Ngày trống không

Với những ngày trống không nhờ nhờ trắng mây
Cái nhạt nhẽo mù mờ vô vị
Anh làm nên cơ khí
Làm nên thỏi vàng nhấp nhánh trên tay
Phải rồi, mỗi tháng, mỗi giờ, mỗi phút, mỗi giây
Đều có những hạt vàng chảy qua kẽ bàn tay
Lẫn với trống không mà anh chẳng biết
Những lúc thời gian ồ ồ nước xiết
Lại càng gay
Chỉ cần yêu, cầm lấy cái trống không vô vị tháng ngày
Yêu nó đi, cho nó thành báu vật
Chắt bóp nó trước khi ngày tan, tháng mất
Thì vẫn còn lại một chút gì anh không thể trắng tay
Một vết thương thành sẹo lâu ngày
Một chút nhớ đầu mày cuối mắt
Một chút nắng như con sóc đầu cây rồi khuất
Một điệu hát mơ hồ nghe thoáng đâu đây
Hãy cầm lên, bắt lấy
Có vàng lẫn trong dòng thác ấy
– Chế Lan Viên

Gợi ý

a. Mạch cảm xúc của nhân vật trữ tình biến chuyển trong bài thơ:

+ Xót xa, tiếc nuối khi cảm nhận về sự trôi chảy của thời gian và con người để thời gian trôi đi một cách hờ hững (những hạt vàng chảy qua kẽ bàn tay/ Lẫn với trống không mà anh chẳng biết,…)

+ Thôi thúc, cổ vũ con người biết yêu quý, nắm giữ thời gian bằng cách sống nhiệt thành, phát hiện ra những điều tốt đẹp trong cuộc sống (Yêu nó đi, cho nó thành báu vật/ Chắt bóp nó trước khi ngày tan, tháng mất/ Hãy cầm lên, bắt lấy/ Có vàng lẫn trong dòng thác ấy, …)

b. Mạch cảm xúc của nhân vật trữ tình được chuyển tải qua hình thức nghệ thuật độc đáo:

+ Thể thơ tự do phóng khoáng, linh hoạt.

+ Giọng điệu vừa suy tư, trầm lắng vừa thiết tha, thôi thúc, nhiệt thành.

+ Những hình ảnh ẩn dụ giàu giá trị biểu đạt (thỏi vàng, hạt vàng, vàng,…).

Đoạn văn tham khảo

Thơ là tiếng nói của tâm hồn, nơi những cảm xúc thầm kín được vang lên thành lời, hòa quyện cùng hình ảnh và nhịp điệu để chạm đến trái tim người đọc. Trong bài thơ Ngày trống không của Chế Lan Viên, mạch cảm xúc của nhân vật trữ tình vận động từ nỗi xót xa, tiếc nuối đến sự thức tỉnh và thôi thúc hành động trước dòng chảy của thời gian. Mở đầu là cảm giác “trống không” nhạt nhòa, vô vị, thể hiện cho những tháng ngày sống hờ hững, để thời gian trôi đi vô nghĩa. Hình ảnh “những hạt vàng chảy qua kẽ bàn tay” gợi lên sự tiếc nuối sâu sắc: thời gian quý giá vẫn lặng lẽ trôi qua mà con người không hay biết. Từ nỗi xót xa ấy, cảm xúc chuyển dần sang sự thức tỉnh mạnh mẽ. Nhân vật trữ tình không còn chìm trong tiếc nuối mà cất lên lời nhắn nhủ thiết tha: hãy biết yêu, biết nắm giữ những “trống không vô vị” của đời sống, bởi chính trong đó ẩn chứa “vàng”, những giá trị ý nghĩa. Điệp từ và giọng điệu thôi thúc đã biến suy tư thành lời kêu gọi hành động. Mạch cảm xúc ấy được thể hiện linh hoạt qua thể thơ tự do, cùng hệ thống hình ảnh ẩn dụ giàu sức gợi, tạo nên một bài thơ vừa triết lí, vừa lay động, khơi dậy trong mỗi người ý thức sống trọn vẹn từng khoảnh khắc.