Dặn con

Cuộc đời không giản đơn như ly nước mỗi ngày con uống
Có vị đắng thú vị của cà phê
vị cay xé lưỡi của trái ớt
vị chát chua của trái chanh vừa mới bứt

Con hãy khoan đi tìm vị ngọt
mà hãy để đắng cay chua chát giúp con định nghĩa cuộc đời
Mắt con nhìn thêm tinh
Tai con nghe thêm rõ
Trí con thông trong sấp ngửa cuộc người.

Học cách ưng thuận cuộc chơi
nếu có phải gặp phản trắc
trong đời không nhờ ai lau nước mắt mà để nó tự rơi
Sau mưa
là nắng hửng lên thôi.

(Dặn con, Đoàn Mạnh Phương, Tạp chí Sông Hương số 415-09/2023)

I. Mở bài

Giới thiệu chung về bài thơ, trích dẫn đoạn thơ và nêu vấn đề nghị luận: tình cha con thiêng liêng sâu sắc.

II. Thân bài

1/. Cảm nhận về tình cha trong khổ thơ 1,2.

– Ở khổ thơ thứ nhất, tình cha được thể hiện qua lời dăn dạy con giản dị nhưng chân thành sâu sắc.

+ Câu mở đầu bằng hình ảnh so sánh giản dị, người cha muốn nhắn nhủ con rằng: cuộc sống không hề giản đơn như “ly nước mỗi ngày con uống.” mà cuộc sống là một hành trình với những nhiều khó khăn, thử thách…

+ Ở những câu thơ tiếp theo, với việc sử dụng nghệ thuật ẩn dụ, liệt kê qua những hình ảnh “vị đắng thú vị của cà phê” “cay xé lưỡi của trái ớt” và “chát chua của trái chanh” biểu tượng cho những cung bậc cảm xúc mà cuộc sống mang lại: những đắng cay, những thất bại, … Người cha dặn con biết đối diện và chấp nhận những vị đắng, cay, chát chua trong cuộc sống, điều đó sẽ giúp con trưởng thành.

=> Tình cha ở đây không chỉ là sự dạy bảo, mà còn là sự thấu hiểu, quan tâm, lo lắng và mong mỏi con cái vững vàng trước những khó khăn.

– Đến khổ thơ thứ hai, vẫn bằng cách dặn con thủ thỉ tâm tình, tình cha vẫn tiếp tục được thể hiện qua những lời khuyên bảo con hãy chấp nhận và trải nghiệm những khó khăn, đau khổ trong cuộc sống để hiểu rõ hơn về bản thân và thế giới xung quanh.

– Cha khuyên con không nên vội vàng tìm kiếm “vị ngọt” – những điều tốt đẹp, thay vào đó, hãy chấp nhận và học hỏi từ những khó khăn, những đắng cay chua chát mới chính là chìa khóa để hiểu rõ ý nghĩa cuộc đời.

– Cha còn mong muốn con có thể nhìn đời bằng đôi mắt tinh tường, lắng nghe cuộc sống với sự nhạy bén, từ đó có được trí tuệ và sự khôn ngoan. Nói với con những lời này, người cha muốn con hiểu rằng: chỉ có trí tuệ và sự nhạy bén mới giúp con vượt qua những thăng trầm của cuộc sống, đối diện với cuộc đời.

=>Lời cha dặn dung dị mà sâu sắc, đó chính những bài học sâu sắc, là hành trang quý giá cho con trên con đường trưởng thành.

=> Có thể nói, tình cha trong đoạn thơ này thật sâu sắc và vĩ đại, như một ngọn đèn soi sáng, hướng dẫn con trên con đường trưởng thành đầy chông gai.

2/ Đánh giá về nghệ thuật của đoạn thơ

+ Thể thơ tự do, cách gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt phù hợp với nội dung diễn đạt cảm xúc và suy tư của người cha.

+ Ngôn ngữ giản dị; hình ảnh thơ giàu ý nghĩa biểu tượng kết hợp với việc sử dụng các biện pháp tu từ: so sánh, liệt kê…

=> Tất cả đã góp phần tạo nên sự thành công của đoạn thơ trong tác phẩm.

III. Kết bài

Khẳng định tình cha con trong đoạn thơ và liên hệ bản thân.

Bài làm tham khảo (600 chữ)

Thơ ca đôi khi không cần những ngôn từ rực rỡ để chạm đến trái tim người đọc, mà chỉ cần một giọng nói trầm lắng, chân thành, đủ sức đánh thức những rung động sâu kín nhất. Dặn con của Đoàn Mạnh Phương là một bài thơ như thế. Bằng lời thơ mộc mạc, giàu suy tư, tác giả đã khắc họa một cuộc trò chuyện lặng lẽ giữa cha và con, nơi tình phụ tử hiện lên bền bỉ và thấm sâu qua từng lời dặn dò đời thường mà sâu sắc. Đặc biệt, hai khổ thơ đầu của tác phẩm là điểm hội tụ rõ nét nhất của tình cha: vừa chan chứa yêu thương, vừa thấm đẫm trải nghiệm, gửi gắm những bài học làm người cho con trên hành trình trưởng thành.

Ở khổ thơ thứ nhất, tình cha được thể hiện trước hết qua cách người cha nhìn nhận và lý giải cuộc đời cho con. Mở đầu bằng hình ảnh so sánh gần gũi: “Cuộc đời không giản đơn như ly nước mỗi ngày con uống”, người cha nhẹ nhàng nhắn nhủ rằng cuộc sống không hề phẳng lặng, trong veo như những gì con vẫn quen thuộc. Cuộc đời là một hành trình nhiều thử thách, nơi con người phải nếm trải đủ đầy những “vị” khác nhau. Chuỗi hình ảnh ẩn dụ “vị đắng thú vị của cà phê”, “vị cay xé lưỡi của trái ớt”, “vị chát chua của trái chanh” vừa gợi cảm, vừa giàu ý nghĩa biểu tượng. Đó chính là những gian nan, thất bại, tổn thương mà mỗi con người khó tránh khỏi trong đời. Người cha không né tránh sự thật khắc nghiệt ấy, cũng không ru con bằng những lời ngọt ngào dễ dãi, mà thẳng thắn dạy con cách đối diện. Ẩn sau lời dặn dò ấy là một tình yêu sâu nặng: yêu con nên cha muốn con vững vàng, muốn con đủ bản lĩnh để không gục ngã trước những cay đắng của đời người.

Sang khổ thơ thứ hai, tình cha tiếp tục được thể hiện qua những lời khuyên mang chiều sâu triết lí sống. Cha dặn con “khoan đi tìm vị ngọt”, bởi nếu chỉ mải mê tìm kiếm niềm vui, con sẽ dễ yếu mềm trước nghịch cảnh. Chính những “đắng cay chua chát” mới giúp con “định nghĩa cuộc đời”, giúp con trưởng thành cả trong nhận thức lẫn tâm hồn. Tình cha ở đây không phải là sự bao bọc che chở tuyệt đối, mà là sự tin tưởng: tin rằng con có thể tự trải nghiệm, tự đứng vững và tự hiểu đời bằng chính bước đi của mình. Cha mong con có “mắt nhìn thêm tinh”, “tai nghe thêm rõ”, “trí con thông trong sấp ngửa cuộc người”, đó là mong mỏi con sống tỉnh táo, sâu sắc và khôn ngoan giữa bao biến động. Những lời dặn ấy vừa ân cần, vừa nghiêm nghị, chứa đựng cả kinh nghiệm sống lẫn khát vọng gửi gắm cho tương lai của con. Có thể nói, lời cha dặn chính là hành trang tinh thần quý giá, là ngọn đèn âm thầm soi sáng con trên con đường trưởng thành nhiều chông gai.

Thành công của đoạn thơ còn nằm ở phương diện nghệ thuật. Thể thơ tự do với nhịp điệu linh hoạt giúp cảm xúc tuôn chảy tự nhiên như lời tâm sự. Ngôn ngữ đời thường, hình ảnh giàu tính biểu tượng cùng các biện pháp tu từ như so sánh, liệt kê đã tạo nên chiều sâu ý nghĩa cho đoạn thơ, khiến lời dặn của cha vừa gần gũi vừa thấm thía.

Qua hai khổ thơ đầu của Dặn con, tình cha hiện lên lặng lẽ mà lớn lao, nghiêm khắc mà bao dung. Đó là thứ tình cảm không ồn ào nhưng bền bỉ, luôn hướng con đến sự trưởng thành và bản lĩnh. Đọc thơ, mỗi chúng ta như được nhắc nhở biết trân trọng hơn những lời dạy của cha, bởi đó chính là kết tinh của yêu thương, trải nghiệm và niềm tin dành cho con trên suốt hành trình làm người.

Bài văn 400 chữ

Trong hành trình trưởng thành của mỗi con người, có những lời dặn dò lặng lẽ theo ta suốt đời, không ồn ào nhưng bền bỉ, không ngọt ngào nhưng đủ sức nâng đỡ ta trước những vấp ngã. Bài thơ Dặn con của Đoàn Mạnh Phương chính là một lời nhắn gửi như thế. Qua hai khổ thơ đầu, hình ảnh người cha hiện lên với tình yêu thương sâu sắc, thể hiện qua những triết lí sống giản dị mà thấm thía, gửi gắm cho con hành trang tinh thần quý báu trước cuộc đời nhiều biến động.

Ở khổ thơ thứ nhất, tình cha được thể hiện qua cách người cha mở ra trước mắt con bức tranh chân thực về cuộc sống. Cuộc đời, theo cha, không hề “giản đơn như ly nước mỗi ngày con uống”, mà là một thế giới đa vị, đa sắc. Những hình ảnh ẩn dụ “vị đắng thú vị của cà phê”, “vị cay xé lưỡi của trái ớt”, “vị chát chua của trái chanh” được liệt kê liên tiếp đã gợi lên những khó khăn, thất bại, đau đớn mà con người tất yếu phải nếm trải. Người cha không tìm cách che giấu sự khắc nghiệt ấy, cũng không tô hồng hiện thực, bởi yêu con, cha muốn con đủ bản lĩnh để đối diện. Trong lời dặn dò bình thản ấy là cả một sự thấu hiểu, lo lắng và mong mỏi con sẽ trưởng thành từ chính những va vấp của đời sống.

Sang khổ thơ thứ hai, tình cha tiếp tục được bộc lộ qua những lời khuyên mang chiều sâu chiêm nghiệm. Cha dặn con “khoan đi tìm vị ngọt”, bởi nếu chỉ chạy theo những điều dễ chịu, con sẽ khó hiểu được bản chất của cuộc đời. Chính những “đắng cay chua chát” mới giúp con rèn luyện sự nhạy bén của giác quan và trí tuệ, giúp con “nhìn thêm tinh”, “nghe thêm rõ”, và “thông trong sấp ngửa cuộc người”. Đó là mong ước con sống tỉnh táo, vững vàng, có đủ trí tuệ để vượt qua những thăng trầm. Lời dặn của cha không áp đặt mà nhẹ nhàng dẫn lối, thể hiện niềm tin sâu sắc vào khả năng tự đứng lên của con.

Thành công của đoạn thơ còn nằm ở nghệ thuật biểu đạt: thể thơ tự do, giọng điệu thủ thỉ, ngôn ngữ giản dị cùng hệ thống hình ảnh giàu tính biểu tượng đã làm cho lời cha dặn trở nên gần gũi mà sâu xa. Qua hai khổ thơ đầu của Dặn con, tình cha hiện lên âm thầm nhưng vĩ đại, trở thành điểm tựa tinh thần, soi sáng con trên con đường trưởng thành đầy thử thách.

Đoạn văn 200 chữ

Trong đời người, có những lời nhắn gửi không ồn ào mà vẫn theo ta đi rất xa, không phô trương mà đủ sức nâng đỡ ta trước những khúc quanh khắc nghiệt của số phận. Hai khổ thơ đầu bài thơ Dặn con của Đoàn Mạnh Phương chính là những lời nhắn gửi như thế, nơi tình cha hiện lên lặng lẽ nhưng sâu nặng qua những dặn dò giản dị và từng trải. Người cha mở ra trước con bức tranh chân thực về cuộc đời: cuộc sống không “giản đơn như ly nước mỗi ngày con uống” mà mang đủ vị “đắng”, “cay”, “chát chua”. Những hình ảnh ẩn dụ ấy tượng trưng cho khó khăn, thất bại, tổn thương – điều con người không thể tránh khỏi trên hành trình sống. Cha không né tránh sự thật, cũng không ru con bằng lời ngọt ngào dễ dãi, bởi yêu con, cha muốn con đủ bản lĩnh để đối diện và trưởng thành. Sang khổ thơ tiếp, cha dặn con “khoan đi tìm vị ngọt”, hãy để những đắng cay giúp con hiểu đời, rèn cho con đôi mắt tinh tường, tai nghe nhạy bén và trí tuệ vững vàng trước “sấp ngửa cuộc người”. Lời dặn dung dị mà sâu sắc ấy chính là biểu hiện đẹp đẽ của tình cha: yêu thương tỉnh táo, tin tưởng và âm thầm soi sáng con trên con đường trưởng thành.