cảm và tự sự cũng giúp bài thơ vừa giàu chất trữ tình, vừa gợi mở những câu chuyện gia đình xúc động. Giọng thơ thủ thỉ, trìu mến, đôi lúc trầm lắng, xót xa đã tạo nên âm hưởng sâu bền, khiến lời gọi trở về thấm sâu vào lòng người đọc.

Đọc bài thơ, ta chợt nhớ đến “Nói với con” của Y Phương, một tác phẩm cũng hướng con người về với cội nguồn và những giá trị gia đình, quê hương. Nếu Y Phương gửi gắm niềm tự hào về truyền thống, sức sống của quê hương qua lời cha dặn con thì Đặng Huy Giang lại khơi dậy tình yêu mái ấm bằng những hình ảnh thân thuộc và những câu chuyện được thời gian gìn giữ. Dẫu cách thể hiện khác nhau, cả hai thi phẩm đều gặp gỡ ở niềm tin rằng gia đình chính là chiếc nôi nuôi dưỡng tâm hồn, là điểm tựa để con người vững vàng bước vào cuộc đời.

Bằng một tiếng gọi giản dị mà chứa chan tình cảm, Đặng Huy Giang đã đưa người đọc trở về với miền yêu thương sâu thẳm nhất của mỗi con người. “Về nhà ta” khép lại nhưng dư âm của lời thơ vẫn còn ngân nga, đánh thức trong ta nỗi nhớ về mái nhà, về cha mẹ, ông bà và những tháng ngày bình yên đã đi qua. Tác phẩm nhắc nhở mỗi người hãy biết nâng niu những điều tưởng chừng nhỏ bé quanh mình, bởi hạnh phúc đôi khi chính là được trở về, được yêu thương và được sống trong vòng tay gia đình. Dẫu mai này bước chân có đi đến tận cùng chân trời, xin đừng quên nơi vẫn luôn có một mái nhà chờ đợi, nơi ta được trở về với chính mình.